صالحی: گاه یک گفت‌وگوی صریح و انتقال دقیق پیام می‌تواند مانع تنش در روابط دیپلماتیک شود
گاه یک توضیح به‌موقع، گفت‌وگویی صریح یا انتقال دقیق یک پیام می‌تواند مانع تبدیل سوءتفاهم به اختلافی جدی در روابط دیپلماتیک شود.
ضیافت هیئت‌های دیپلماتیک به مناسبت ثبت جهانی قلعه الموت و استحکامات وابسته، به میزبانی بنیاد ایران‌شناسی و استانداری قزوین، شامگاه سه‌شنبه ۲۱ مهرماه ۱۴۰۵ در عمارت سردار مفخم قزوین برگزار شد. در این مراسم، نمایندگان سیاسی بیش از ده کشور جهان در ایران حضور داشتند.
«علی‌اکبر صالحی» وزیر امور خارجه پیشین جمهوری اسلامی ایران و رئیس بنیاد ایران‌شناسی، در این مراسم با اشاره به جایگاه تاریخی و فرهنگی الموت و ظرفیت آن برای تقویت ارتباط میان ملت‌ها، حضور نمایندگان دیپلماتیک در این رویداد را فرصتی برای تعمیق شناخت متقابل، پاسداشت میراث مشترک بشری و توجه به مسئولیت کشورها در نزدیک‌تر کردن ملت‌ها به یکدیگر دانست. صالحی با بیان اینکه الموت محل پیوند تاریخ، طبیعت و اندیشه است، اظهار داشت دژهای استوار این منطقه در میان کوه‌های البرز، گواه فصلی مهم از تاریخ ایران و جهان اسلام‌اند.
الموت در دوره‌ای از تاریخ به یکی از مراکز مهم سیاسی، فرهنگی و فکری اسماعیلیان نزاری تبدیل شد و اثری متمایز بر تاریخ این منطقه بر جای گذاشت. به گفته وی، این بناهای تاریخی یادآور آن‌اند که تمدن‌ها در تعامل با محیط طبیعی، تجربه‌های تاریخی و سنت‌های فکری شکل می‌گیرند و ارزش میراث فرهنگی نیز به مرزهای ملی محدود نمی‌شود.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی، ثبت مجموعه «قلعه الموت و استحکامات وابسته» در فهرست میراث جهانی یونسکو در سال ۲۰۲۶ را به‌رسمیت‌شناختن ارزش این میراث دانست و خاطرنشان کرد این رویداد، افزون بر افتخارآفرینی برای ایران، مسئولیتی مشترک برای بشریت در پاسداری از گنجینه‌های گذشته و انتقال آن‌ها به نسل‌های آینده ایجاد می‌کند. گاه گفت‌وگویی صریح یا انتقال دقیق یک پیام می‌تواند مانع تبدیل سوءتفاهم به اختلافی جدی در روابط دیپلماتیک شود وی در ادامه، با پرداختن به نقش دیپلماسی و مسئولیت نمایندگان سیاسی کشورها، گفت: مأموریت سفرا فراتر از مذاکرات رسمی و مدیریت روابط سیاسی است.
یکی از رسالت‌های مهم دیپلماسی، تبدیل فاصله میان ملت‌ها به فرصتی برای شناخت و تفاهم و تبدیل تفاوت‌ها به زمینه‌ای برای احترام متقابل است. صالحی با اشاره به تفاوت ملت‌ها در تاریخ، فرهنگ، سنت‌ها و منافع، تصریح کرد که این تفاوت‌ها لزوماً نباید به خصومت منجر شوند؛ مسئله اصلی، شناخت و مدیریت خردمندانه آن‌هاست.
سفرا در این مسیر نقشی دوگانه و تعیین‌کننده دارند؛ از یک سو، مواضع و نگرانی‌های دولت‌های متبوع خود را به دیگران منتقل می‌کنند و از سوی دیگر، به دولت‌های خود در شناخت واقعیت‌ها، دیدگاه‌ها و دغدغه‌های مشروع کشورهای محل مأموریتشان یاری می‌رسانند. به گفته رئیس بنیاد ایران‌شناسی، این مسئولیت دوسویه از آن جهت اهمیت دارد که سوءتفاهم‌ها تنها از اختلاف واقعی منافع ناشی نمی‌شوند، بلکه اطلاعات ناقص، برداشت‌های نادرست و تفسیر اشتباه از نیات طرف مقابل نیز می‌توانند زمینه‌ساز آن‌ها باشند.
