بقایی: موضوع بسته شدن مرز ایران و پاکستان را حل خواهیم کرد / سفر عاصم منیر به ایران برنامه‌ریزی شده است
بحث امنیت مرزهای شرقی، موضوع دیروز و امروز نیست؛ بحثی است که همواره یکی از موضوعات دستور کار ما بوده است؛ هم در تعامل با افغانستان و هم در تعاملاتی که با پاکستان داشته‌ایم.
سخنگوی وزارت خارجه ایران تاکید کرد که مذاکرات با لاوروف در راستای منافع ملی دو کشور بوده و دستگاه دیپلماسی برای تامین منافع ملی، از هر ابزاری استفاده میکند. بقائی در ابتدای این نشست با حضور خبرنگاران رسانه‌های داخلی و خارجی یاد شهیدان افسانه عقیلا و نصرت افتخاری دو شهید حوادث تروریستی اخیر سیستان و بلوچستان را گرامی داشت.
وی همچنین با اشاره به رایزنی‌های دیپلماتیک صورت گرفته در طی دو هفته اخیر از جمله سفرهایی که رئیس جمهور داشته است در بخشی دیگر از صحبت‌های خود به مسائل منطقه اشاره کرد و گفت: جنایت های رژیم صهیونیستی در فلسطین ادامه دارد، نسل کشی در غزه متوقف نشده است و عامل اصلی مشکلات در منطقه ما اشغال فلسطین و توسعه طلبی رژیم صهیونیستی است که با حمایت آمریکا همراه است. وی همچنین با اشاره برگزاری نشست سالانه سازمان همکاری اسلامی در بغداد و حضور عراقچی در این نشست گفت: مبنای تشکیل این سازمان در راستای دفاع از فلسطین بوده است و نشست اخیر نیز در همین چهارچوب مهم بود.
اصولاً با آمریکا مذاکره هسته‌ای نداشتیم که بخواهیم در مورد جزئیات با روسیه حرف بزنیم سخنگوی وزارت خارجه در مورد اهداف سفر لاوروف به تهران و اینکه قبل از این سفر شایعاتی مطرح شده بود که قرار است در این سفر در ارتباط با موضوع غنی‌سازی و مواد غنی شده ایران صحبت شود و آیا ایران از موضع اصولی خود در بحث هسته‌ای عقب نشینی کرده است؟ گفت: خیر.
ما از مواضع اصولی خود قطعاً عبور نکردیم چرا که این مواضع در راستای منافع ملی ایران است. بقائی تاکید کرد: سفر لاوروف به ایران در چارچوب رایزنی‌های مستمر بین دو کشور صورت گرفت و این سفر از مدت‌ها قبل در دستور کار بود.
بقائی با بیان اینکه روابط دو کشور ایران و روسیه در حوزه‌های مختلف در سطح خوبی قرار دارد و روابط بسیار خوب است گفت در این دیدار تمرکز ما روی همه موضوعاتی بود که در راستای منافع ملی دو کشور است و طبیعی است که در ارتباط با مسائل منطقه، قفقاز اوکراین خلیج فارس و تنگه هرمزنی کردیم بحث هسته‌ای نیز طبیعتاً یکی از این مباحث بوده است. وی ادامه داد تمام گمانه‌زنه‌هایی که از قبل مطرح بود مبنی بر اینکه قرار است جزئیات هسته‌ای مطرح شود، درست نبود و همچین چیزی موضوعیت ندارد چرا که ما اصولاً با آمریکایی‌ها وارد مذاکره هسته‌ای نشده‌ایم که بخواهیم در مورد جزئیات آن با طرف‌های دیگر صحبت کنیم.
سخنگوی وزارت خارجه گفت: روسیه در مذاکرات برجام نقش مهمی داشت و همیشه اعلام کرده است که هر کاری که بتواند برای کاهش تنش انجام می‌دهد و ما هم از این موضع تشکر و تقدیر کرده‌ایم. در این نشست خبری، از ابتکار جدید وزارت خارجه برای طرح پرسش مردم در جلسات سخنگویی رونمایی شد.
طبق این ابتکار، مرکز دیپلماسی عمومی وزارت خارجه با اعلام راه‌اندازی ابتکار «از سخنگو بپرس» در پیام‌رسان روبیکا، از ارسال سوال توسط مردم برای سخنگوی وزارت خارجه خبر داد و اعلام کرد سوالاتی که بیشترین فراوانی را داشته باشد، از سخنگوی دستگاه دیپلماسی پرسیده خواهد شد. برای امروز، بقائی در پاسخ به این سوال مردم که «با توجه به پیمان‌شکنی‌های آمریکا چه اصراری برای مذاکره با این کشور است و مذاکره چه فایده‌ای دارد و وزارت خارجه همزمان چه مسیری را برای خاتمه جنگ و آرامش در منطقه دنبال میکند؟» گفت: ما روی چیزی اصرار نداریم جز تامین منافع ملی ایران.
آنچه برای ما اصل است، صیانت از منافع و امنیت ملی ایران است. دغدغه ما ایران است، چه از طریق دیپلماسی و چه دفاع.
سابقه پیمان‌شکنی آمریکا روشن است، چه در دو سال اخیر و چه از سال ۲۰۱۸ تاکنون، مدام عهد و پیمان خود را نقض کردند. اما ما به عنوان دستگاه دیپلماسی مجاز نیستیم به خاطر صرفا تجارب تلخ گذشته از انجام وظایف خود کوتاهی کنیم.
ما موظف هستیم برای تامین منافع ملی، از هر ابزاری استفاده کنیم. در این مفهوم دیپلماسی، بخشی از دفاع و مبارزه است.
بین میدان جنگ با میدان دیپلماسی برای احقاق حق ملت ایران باید تفکیک قائل شد. اگر ما در پیشبرد دیپلماسی تعلل کنیم، مردم ما و افکار عمومی خواهند گفت که شما جدی نبودید و جنگ را انتخاب کردید.
