هشدار سازمان ملل: احتمال بحران امنیت غذایی در آسیا و آفریقا در صورت عدم توافق فوری ایران و آمریکا

یک مقام ارشد سازمان ملل با اشاره به طرح حمایتی سازمان ملل برای تسهیل عبور محموله‌های کودشیمیایی از تنگه هرمز هشدار داد: در صورت نرسیدن سریع ایران و ایالات متحده آمریکا به توافقی برای انتقال کودشیمیایی از تنگه هرمز بخش‌هایی از آسیا و آفریقا ممکن است با بحران امنیت غذایی مواجه شوند. خورخه موریرا دا سیلوا، معاون دبیرکل سازمان ملل، روز چهارشنبه با اشاره به نزدیک شدن فصل کاشت توافق دو کشور بر سر این طرح را «بسیار حیاتی» دانست و گفت: این پیشنهاد شامل ایجاد مرکزی برای هماهنگی با حضور کارکنان سازمان ملل در عمان است تا ثبت شناورها و نظارت بر عبور ایمن آن‌ها از تنگه هرمز تسهیل شود به این دلیل که این آبراهه به‌طور سنتی بخش بزرگی از نهاده‌های کلیدی تولید کود در جهان را از خود عبور داده است.

موریرا دا سیلوا در حاشیه نشست‌های صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی در بانکوک تایلند، به خبرگزاری رویترز گفت: اگر فصل کاشت را از دست بدهیم، بهره‌وری کشاورزی به‌شدت کاهش می‌یابد و تأثیر آن بر قیمت‌ها به‌طور قابل‌توجهی افزایش خواهد یافت. کشاورزان از تقویم‌های زراعی دقیقی پیروی می‌کنند و حتی تأخیرهای جزئی در کاشت نیز می‌تواند بر میزان محصول نهایی تأثیر چشمگیری بگذارد.

از زمان آغاز درگیری‌ها میان ایران با آمریکا و اسرائیل، تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز به‌شدت مختل شده و به همین دلیل نه تنها انتقال سوخت بلکه برخی از محصولات وابسته به نفت خام مثل انواع کودشیمیایی نیز با چالشی جدی در سراسر جهان روبرو شده است. به عنوان مثال این اختلال‌ها عرضه جهانی اوره به عنوان پرمصرف‌ترین کود نیتروژنی جهان و گوگرد صادراتی از طریق دریا را که یکی از نهاده‌های کلیدی تولید کود است، تحت تأثیر قرار داده است.

این درحالی است که پیش از آغاز درگیری‌ها، حدود یک‌سوم محموله‌های جهانی اوره و نزدیک به نیمی از گوگرد حمل‌شونده از طریق دریا از تنگه هرمز عبور می‌کردند. به گفته مؤسسه بین‌المللی تحقیقات سیاست‌گذاری غذا، مستقر در واشنگتن، اگرچه برخی کشتی‌ها در بحبوحه این بحران توانسته‌اند از تنگه عبور کنند، سهم محموله‌های کود از محموله‌های انتقال‌یافته بسیار ناچیز بوده است.

موریرا دا سیلوا نیز در همین زمینه اعلام کرد سازوکار انتقال کود با حمایت سازمان ملل که در ماه مارس تدوین شده است، در صورت موافقت ایران و آمریکا، می‌تواند ظرف هفت تا 10 روز اجرایی شود. بر اساس این طرح، ناظران سازمان ملل در کنار مقامات محلی در بنادر خلیج فارس بر فرایند تأیید بارگیری محموله‌ها نظارت خواهند کرد.

همچنین کشتی‌ها در طول مسیر ردیابی می‌شوند و در صورت ابراز نگرانی کشورها درباره یک کشتی یا محموله آن، امکان انجام بازرسی‌های تکمیلی وجود خواهد داشت. این درحالی است که معاون دبیرکل سازمان ملل توضیح نداد که چرا ایران و ایالات متحده تاکنون به توافق نرسیده‌اند.

او در عین حال گفت عبور روزانه تنها پنج کشتی از تنگه هرمز می‌تواند تداوم جریان عرضه کود به کشورهای دارای نیاز حیاتی را تضمین کند. از سوی دیگر در ماه مه، سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) هشدار داده بود که کمبود کود می‌تواند عرضه مواد غذایی را از اواخر سال 2026 تا سال 2027 با محدودیت مواجه کند و احتمالاً کشورهایی را که با بحران‌های اقلیمی یا دیگر بحران‌ها روبه‌رو هستند، به‌شدت تحت تأثیر قرار دهد.

در جنوب آسیا، جایی که بیشتر کشاورزان به کودهای وارداتی وابسته‌اند، افزایش شدید هزینه‌ها و کمبود کود هم‌اکنون مشکلات جدی برای کشاورزان ایجاد کرده است. روز چهارشنبه نیز کشاورزان در اسپانیا در اعتراض به افزایش هزینه‌های تولید ناشی از قیمت بالای نفت و کود به خیابان‌ها آمدند.