آیت الله اعرافی: نرم‌افزار اداره جامعه اسلامی باید از فقه استخراج شود

آیت الله علیرضا اعرافی شامگاه شنبه در آیین آغاز سال تحصیلی جدید مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) با ادای احترام به پیشگاه حضرت ولی‌عصر (عج) و تبریک میلاد امام حسن عسکری (ع)، از مجاهدت‌های علمی و فکری علامه مصباح یزدی به عنوان عالم فرزانه و استاد فکر و اندیشه تجلیل کرد و سال تحصیلی جدید را به دانش‌پژوهان، اساتید و کارگزاران این مرکز فاخر و کهن و همچنین مدیریت محترم این مجموعه و حضرت آیت‌الله فیاضی تبریک گفت. عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به رسالت‌های بنیادین حوزویان در افق‌های پیش رو، تولید و تبیین نظامات اجتماعی را یکی از پنج محور اصلی این وظایف برشمرد و خاطرنشان کرد: هر جامعه‌ای در شئون مختلف خود اعم از نظام حکمرانی، ساختار قضایی، معادلات اقتصادی، نظام خانواده و حوزه کسب‌وکارهای نو، نیازمند نظامات مشخصی است که تمامی این الگوها بر یک پایه فکری و نرم‌افزاری استوار هستند که یا از دل سنت‌های بومی برآمده و یا زاییده اندیشه متفکران صاحب‌نظر است.

وی با تبیین ضرورت استخراج نظام اداره جامعه از متون معتبر دینی ابراز داشت: در حکومت اسلامی تمامی این قواعد باید برگرفته از اسلام باشد و هرچند فقه شیعه در برخی ساحت‌ها همچون قضا به صورت کافی ورود کرده است، اما با تکیه بر قواعد گسترده فقهی مستخرج از کتاب و سنت و عناوین ثانویه، پتانسیل لازم برای طراحی تمامی نظام‌های اداره جامعه را داراست و این حوزه‌های علمیه هستند که باید با پر کردن خلاءهای موجود، وظیفه سنگین خود را در قبال نظام اسلامی ایفا کنند. فقاهت نباید در مرز احکام فردی و عبادی متوقف بماند مدیر حوزه‌های علمیه کشور با یادآوری حرکت مبارک امام راحل (ره) در تبیین ولایت‌فقیه طی دوران تبعید در نجف اشرف افزود: کار بزرگ امام راه تحقیق را به روی فضلا گشود و پس از پیروزی انقلاب اسلامی این مسیر در مقام نظر و عمل تکامل یافت، اما هنوز در بسیاری از نظامات اجتماعی با نابسامانی مواجه هستیم و نباید فقاهت را به تعبیر امام خمینی (ره) تنها در احکام فردی و عبادی محدود دانست، بلکه هویت حوزه در قلمرو علوم انسانی و نظامات اجتماعی تعریف می‌شود و این همان افق بلندی است که در چشم‌انداز مؤسسه امام خمینی (ره) قرار دارد.

وی علوم انسانی غربی را نرم‌افزار مدیریت جهان و تمدن نوین غرب توصیف کرد و گفت: دنیای غرب پس از رنسانس با تکیه بر پایه‌های فلسفی، زنجیره‌ای از علوم پایه تا کاربردی را ایجاد کرد که تمامی ساحت‌های زندگی بشر را مدیریت می‌کند و هرچند این تحولات دستاوردهایی داشته است، اما در شالوده آن اشکالات بنیادی و رگه‌های ناصوابی وجود دارد که بازشناسی و اصلاح این نرم‌افزار جهانی، مأموریت اصلی و سنگین نخبگان حوزه است. آیت الله اعرافی با بررسی کارنامه چهار دهه اخیر در حوزه تحول علوم انسانی بیان کرد: گام‌های امیدبخشی به تاسی از اندیشه‌های علامه طباطبایی، امام راحل و شخصیت‌هایی همچون شهید صدر برداشته شده است که پرونده‌ای درخشان محسوب می‌شود، اما همزمان با این پیشرفت‌ها، با مخالفت‌ها و دشواری‌های بسیاری حتی در رده‌های مسئولیتی روبرو بوده‌ایم و با وجود نتایج بزرگ، هنوز در میانه راه هستیم و باید با روحیه جهادی به سمت کمال این مسیر حرکت کنیم.

هیمنه قدرت‌های پوشالی غربی در کارزار تمدنی اخیر فروریخت عضو مجلس خبرگان رهبری با تحلیل حوادث اخیر منطقه و زنجیره دفاع مقدس در برابر جبهه استکبار تصریح کرد: در سال‌های اخیر و در جریان نبردهای مقاومت از جمله جنگ‌های ۱۲ روزه و رمضان، شاهد مشابهت‌های فراوانی بوده‌ایم که مهم‌ترین امتیاز این دوره، فروریختن ترس از رویارویی مستقیم با کانون اصلی تمدن غرب یعنی آمریکا است؛ چرا که اکنون پرده‌ها کنار رفته و انقلاب اسلامی مستقیماً با کانون فساد روبرو شده است که این یک پدیده مبارک و افتخاری بزرگ برای ملت ایران و بزرگان ما محسوب می‌شود. وی فقدان شخصیت‌های عظیمی همچون رهبران مقاومت را خسارتی بزرگ دانست و اظهار داشت: با وجود این ضایعات، روح حاکم بر این مجاهدت‌ها نشان‌دهنده یک کارزار بنیادی با کانون محوری غرب است که تمامی ذخایر علمی، نظامی و فرهنگی خود را برای اداره عالم جمع کرده بود، اما امروز این اقتدار با چالش جدی مواجه شده است و این پدیده به ما می‌آموزد که باید معادلات معرفتی را در سطح جهانی تغییر دهیم.

عضو فقهای شورای نگهبان تغییر در زیرساخت‌های فکری را پیش‌نیاز تغییر در معادلات نظامی و سیاسی قلمداد کرد و افزود: اونی که پایه است تغییر معادلات معرفتی برآمده از فلسفه و فقه اصیل است که باید از دل کتاب و سنت استخراج شده و تمامی ابعاد زندگی بشر را تحت تأثیر قرار دهد؛ زیرا پیش از انقلاب به دلیل نبود عرصه عمل، بسیاری از مباحث در حد انتزاعیات باقی می‌ماند اما امروز به برکت نظام اسلامی، میدان آزمایش فراهم شده است. آیت الله اعرافی در پایان سخنان خود ضمن آرزوی توفیق برای طلاب و اساتید در سال تحصیلی جدید خاطرنشان کرد: ما باید با ساماندهی به نظریه‌سازی‌های بنیادین، پاسخگوی نیازهای واقعی جامعه باشیم و اجازه ندهیم مبانی معرفتی بیگانه برای شئون مختلف زندگی مسلمانان تصمیم‌گیری کنند و این مسیر جز با تمرکز علمی و جهاد تبیین میسر نخواهد شد.