بنابراین اگر ما کمترین احتمالی بدهیم که ممکن است از طریق دیپلماسی مانع از تشدید تنش شویم، حتما باید این مسیر را برویم. وی در ادامه چند بیت از سعدی را در این ارتباط قرائت کرد و گفت این ابیات حاوی حکمت، فرهنگ و خرد ایرانی است و اینکه نگاه ایرانیان در چند سال قبل به مقوله جنگ و صلح چه بوده است.
همی تا برآید به تدبیر کار اگر پیل زوری وگر شیر چنگ به نزدیک من صلح بهتر که جنگ چو دست از همه حیلتی در گسست حلال است بردن به شمشیر دست اگر صلح خواهد عدو سر مپیچ وگر جنگ جوید عنان بر مپیچ که گر وی ببندد درِ کارزار تو را قدر و هیبت شود یک، هزار ور او پای جنگ آورد در رکاب نخواهد به حشر از تو داور حساب تو هم جنگ را باش چون کینه خواست که با کینه‌ور مهربانی خطاست چو با سفله گویی به لطف و خوشی فزون گرددش کبر و گردن‌کشی به اسبان تازی و مردان مرد بر آر از نهاد بداندیش گرد هیچ ضربه‌ای را بدون پاسخ نمی‌گذاریم بقائی در پاسخ به سوالی درخصوص گزارش‌های ادعایی مبنی بر اینکه «آمریکایی‌ها گفته‌اند به کوه‌کلنگ حمله می‌کنند و ایران نباید پاسخ دهد»، گفت: شما باور می‌کنید؟ طرف مقابل حمله کند و ما سکوت کنیم و پاسخ ندهیم؟
خیلی قبل‌تر رهبر شهید فرموندند، «دوران بزن در رو تمام شده است». اگر آن موقع اعلام موضع بود، در این دو سال در عمل نشان دادیم که مطلقا که هیچ ضربه‌ای را بی‌پاسخ نمی‌گذاریم.
اگر ضربه ما محکم‌تر نباشد، قطعا به همان اندازه ضربه خواهند خورد، بنابراین این جزو خیالاتی است که مطرح کردند که ادعایی بیش نیست. خبرنگار ایسنا از سخنگو پرسید: براین که چند روز پیش خبر توقف فعالیت گذرگاه‌های مرزی با پاکستان منتشر شد ولی هم ایران و هم طرف پاکستانی اعلام کردند که این وضعیت به خاطر برخی مسائل فنی و تکتیکی است و به زودی رفع می‌شود.
با گذشت چند روز هنوز مرز بازگشایی نشده است. خب ما می‌دانیم که رابطه سیاسی و دیپلماتیک ایران- پاکستان در اوج است و ایران، پاکستان را به عنوان میانجی مهمترین مذاکرات تاریخ معاصر خود پذیرفته و علیرغم برخی شبهاتی که در رابطه با بی‌طرفی پاکستان مطرح بوده، دولت ایران همیشه از نقش میانجی‌گری پاکستان دفاع کرده.
الان این سوال مطرح است که آیا پاکستان همزمان نقشه‌ای چندگانه بازی میکند؟ از یکسو تحریم‌های غیرقانونی و ظالمانه آمریکا علیه یک کشور همسایه مسلمان را می‌خواهد اجرا کند و از سوی دیگر نمی‌خواهد مورد اعتراض مردم مسلمان پاکستان و همینطور دولت و مردم ایران قرار گیرد و به همین دلیل می‌گوید مرز به دلیل برخی مشکلات فنی موقتا بسته شده.
واقعیت امر چیست؟ چرا مرز بسته است؟
آیا در گفتگوی امروز مقامات کشورمان با عاصم منیر قرار دارید این بخش را مطرح کنید؟ سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ گفت: اجازه بدهیم که که وارد قضاوت و نیت خوانی نشویم.
چیزی که در ارتباط با موضوع مرزها طرف پاکستانی به ما گفته است، این است که مسائل و مشکلات فنی وجود دارد که درصدد هستند که آن را رفع کنند، البته صادرات از طرف ما ادامه دارد و در واقع یک طرفه از سوی آنها قطع شده است. بقائی با بیان اینکه رابطه ما با پاکستان ممتاز است و دو کشور مصمم هستند این رابطه دوستی را ارج بنهند و گسترش روابط دو کشور در حوزه‌های مختلف سیاسی و تجاری به نفع هر دو ملت است، گفت: رهبران دو کشور برای گسترش روابط ثابت قدم هستند.
انشالله این موضوع را حل خواهیم کرد. دوستان پاکستانی از همان ابتدا گفتند یکسری مسائل فنی است که باید رفع کنند و یکسری بزورسانی‌های فنی است که در حال انجام است.
از طریق تماس‌های تلفنی پیگیر این موضوع هستیم و در صورتی که مقامات پاکستان به ایران سفر کنند یا ما به آنجا سفر کنیم پیگیر این موضوع جز اولویت‌ها خواهد بود.. قائل به حسن همجواری با کشورهای خلیج فارس هستیم به شرطی که از امکانات و قلمرو آنها برای تعرض استفاده نشود سخنگوی دستگاه دیپلماسی ایران درخصوص ادعاهایی که علیه ایران در بیانیه پایانی نشست شورای همکاری خلیج فارس در منامه مطرح شده است، گفت: انتظار ما این است که مقامات حوزه خلیج فارس یک مقدار در بیان خرده فرمایشات خود تامل کنند.
ما تجربه بسیار تلخی را از سر گذراندیم. تکرار گزاره‌هایی که بارها بیان کردند و می‌دانند که این گزاره‌ها نه نشانگر حسن‌نیت و نه حسن همجواری است، کمکی به ایجاد اعتماد بین ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس نمی‌کند.
ایران در قبال اتفاقاتی که افتاده، بزرگوارانه رفتار کرده است. وی افزود: می‌دانیم و می‌دانند که از قلمرو و امکانات آنها برای تجاوز نظامی علیه ایران استفاده یا سوءاستفاده شد.