گاه یک توضیح به‌موقع، گفت‌وگویی صریح یا انتقال دقیق یک پیام می‌تواند مانع تبدیل سوءتفاهم به اختلافی جدی در روابط دیپلماتیک شود. مأموریت سفرا فراتر از مذاکرات رسمی و مدیریت روابط سیاسی است صالحی با بیان اینکه دیپلماسی در بهترین شکل خود، افزون بر حل‌وفصل اختلاف‌ها، هنر پیشگیری از اختلاف‌های قابل اجتناب نیز هست، افزود: تفاهم متقابل به معنای توافق همه ملت‌ها بر سر تمامی مسائل نیست؛ بلکه به آمادگی برای شنیدن، درک دیدگاه‌های متفاوت و جست‌وجوی راه‌حل‌های معقول، حتی در صورت تداوم اختلاف‌نظرها، نیاز دارد.
وی با اشاره به سرعت بی‌سابقه انتشار اطلاعات در جهان امروز، خاطرنشان کرد که این شرایط، مسئولیت دیپلمات‌ها را دوچندان کرده است؛ زیرا اطلاعات نادرست می‌توانند به‌سرعت گسترش یابند، در حالی که اعتماد برای شکل‌گیری به زمان، استمرار و تعامل معنادار نیاز دارد. از این رو، سفرا با برقراری ارتباط با مردم کشورهای محل مأموریت، آشنایی با تاریخ و فرهنگ آنان و تشویق به گفت‌وگوی مستقیم، می‌توانند در کاهش برداشت‌های نادرست و تقویت بنیان‌های همکاری پایدار نقش‌آفرین باشند.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی، یکی از مهم‌ترین دستاوردهای یک مأموریت دیپلماتیک را این دانست که در پایان آن، نه‌تنها روابط رسمی میان کشورها مستحکم‌تر شده باشد، بلکه ملت‌های آن‌ها نیز شناختی دقیق‌تر، منصفانه‌تر و عمیق‌تر از یکدیگر پیدا کرده باشند. دیپلماسی پلی میان ملت‌ها و آینده مشترک آن‌ها است صالحی با اشاره به گردهمایی نمایندگان کشورهای مختلف در این رویداد، آشنایی با میراث تاریخی را فراتر از بازدید از بناها و استحکامات کهن دانست و گفت: چنین دیدارهایی امکان شناخت تجربه‌ها، اندیشه‌ها و آرمان‌های مردمانی را فراهم می‌کنند که در شکل‌گیری تاریخ یک سرزمین نقش داشته‌اند.
هر ملت، مجموعه‌ای پیچیده از خاطرات، دستاوردها، دشواری‌ها و امیدها را در خود جای داده است و شناخت این پیچیدگی برای عبور از تصورات ساده‌انگارانه و شکل‌گیری احترام متقابل واقعی ضرورت دارد. وی ابراز امیدواری کرد: بازدید نمایندگان دیپلماتیک از الموت، افزون بر آشنایی با بخشی ارزشمند از تاریخ ایران، زمینه‌ساز فرصت‌های تازه‌ای برای همکاری‌های فرهنگی، دانشگاهی، علمی و گردشگری میان ایران و کشورهای متبوع آنان باشد.
به گفته صالحی، این تبادلات می‌توانند روابط کشورها را از چارچوب مجاری رسمی فراتر ببرند و از طریق همکاری دانشمندان، هنرمندان، پژوهشگران و نسل جوان، به نزدیکی بیشتر ملت‌ها کمک کنند. رئیس بنیاد ایران‌شناسی در جمع‌بندی سخنان خود، میراث تاریخی را پلی میان گذشته و آینده و دیپلماسی را پلی میان ملت‌ها و آینده مشترک آن‌ها توصیف کرد و گفت: اگر پاسداری از الموت وظیفه‌ای در برابر نسل‌های آینده است، صیانت از صلح، تقویت اعتماد و گسترش تفاهم متقابل نیز مسئولیت‌هایی هم‌سنگ در قبال این نسل‌ها به شمار می‌روند.
وی خاطرنشان کرد که اگرچه نمی‌توان همه اختلاف‌ها را از میان برداشت، می‌توان از سوءتفاهم‌ها جلوگیری کرد، با خردمندی به تفاوت‌ها نگریست و اجازه نداد اختلاف‌نظرها راه‌های همکاری را مسدود کنند. صالحی در پایان، با قدردانی از حضور نمایندگان سیاسی در این رویداد، دانش، دوراندیشی، انصاف و پایبندی به گفت‌وگو را از ظرفیت‌های مهم دیپلمات‌ها برای ایفای نقشی ماندگار در این مسیر دانست و ابراز امیدواری کرد این دیدار خاطراتی خوش از ایران و مردم مهمان‌نواز آن برای میهمانان به یادگار بگذارد و زمینه پیوندهای نزدیک‌تر و همکاری‌های ثمربخش‌تر در سال‌های آینده را فراهم سازد.
