عقب نشینی محدود و مشروط اسرائیل از جنوب لبنان آغاز می شود

پایگاه خبری «النشره» لبنان در تحلیلی نوشت: همزمان با تشدید چشمگیر عملیات ارتش اسرائیل در جنوب لبنان که ده‌ها کشته و زخمی بر جا گذاشته و با تخریب گسترده و هدفمند مناطق مختلف همراه بوده است، رسانه‌های اسرائیلی از طرحی برای عقب‌نشینی نیروهای این رژیم پس از پایان عملیات انفجار و تخریب تونل‌های منطقه «تپه‌های علی الطاهر» خبر داده‌اند. با این حال، طرح ادعایی اسرائیل برای عقب‌نشینی می‌تواند حتی از ادامه اشغالگری نیز خطرناک‌تر باشد.

نخست؛ هیچ تعهد رسمی برای عقب‌نشینی وجود ندارد. اسرائیل تاکنون هیچ تعهد رسمی برای عقب‌نشینی، حتی به‌صورت محدود، نداده است و آنچه منتشر شده صرفا گزارش‌ها و گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای است.

هدف از انتشار این اخبار ممکن است کاهش موقت تنش و جلوگیری از تبدیل وضعیت موجود به یک درگیری گسترده در جبهه شمالی باشد. بر این اساس، طرح عقب‌نشینی می‌تواند تلاشی برای وادار کردن حزب‌الله و نیروهای منطقه‌ای حامی آن به چشم‌پوشی از حملات و کشتارهای فزاینده در جنوب لبنان و خودداری از واکنش باشد؛ با این تصور که ارتش اسرائیل به‌زودی شماری از شهرها و روستاهای اشغالی را تخلیه خواهد کرد.

حتی این نگرانی وجود دارد که طرح عقب‌نشینی احتمالی، پوششی برای پنهان کردن آمادگی‌های اسرائیل جهت گسترش منطقه امنیتی به سمت جبل الریحان و تپه‌های سجد و حتی مناطق اطراف شهر نبطیه باشد. دوم؛ این طرح هنوز تصمیم سیاسی نیست.

حتی اگر این طرح واقعی و جدی باشد، فعلا در سطح نظامی مطرح شده و هنوز به تصمیم سیاسی تبدیل نشده است. اطلاعات موجود نشان می‌دهد برخی فرماندهان نظامی اسرائیل خواهان عقب‌نشینی نیروها به سمت مرز هستند، اما رهبران سیاسی این رژیم تاکنون با اجرای چنین طرحی موافقت نکرده‌اند.

سوم؛ عقب‌نشینی احتمالی، محدود و همراه با شروط خطرناک است. حتی اگر این طرح جدی باشد و پس از تأیید سیاسی به اجرا درآید، مفاد آن نگرانی‌های جدی ایجاد می‌کند.

بر اساس طرح ادعایی، عقب‌نشینی کامل نخواهد بود و اسرائیل یک خط دفاعی در امتداد مرز لبنان حفظ خواهد کرد؛ خطی با عمق حدود ۲ تا ۴ کیلومتر که با توجه به شرایط جغرافیایی منطقه متفاوت خواهد بود. همچنین قرار است در این محدوده، پست‌های دیده‌بانی نظامی ثابت و دائمی ایجاد شود.

در چنین شرایطی، بخش‌هایی از نوار مرزی عملاً تحت اشغال اسرائیل باقی خواهد ماند. چهارم؛ عقب‌نشینی مشروط به توافق با لبنان است.

عقب‌نشینی محدود نیروهای اسرائیلی به سمت مرز، تنها پس از دستیابی به تفاهم‌های راهبردی با لبنان درباره سلاح حزب‌الله و دریافت تضمین از ارتش لبنان برای جلوگیری از هرگونه حضور مسلحانه در منطقه حائل انجام خواهد شد. اسرائیل همچنین به دنبال دریافت تضمین آمریکا برای اجرای دقیق این توافق‌ها خواهد بود.

پنجم؛ مناطق تخلیه‌شده همچنان زیر نظر اسرائیل باقی می‌مانند. بر اساس این طرح، اسرائیل پس از تخلیه شهرها و روستاهای جنوبی، همچنان رفت‌وآمد در این مناطق را از طریق شناسایی هوایی و دوربین‌های مراقبتی زیر نظر خواهد داشت و مانع بازگشت ساکنان می‌شود.

در نتیجه، این مناطق به نوارهایی خالی از سکنه تبدیل خواهند شد که امکان حمله از فاصله نزدیک به نیروهای اسرائیلی را کاهش می‌دهد. بازگشت ساکنان به این مناطق که در جریان حملات اسرائیل به‌شدت تخریب شده‌اند، به مذاکراتی طولانی و دشوار وابسته خواهد بود؛ مذاکراتی که ممکن است مدت زیادی به طول بینجامد یا حتی در صورت مشروط شدن بازگشت از سوی اسرائیل به اقدامات ارتش لبنان علیه نیروها و انبارهای تسلیحاتی حزب‌الله، به بن‌بست برسد.

ششم؛ عقب‌نشینی محدود می‌تواند راه خروج کامل اسرائیل را مسدود کند. در شرایط کنونی، ادامه اشغال جنوب لبنان دست‌کم دو سناریو را پیش روی این کشور قرار می‌دهد: نخست، دستیابی در آینده به توافقی که به خروج کامل ارتش اسرائیل از مناطق اشغالی و عقب‌نشینی آن به پشت مرزهای بین‌المللی منجر شود؛ و دوم، ازسرگیری عملیات مقاومت برای وارد کردن تلفات و فرسایش نیروهای اشغالگر و در نهایت وادار کردن آنها به عقب‌نشینی.

اما عقب‌نشینی محدود و مشروط، آن هم بر اساس طرحی با شروط بحث‌برانگیز، می‌تواند مسیر عقب‌نشینی کامل در آینده را مسدود کند و زمینه را برای ایجاد واقعیت‌های جمعیتی و میدانی جدید فراهم سازد؛ واقعیت‌هایی که حتی پس از گذشت سال‌ها نیز به‌سادگی قابل تغییر نخواهند بود. از سوی دیگر، اجرای چنین طرحی می‌تواند عملیات چریکی برای فرسایش نیروهای اشغالگر و وادار کردن آنها به عقب‌نشینی را در عمل دشوار کند.

اگرچه مردم لبنان خواهان خروج هرچه سریع‌تر ارتش اسرائیل از جنوب هستند و ممکن است اخبار مربوط به طرح عقب‌نشینی را نشانه آغاز پایان اشغالگری بدانند، اما این تحلیل معتقد است واقعیت می‌تواند کاملا متفاوت باشد. طرح ادعایی اسرائیل، به دلیل شروط و مفاد آن، نه‌تنها لزوما به نفع لبنان نیست، بلکه می‌تواند زمینه تثبیت حضور نظامی و امنیتی اسرائیل در جنوب را فراهم کند.

از سوی دیگر، در شرایطی که تیم مذاکره‌کننده لبنان نتوانسته از شدت سیاست‌های خصمانه اسرائیل بکاهد و حزب‌الله نیز با دشواری فزاینده‌ای برای بازگرداندن بخشی از بازدارندگی امنیتی پیشین خود مواجه است، سرنوشت شهرها و روستاهای جنوبی بیش از هر زمان دیگری به تصمیم اسرائیل گره خورده است.