این اعترافی است که طرف متجاوز یعنی آمریکا در بالاترین سطح، از کشورهای خلیج فارس نام برده و از آنها به دلیل اینکه در تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران نقش اساسی داشتند، تجلیل کرده است. اینکه دفاع ایران و ضربات دفاعی ایران علیه پایگاه‌ها و امکاناتی که مورد استفاده علیه کشورمان قرار می‌گرفت را به عنوان «تجاوز نظامی ایران» مفهوم‌سازی کنند، در واقعیت امر تاثیری نخواهد داشت.
ما تکرار می‌کنیم که قائل به حسن همجواری با کشورهای خلیج فارس هستیم اما شرط آن، این است که از امکانات و قلمرو آنها برای تعرض به یک کشور همسایه مسلمان استفاده نشود. بقائی در پاسخ به سوالی در خصوص ایده روسیه درخصوص مشارکت کشورهای منطقه و حتی شورای امنیت در تامین امنیت خلیج فارس و تنگه هرمز گفت: درباره این بحث در رسانه‌ها تقطیع شد.
موضوعی که روسیه مطرح کرده بود این بود که ایران، روسیه و چین طرح‌هایی را برای امنیت دسته‌جمعی و درون‌زا در منطقه خلیج‌فارس مطرح کردند و روسیه پیگیر این موضوع است. روسیه پیشتر نیز پیشنهادهایی را درباره تقویت سازوکارهایی درخصوص امنیت دسته‌جمعی در منطقه مطرح کرده بود.
اصل اینکه منطقه باید برای تامین امنیت خود، به کشورهای منطقه متکی باشد و نه بازیگرانی که نشان دادند هیچ ارزش و اهمیتی به امنیت واقعی کشورهای منطقه نمی‌دهد و تنها دغدغه آنها، تامین امنیت یک طرف متجاوز و توسعه‌طلب است، امری است که مورد تایید ماست. اما لازمه تحقق این امر این است که کشورهای منطقه فرآیند اعتمادسازی را آغاز کنند و به دور از فشارهای بیگانه و اعمال نفوذهای بیگانگان، بتوانند خودشان به یک سازوکار قابل اتکا دست یابند.
وی در ادامه گفت: مطالبه ما از کشورهای منطقه این است که اگر در ایجاد سازوکار امنیتی منطقه‌ای جدی هستند، گام اول این است که مانع سوءاستفاده طرف‌های خارج از قلمروشان برای تهدید و حمله به کشورهای دیگر شوند. آنها باید مانع از سوءاستفاده طرف‌های خارج از منطقه شوند.
اصل کلیدی این است. لازمه اصل حسن همجواری بین کشورها، احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر است.
در شرایطی که این کشورها میزبان طرف متجاوز هستند، میزبان طرفی هستند که عملا از خاک این کشورها و از پایگاه‌های نظامی این کشورها علیه یک کشور دیگر سوءاستفاده کرده، نمی‌توانیم از حسن همجواری صحبت کنیم. در نشست بغداد مانع درج ۲ بند درباره یمن در بیانیهٔ پایانی شدیم سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این سوال که وزیران امور خارجه سازمان همکاری اسلامی قطعنامه‌ای با عنوان همبستگی با عربستان سعودی در برابر تجاوزهای حوثی‌های یمن تصویب کرده‌اند، موضع جمهوری اسلامی ایران با توجه به سخنان وزیر خارجه در حاشیه این اجلاس در بغداد و تأکید بر تحفظ در برابر این قطعنامه و حتی اعلام مخالفت با آن چیست؟
گفت: باید قطعنامه را از بیاینه بغداد تفکیک کرد.⠀ وی ادامه داد: مهمترین مصوبه شورای وزیران سازمان همکاری اسلامی در نشست بغداد، بیانیه پایانی است که معمولاً با اجماع تصویب می‌شود. آنچه حدود یکی دو ساعت پیش از تصویب بیانیه مطرح شد، این بود که نباید مواردی در متن بیانیه درج شود که موجب تفرقه میان کشورهای اسلامی شود.
مشخصاً منظور، موضوع یمن بود. وی افزود: اینکه در یک نشست اسلامی، بخشی از جامعه اسلامی را برچسب‌گذاری کنیم، با فلسفه تشکیل سازمان همکاری اسلامی و آرمان وحدت و انسجام اسلامی مغایرت دارد.
ما بارها بر این موضوع تأکید کردیم و در نهایت نیز مانع از درج دو بند مشخص درباره یمن شدیم؛ بندهایی که از ادبیاتی برخوردار بودند که از نظر ما به هیچ عنوان در راستای مصالح امت اسلامی نبود. بقائی خاطرنشان کرد: ما بارها تأکید کرده‌ایم که مسئله یمن باید از طریق گفت‌وگو و مصالحه میان عربستان و یمن حل‌وفصل شود.
مردم یمن بیش از یک دهه تحت محاصره‌ای غیرقانونی و غیرانسانی قرار داشته‌اند و نمی‌توان با توسل به زور و استفاده از قوای نظامی، مسئله یمن را حل کرد. وی ادامه داد: درباره قطعنامه‌ای که به آن اشاره کردید نیز مخالفت خود را اعلام کردیم؛ زیرا محتوای آن، همان‌طور که توضیح دادم، به هیچ عنوان در راستای منافع امت اسلامی نبود.
افزون بر این، رویه‌ها و آیین کار سازمان نیز در این زمینه رعایت نشده بود. قاعدتاً چنین قطعنامه‌هایی باید از قبل مورد بحث و بررسی قرار گیرند، اما این موضوع در روز دوم در حین نشست مطرح شد.⠀ وی افزود: انتظار داشتند که با اجماع تصویب شود که مقدور نبود.
ما مخالفت خود را اعلام کردیم و از نظر ما این قطعنامه مصوبه سازمان تلقی نمی شود چون آیین نامه سازمان همکاری اسلامی در ارتباط با آن رعایت نشده است. بازنشر موضع قطر درباره حملات ایران جای گله ندارد سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به سوالی درباره موضع قطر در خصوص ضربات دفاعی ایران به پایگاه‌های آمریکایی و اینکه دوحه ایران را متهم به «گزینشی‌عمل کردن» کرده است، گفت: ما با قطر مراودات خوبی داریم.
گزینشی عمل کردن ما هم نشانه حسن‌نیت است. ما کار بدی نکردیم که موضعی که قطری‌ها صادقانه بیان کردند را برجسته کردیم.
قطری‌ها در یک سند رسمی اعلام کرده بودند که ضربات دفاعی ایران، صرفا علیه اهداف نظامی و پایگاه‌های نظامی آمریکا بوده است. باید خوشحال باشند که خودشان این امر را بیان کردند و ما به جای اینکه برخی اتهامات ناروا را بخواهیم برجسته کنیم، یک حرف صادقانه و واقعی را گزینش و مطرح کردیم.
فکر نمی‌کنم این جای گله داشته باشد. سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره موضع جمهوری اسلامی ایران در قبال محدودیت‌های اعمال‌شده درباره حجاب در جمهوری آذربایجان و علت اعلام نشدن موضع رسمی از سوی تهران گفت: مردم آذربایجان مردمی رشید و بصیر هستند و درباره صیانت از باورها و اعتقادات خود، از جمله موضوع حجاب که هم برای ما و هم برای مردم جمهوری آذربایجان و دیگر مسلمانان اهمیت دارد، خودشان تشخیص می‌دهند که چگونه و به بهترین نحو، با در نظر گرفتن مصالح کشورشان، صدای خود را به گوش دولت شأن برسانند.⠀ وی افزود: امیدواریم در کشوری که روابط خوبی با آن داریم و پیوندهای برادری و مودت میان دو کشور نیازی به توضیح ندارد، این موضوع در فضایی مبتنی بر تفاهم، با در نظر گرفتن ارزش‌های مشترک و احترام به حقوق اساسی مردم، حل‌وفصل شود.
⠀از پیشنهاد عراق برای نشست مشترک حمایت کرده‌ایم بقائی در پاسخ به پرسشی درباره ابتکار عراق برای برگزاری نشست مشترک ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس و آمادگی تهران برای عملیاتی شدن این پیشنهاد گفت: ما همیشه برای گفت‌وگو و تعامل با کشورهای منطقه آمادگی داشته‌ایم. آخرین مورد نیز پیشنهاد برگزاری نشست صلاله عمان بود که دیگران در آخرین لحظات مانع برگزاری آن شدند.
ما در موضع خود ثابت قدم بوده‌ایم. پیشنهاد برگزاری نشست مشترک کشورهای حاشیه خلیج فارس به اضافه ایران و عراق، از مدت‌ها قبل مطرح بوده است.
یک مورد نیز در حاشیه یکی از نشست‌های مجمع عمومی سازمان ملل متحد برگزار شد. دوستان عراقی همواره این ایده را پیگیری کرده‌اند و ما نیز از آن حمایت کرده‌ایم.
همچنان معتقدیم این پیشنهاد خوبی است و به‌طور کلی از هر گام و پیشنهادی که در راستای تقویت اعتماد میان کشورهای منطقه باشد، حمایت می‌کنیم. سخنگوی وزارت خارجه همچنین در پاسخ به سوالی در ارتباط با برخی از اخبار منتشر شده مبنی بر احتمال حمایت نظامی مصر از عربستان در جنگ یمن و این که آیا درجریان مذاکرات وزیران خارجه ایران و مصر در بغداد آیا در ارتباط با این موضوع صحبت شده است و نظرات ایران در این ارتباط به مقامات قاهره منتقل شده است؟
گفت: موضوع یمن از جمله موضوعاتی است که در جریان گفتگو با وزرای خارجه کشورهای اسلامی و دبیر کل جدید سازمان همکاری اسلامی در بغداد مطرح شد. وی افزود: امنیت و ثبات در شبه جزیره عربستان برای ما و طبیعتاً کشورهای منطقه مهم است و طبیعتاً هرگونه مداخله بیشتری را به نفع امنیت و ثبات در منطقه نمی‌دانیم و فقط وضعیت را پیچیده‌تر میکند.
بقائی ادامه داد: ما تاکید داریم که مسئله یمن باید از طریق گفتگو و اجرای نقشه راه حل و فصل شود. وی افزود: در گفتگویی که آقای عراقچی با همتای مصری خود داشتند، ایشان مواضع یران را مطرح کردند و تاکید کردیم که هرگونه مداخله بیشتری از سوی کشورهای اسلامی در این بحران نه تنها به بهبود اوضاع منجر نمی‌شود بلکه قضیه را دشوارتر میکند.
سخنگوی وزارت خارجه ایران در پاسخ به سوالی درباره اینکه «اصلی‌ترین مانع پیشرفت مذاکرات ایران و آمریکا چیست؟»، گفت: زیاده‌خواهی آمریکا. بقائی در پاسخ به این سوال که «برخی منابع عبری‌زبان گزارش داده‌اند که مقام‌های اسرائیلی در دیدارهایی با برخی طرف‌های منطقه‌ای، احتمال وقوع جنگ علیه ایران را بررسی کرده‌اند.
موضع ایران در این خصوص چیست؟» گفت: ما با این احتمال زندگی می‌کنیم و شب و روز با آن مواجه هستیم. همین الان که با شما صحبت می‌کنیم، در شرایط صلح قرار نداریم.
وقتی محاصره دریایی ما ادامه دارد و ملت ایران را تهدید می‌کنند، طبیعی است که موظف هستیم که هر احتمالی را در هر لحظه مدنظر قرار دهیم. اما خیالمان راحت است که مدافعان ایران، با درس گرفتن از تجارب دو سال گذشته، با توکل بر خدا و با اتکا به پشتوانه مردمی، آماده دفع هر شرارت از سوی متجاوزان هستند.
در اجلاس آتی «همکاری‌های آسیا و اقیانوسیه» شرکت نمی‌کنیم وی همچنین در پاسخ به سوالی درباره اینکه آیا ایران در اجلاس آتی «همکاری‌های آسیا و اقیانوسیه» شرکت میکند و آیا در حاشیه این اجلاس مذاکرات یا گفت‌وگوهایی با طرف آمریکایی انجام می‌شود یا خیر،گفت: ما چرا باید در این اجلاس شرکت کنیم؟ تا جایی که اطلاع دارم، اصلاً عضو این سازمان نیستیم.
سخنگوی وزارت خارجه ایران در پاسخ به این پرسش که «آیا ایران به‌دنبال هژمونی در منطقه است؟ و اگر نیست، پاسخ به برخی کشورهای عربی مبنی بر اینکه در صورت عدم تضعیف ایران، این کشور به آنها حمله میکند، چیست؟» گفت: مثل روز روشن است که ایران هیچ‌وقت به دنبال سیطره‌طلبی در منطقه نبوده است.
لفظ هژمونی را ببینید که از کجا وارد ادبیات منطقه شده است. ما به‌عنوان کشوری که اینجا ریشه داریم، نیازی به اعمال زور برای سلطه بر کشورهای دیگر نداریم.
رویکرد ایران همیشه مبتنی بر همکاری و تعامل بوده است. ما قائل به این هستیم که هیچ طرفی در منطقه نه می‌تواند و نه باید در مسیر هژمون شدن، به معنای سیطره پیدا کردن بر کشورهای دیگر از طریق قلدری، حرکت کند.
چنین مسیری را به هیچ عنوان تأیید نمی‌کنیم. اگر ایران در دفاع از خود مصمم است و اگر در پاسخ به تجاوز نظامی بیگانگان به جدیت عمل میکند، به این معنا نیست که ایران سودای سیطره‌طلبی بر منطقه را دارد.
وی افزود: تنها طرفی که در منطقه ما به دنبال توسعه‌طلبی است و کتمان هم نمی‌کنند و از «اسرائیل بزرگ» صحبت می‌کنند، رژیم صهیونیستی است که دلیل آن هم ترس است. طرفی که اینجا ریشه ندارد و از طریق زور و نسل‌کشی و کشتار به دنبال این است که همه منطقه را مطیع خود کنند.
ما به کشورهای منطقه توصیه می‌کنیم که به هیچ عنوان مقهور و مغلوب آدرس‌های غلط نشوند. ایران دوست همه کشورهای منطقه است.
ماکرون فرافکنی میکند؛ پیامک مشهور روسای جمهور آمریکا و فرانسه یادمان نرفته وی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه ماکرون علت اصلی اعتراضات فرانسه را جنگ علیه ایران و وضعیت تنگه هرمز اعلام کرده، گفت: این صحبت به نظر می‌رسد نوعی فرافکنی باشد. به هر حال، آنها باید مسائل خودشان را مدیریت کنند.
اما یک واقعیت در این حرف نهفته است و آن اینکه «این جهان کوه است و فعل ما ندا». آنچه را که خودشان انجام داده‌اند یا در انجام آن قصور ورزیده‌اند، باید تبعات آن را بپذیرند. فرانسه به‌عنوان کشور عضو دائم شورای امنیت و عضو سازمان ملل متحد، طبق حقوق بین‌الملل متعهد بود در برابر تجاوز نظامی آشکار آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران موضع بگیرد، اما متأسفانه دیدیم که این کشور و برخی دیگر از کشورهای اروپایی، آشکارا یا با اشاره، از این اقدام حمایت کردند.
یادمان نرفته است آن پیام یا پیامک مشهوری که بین رؤسای جمهور آمریکا و فرانسه تبادل شد؛ اینکه ما می‌توانیم کارهای عظیمی در رابطه با ایران انجام دهیم. از همان زمان، این‌گونه تفسیر شد که فرانسه در جریان طراحی آمریکا و رژیم صهیونیستی برای حمله به ایران قرار دارد.
اگر در این سخن خود صداقت دارند که مشکلات داخلی فرانسه و سایر کشورهای اروپایی ناشی از افزایش قیمت سوخت است، افزایش قیمت سوخت هم دلیلش بحران در منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز است، مسئولیت پیدا می‌کنند که مشکل را به‌صورت ریشه‌ای حل کنند. وی ادامه داد: مشکل، تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و تداوم محاصره دریایی علیه ایران است.
باید علت و معلول را دقیق ببینید. بدانیم این بخشی از قانون خلقت است، شما نمی‌توانید در برابر یک بی‌عدالتی و یک ظلم بی‌تفاوت باشید یا به آن کمک کنید و از تبعات آن در امان بمانید.
وی در پاسخ به این سوال که «در بیانیه پایانی نشست وزرای امور خارجه روسیه و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس نکات منفی علیه ایران مطرح شد. آیا در دیدارهای روز گذشته وزرای خارجه ایران و روسیه اعتراضی نسبت به این موضوع مطرح شد؟»، گفت: این یکی از خبرسازی‌هایی بود که صورت گرفت.
اساساً نشست وزیر خارجه روسیه با وزرای شورای همکاری خلیج فارس، هیچ بیانیه مشترکی نداشت. بیانیه‌ای که درباره آن صحبت می‌شود، بیانیه خود کشورهای شورای همکاری خلیج فارس است که در آن نکاتی درباره ایران مطرح شد و اینجا به آن پاسخ دادم.
سازمان ملل باید برای ممانعت از رفتارهای ناامن‌ساز آمریکا در منطقه وارد عمل شود بقائی در پاسخ به سؤالی درباره اظهارات مقامات سازمان ملل مبنی بر درخواست از ایران برای جلوگیری از ایجاد مشکل در تولید مواد اولیه کشاورزی و زنجیره تولید غذا و اینکه ایران اجازه دهد که کشتی های مربوط به این اقلام از تنگه هرمز عبور کنند و آیا ایران با اجرای چنین طرحی موافق است، گفت: از خیلی وقت قبل، چنین بحث‌هایی مطرح شده بود. ما همیشه از مباحث بشردوستانه حمایت کرده‌ایم و سعی کرده‌ایم برای انتقال محموله‌هایی که ماهیت بشردوستانه دارند، کمک کنیم.
وی افزود: اما مشکل را باید ریشه‌ای حل کرد. مشکل ناامنی در تنگه هرمز یک علت روشن دارد و آن، تداوم اقدامات مداخله‌جویانه و تجاوزکارانه آمریکا است.
سازمان ملل هم به‌عنوان سازمانی که مسئولیت بسیار روشنی در صیانت از صلح و امنیت بین‌المللی و اجزای مختلف آن دارد، قاعدتاً اگر می‌خواهد موضوع به‌صورت اصولی حل شود، باید برای بازداشتن آمریکا از تداوم اقدامات ناامن‌سازش در تنگه هرمز و خلیج فارس کمک کند. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره گسترش اختلافات میان دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا و زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین و همچنین وضعیت روابط آمریکا با متحدانش و تحولات جنگ اوکراین، گفت: به نظر می‌رسد آمریکا واقعاً دچار نوعی سردرگمی شده است.
آمریکا خود را درگیر تجاوز نظامی در منطقه ما کرده و همزمان، مداخلاتش در سایر مناطق جهان نیز طی چند دهه گذشته به بالاترین سطح رسیده است. اقداماتی که آمریکا در آمریکای لاتین انجام می‌دهد، به‌هیچ‌عنوان در راستای صلح و امنیت بین‌المللی نیست.
بقائی افزود: کشورهای اروپایی اکنون پیامدهای سیاست راضی‌سازی آمریکا یا «اپیزمنت» را در خیابان‌های خود مشاهده می‌کنند و بهای این سیاست را می‌پردازند.اتفاقاتی که در پایتخت‌های اروپایی رخ می‌دهد، به گفته خود آنها، ناشی از نارضایتی مردم از وضعیت سوخت و مشکلات روزمره است. یکی از دلایل این وضعیت، همین سیاست‌های آمریکا در سطح جهانی است.
وی ابراز امیدواری کرد که این تحولات موجب بیداری کشورها شود تا دریابند با همراهی و همدستی با طرفی که برای هنجارهای بین‌المللی ارزشی قائل نیست، نمی‌توانند حتی صلح و امنیت را در خانه خود تأمین کنند. آمریکا برای سازمان ملل و همه نهادهای ایجادشده پس از جنگ جهانی دوم تهدید است بقائی در پاسخ به سوالی درباره اظهارات اخیر مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، مبنی بر اولویت داشتن منافع آمریکا بر منافع سازمان ملل و نظم جهانی در سیاست خارجی دولت ترامپ و میزان صداقت وی در بیان منافع مردم آمریکا، با توجه به مخالفت بخش قابل توجهی از افکار عمومی این کشور با جنگ علیه ایران، گفت: من فکر می‌کنم مردم آمریکا دیدگاه‌هایشان را خیلی سریع مطرح کردند.
وی افزود: در همین راهپیمایی‌هایی که تحت عنوان «نه به پادشاه» برگزار می‌کنند، اعلام کردند که به هیچ عنوان رضایت ندارند پول، منابع و جان آمریکایی‌ها صرف جنگ تجاوزکارانه‌ای شود که صرفاً در راستای مطامع و توسعه‌طلبی یک رژیم نسل‌کش در منطقه ما قرار دارد. بقائی با اشاره به صحبت‌های مقام‌های آمریکایی درباره بی‌ارزش تلقی کردن هنجارها و نهادهای بین‌المللی اظهار کرد: این اظهارات نمونه دیگری از تهدیدی است که آمریکا متوجه سازمان ملل متحد و همه سازوکارهای ایجادشده پس از جنگ جهانی دوم میکند.
سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: تحریم قضات بین‌المللی دیوان‌های کیفری و اقداماتی که آمریکا در رابطه با بسیاری از سازمان‌های بین‌المللی، از جمله سازمان ملل متحد، انجام داده است، به‌خوبی نشانگر رویکرد بسیار مخرب این کشور در مباحث مرتبط با صلح و امنیت بین‌المللی است. وی تأکید کرد: همین امر ایجاب میکند که کشورها در چارچوب‌های چندجانبه تلاش کنند تا با روندی مقابله کنند که روز گذشته نیز در صحبت‌های وزیر امور خارجه مطرح شد؛ یعنی یک‌جانبه‌گرایی تهاجمی یا ستیزه‌جویانه آمریکا که کل امنیت و صلح بین‌المللی را تهدید میکند.
درباره امنیت مرزهای شرقی با افغانستان و پاکستان تعاملاتی داشته‌ایم بقائی در پاسخ به این سوال که «پیش‌بینی می‌شود که استمرار درگیری‌های جاری بین طالبان و پاکستان، ابعاد دیگری از جمله سرریز ناامنی و شکل‌گیری امواج مهاجرتی جدید به کشورمان را در پی داشته باشد. و اخیراً نیز شاهد بروز ناامنی‌هایی در استان سیستان و بلوچستان بودیم.
با توجه به ناامنی‌های اخیر در سیستان، جمهوری اسلامی ایران چه اقداماتی برای ممانعت از سرریز بحران به مناطق شرقی کشور و تشدید وضعیت امنیتی و همچنین مواجهه با پدیده احتمالی مهاجرت در پیش خواهد گرفت؟»، گفت: این موضوعی به‌نوعی طولانی است. بحث امنیت مرزهای شرقی، موضوع دیروز و امروز نیست؛ بحثی است که همواره یکی از موضوعات دستور کار ما بوده است؛ هم در تعامل با افغانستان و هم در تعاملاتی که با پاکستان داشته‌ایم.
وی افزود: هر سه کشور به‌خوبی می‌دانند که امنیت، کالایی مشترک و در عین حال گران‌قیمت است و هرگونه سستی یا مماشات در برخورد با مشکلات امنیتی در هر طرف مرز، می‌تواند باعث سرایت ناامنی به سوی دیگر شود. این درک مشترک، به نظر من، بسیار مهم است.
بقائی تاکید کرد که ما در هر گفت‌وگویی که با مقام‌های پاکستان یا افغانستان داریم، به این موضوع توجه می‌کنیم و تدابیر خوبی نیز اندیشیده شده است وی افزود: امیدواریم که همکاری‌های مشترک در رابطه با مبارزه با تروریسم، ان‌شاءالله، باعث جلوگیری از هرگونه اقدامات ناامن‌ساز و تروریستی در هر یک از کشورها شود. اگر رقبای شما مشغول ارتکاب اشتباهی هستند، اصلاً متوقفشان نکن سخنگوی وزارت خارجه ایران در پاسخ به این سوال که سخنگوی وزارت امور خارجه قطر اخیراً اعلام کرده که شاید اکنون در سال نخست جنگ جهانی سوم باشیم.
پیشتر نیز امیر قطر گفته بود که از مردم این کشور می‌خواهند خود را برای هر سناریویی آماده کنند. با توجه به اینکه قطر یکی از میانجی‌ها میان ایران و آمریکا بوده است، آیا ممکن است این اظهارات ناشی از اطلاع قطر از شکست مذاکرات و تحولات مرتبط با آن باشد؟
گفت: من اعتراف می‌کنم که از قدرت پیشگویی برخوردار نیستم اما ما دست‌کم هشت ماه از این جنگ تحمیلی سوم را با سربلندی و استقامت پشت سر گذاشته‌ایم و تجارب گذشته را پیش چشم داریم. وی با بیان اینکه برای هر پیشامدی نیز آماده هستیم و باید هم آماده باشیم، گفت: فارغ از حدس‌وگمان‌هایی که هر کسی ممکن است درباره تحولات آینده بزند، آنچه اهمیت دارد این است که ما در همه ابعاد برای دفاع از کشورمان آماده باشیم.
بقائی در پاسخ به این سوال که یک تحلیل غالب درباره جنگ‌های تحمیلی دو سال اخیر علیه ایران وجود دارد و آن اینکه چین و در مرتبه بعدی، روسیه، برندگان اصلی هستند، چراکه جنگ‌های خاورمیانه باعث تخلیه انرژی و توان آمریکا شده‌اند، حال آنکه چین با دقت ناظر نقاط قوت و ضعف آمریکاست و بیش از هر زمانی برای به چالش کشیدن آمریکا بر سر تایوان آماده است. ضمن اینکه همان‌طور که آمریکا با سرعت در حال بی‌اعتبار شدن به‌عنوان بازیگری پیمان‌شکن است، چین نیز به‌عنوان کشوری مسئولیت‌پذیر در جنوب جهانی، دارد برای خود اعتبار کسب میکند.
آیا در رایزنی‌هایی که با چین دارید، درباره این موضوع صحبتی انجام شده است؟ آیا چین انگیزه و تحرک جدی برای کاهش تنش در منطقه دارد یا خیر؟
اظهار کرد: طبیعی است که کشورها به دنبال منافع خودشان باشند. پندی وجود دارد که می‌گوید: «اگر رقبای شما مشغول ارتکاب اشتباهی هستند، اصلاً متوقفشان نکن.» گرفتار شدن ۱۹ نفتکش ایرانی در آبهای سریلانکا را بررسی می کنیم سخنگوی وزارت امور خارجه، در پاسخ به سوالی درباره گزارش‌های منتشرشده مبنی بر گرفتار شدن ۱۹ نفتکش ایرانی در آبهای نزدیک به سریلانکا در پی محاصره دریایی و ادعاها درباره خودداری دولت این کشور از کمک به این نفتکش‌ها، گفت: این موضوع را باید بررسی کنم.
وی افزود: در مورد سریلانکا، رابطه ما با این کشور رابطه خوبی است. در رابطه با مباحث مرتبط با ناو دنا هم همکاری مناسبی داشتند؛ این را فراموش نکنیم.
بقائی خطاب به خبرنگار پرسش کننده تأکید کرد: اما درباره سؤال مشخص شما، باید بررسی کنم و ببینم داستان چه بوده است. اسماعیل بقائی در پاسخ به سوال دیگری درباره سفر عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، به ایران و اینکه آیا وی برای ارائه پیشنهاد سیاسی به ایران می‌آید یا حامل پیام تهدید نظامی است، گفت: باید بیایند و با ایشان صحبت کنیم تا ببینیم قرار است درباره چه موضوعی صحبت کنیم.
وی افزود: در مجموع، سفری برنامه‌ریزی شده است، البته تا این لحظه که با شما صحبت می‌کنیم، فکر نمی‌کنم ایشان در ایران باشند. بقائی با اشاره به رفت‌وآمدهای میان ایران و پاکستان در سطوح مختلف اظهار کرد: ما با پاکستان رفت‌وآمدهای بسیار زیادی در سطوح مختلف داریم.
قبلاً هم عرض کردم که روابط ما با پاکستان، روابطی بسیار مهم و ممتاز است. سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: بخشی از این رفت‌وآمدها به مباحث مربوط به مذاکرات اختصاص دارد، ولی عمدتاً بر روابط دوجانبه و تقویت مراودات و همکاری‌ها متمرکز است.
پیام واشنگتن به طرح ۷ روزه ایران ناکافی و ناقص بود سخنگوی وزارت خارجه ایران در پاسخ به این سوال که «آقای عراقچی در جمع خبرنگاران در سازمان همکاری اسلامی، درباره طرح هفت‌روزه ایران که پیشتر به آمریکا ارسال شده بود، گفتند که این طرح همچنان روی میز است و تهران منتظر پاسخ واشنگتن است. با این حال، ترامپ در اظهارات اخیر خود هم از نتانیاهو حمایت میکند و هم تاکنون واکنش مشخصی به این طرح نشان نداده است.
آیا مذاکرات ایران و آمریکا همچنان در جریان است؟ آخرین پاسخ رسمی واشنگتن به این طرح هفت‌روزه ایران تا این لحظه چه بوده است؟»، گفت: ضدونقیض صحبت کردن مقام‌های آمریکایی امر جدیدی نیست.
آنچه برای ما مهم است، این است که هم دنیا دید و هم مردم خودمان، که ما با حسن نیت، آنچه را که لازم بود و آنچه را که تأمین‌کننده منافع کشورمان می‌دانستیم، در قالب‌هایی که بسیار روشن بود، از طریق میانجی قطری به طرف آمریکایی منعکس کردیم. وی با بیان اینکه «حد و حدود مواضع ما و خواسته‌ها و مطالباتمان هم روشن است»، گفت: پیامی که از طرف مقابل گرفته شد، ناکافی و ناقص بود.
ما مواضعمان را بیان کردیم. کماکان نیز در همین زمینه و بر اساس همین هفت خواسته که بعضاً از آنها با عنوان هفت شرط یاد می‌شود، پیش می‌رویم.
وی تاکید کرد: این هفت مطالبه چیز عجیب‌وغریبی نیست، بلکه مواردی است که قبلاً در تفاهم ۲۸ خرداد درج شده بود و با هر جمع‌وتفریق و هر محاسبه‌ای، مطالبات مشروع و به‌حق ایران است. به عنوان مثال، رفع محاصره دریایی و توقف جنگ در همه جبهه‌ها کاملاً منطقی و مشروع است و طرف آمریکایی باید در این زمینه واقعاً تصمیم بگیرد.
بقائی تصریح کرد: مراجع مختلف نظام نیز بارها تأکید کرده‌اند که جمهوری اسلامی ایران، در عین جدیت در پیشبرد دیپلماسی برای تأمین منافع کشور و صیانت از صلح و امنیت منطقه، همزمان در دفاع از کیان ایران مصمم و ثابت‌قدم است. سخنگوی وزارت امور خارجه، در پاسخ به پرسشی درباره اظهارات دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مبنی بر اینکه روسیه و چین کمک چندانی به ایران نمی‌کنند و حمایت‌های آنها صرفاً لفظی است، گفت: من قرار نیست اینجا درباره لفاظی‌های مقام‌های آمریکایی در رابطه با روابط دوجانبه ایران با دوستانش اظهارنظر کنم.
وی افزود: شما نمی‌توانید مانع شوید که مقام‌های آمریکایی درباره هر موضوعی صحبت کنند؛ این به خودشان مربوط است. گاهی وقت‌ها هم اجازه بدهیم که در توهمات خودشان بمانند.
بقائی با تأکید بر اینکه روابط ایران با روسیه و چین بر مبنای منافع متقابل است، اظهار کرد: آنچه محرز است، رابطه ایران با روسیه و چین، رابطه‌ای بر مبنای منافع متقابل است. ما ساده‌انگار نیستیم و می‌دانیم که همه کشورها منافع خودشان را دارند.
در عین حال، ما نیز هم با روسیه و هم با چین، منافع متقابل خودمان را تعریف کرده‌ایم. سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: قراردادها و توافق‌هایی که با هم داریم، مشخص است.
بدون توجه به لفاظی‌های دیگران، مصمم هستیم که ان‌شاءالله روابطمان را به پیش ببریم. قرار نیست ملاک توصیف جنایت، عامل جنایت باشد بقائی در پاسخ به سوالی درباره اقدام پنتاگون در به تعویق انداختن گزارش داخلی خود درخصوص جنایت آمریکا در میناب گفت: خیلی نباید تحقیقات و به تعویق انداختن نتایج را جدی گرفت.
مگر قرار است که ملاک برای توصیف یک جنایت، طرفی باشد که خودش مرتکب جنایت شده است؟ آمریکا فقط مرتکب جنایت در میناب، لامرد و سیریک نشد، بلکه کل اقدامات نظامی و حملات به ایران، از نظر ما و حقوق بین‌الملل، جنایت تلقی می‌شود چراکه مرتکب جنایت «تجاوز» شدند اما از نگاه بین‌المللی، اینکه حتی حاضر نیستند یک جنایت مشخص که بدون تردید عامدانه، حساب‌شده و با این هدف بود که در همان ساعات نخست جنگ، حداکثر شوک و رعب را در دل ایرانیان با این هدف که ما را برای اراده مستحکم خود برای دفاع از ایران سست کنند، ایجاد کنند و اینکه حاضر نیستند ولو در زبان درباره چنین حادثه‌ای بپذیرند که جنایت بوده، نشان می‌دهد طرف مقابل، قانون‌شکن است و هیچ قدر و منزلتی برای موازین بسیار ابتدایی حقوق بین‌الملل قائل نیست.
وی افزود: خودداری از حمله به غیرنظامیان یک اصلی اساسی است که اتفاقا خود غربی‌ها این اصل را مورد تاکید قرار دادند، اگرچه ریشه این اصل به فرهنگ ایرانی و اسلامی بازمی‌گردد که احترام به غیرنظامیان در زمان جنگ یک فرض است اما این‌ها بعد از وحشی‌گری‌هایی که در جریان دو جنگ تحمیلی بر دنیا شاهد بودند، این قوانین را تدوین کردند اما اینکه حتی به این قوانین هم تن نمی‌دهند، معنادار است. حضور نظامی آمریکا ناامنی و تفرقه منطقه را موجب شده است وی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه «با توجه به عدم حمایت آمریکا از اعراب منطقه در جنگ اخیر، چه میزان امیدواری وجود دارد که در آینده، کشورهای منطقه به سمت ایران در جهت همگرایی منطقه حرکت کنند؟»، گفت: باید دید.
وی افزود: ما و کشورهای منطقه شاهد این واقعیت بودیم که حضور نظامی آمریکا در منطقه امنیت‌ساز نیست، برعکس باعث ناامنی و تفرقه میان کشورهای منطقه می‌شود. بقائی ابراز امیدواری کرد کشورهای منطقه در این خصوص درس گرفته باشند.