از ایران تا جشنواره‌های بین‌المللی؛ روایت‌هایی که در قاب‌های کوچک جا می‌شوند
حضور در بیش از ۵۰ جشنواره، نمایش در رویدادهای بین‌المللی و دریافت جایزه برای یک فیلم ۲۷ ثانیه‌ای، بخش‌هایی از این مسیر هستند؛ مسیری که همچنان میان هنر، پژوهش و رسانه در حال شکل گرفتن است.
گاهی برای روایت یک داستان، چند دقیقه کافی است؛ گاهی حتی چند ثانیه. برای شمیم شومالی، زمان کوتاه نه یک محدودیت، بلکه بخشی از زبان روایت است.
مسیر هنری او از نقاشی در سال‌های کودکی در ایران آغاز شده و امروز در میان انیمیشن، طراحی، پژوهش و رسانه‌های تعاملی ادامه پیدا کرده است؛ مسیری که در سال‌های اخیر، آثار او را به جشنواره‌های فیلم در نقاط مختلف جهان رسانده است. شومالی که به عنوان هنرمند و پژوهشگر میان‌رشته‌ای در حوزه رسانه فعالیت می‌کند، کار خود را در نقطه تلاقی هنر، طراحی، انیمیشن و تعامل انسان با رسانه دنبال می‌کند.
این نگاه میان‌رشته‌ای در آثار مختلف او نیز دیده می‌شود؛ از انیمیشن‌های دست‌ساز گرفته تا آثار تعاملی و پروژه‌های پژوهشی و تصویری. یکی از نمونه‌های این رویکرد، کتاب «بین کلاس‌ها» است؛ اثری که تجربه‌های دانشجویان تحصیلات تکمیلی را با زبانی تصویری و خلاقانه روایت می‌کند.
آثار تجسمی و تعاملی او نیز در حال حاضر در ساختمان تحقیقات و فناوری شهر آتلانتا برای عموم به نمایش درآمده‌اند. اما بخشی از مسیر حرفه‌ای شومالی در سال‌های اخیر، بیش از هر چیز با فیلم‌های کوتاه او گره خورده است؛ فیلم‌هایی که در عین تفاوت، یک ویژگی مشترک دارند: تلاش برای ساختن روایتی کامل در قالبی بسیار فشرده.
«سم و قیچی»؛ شش هزار فریم برای یک داستان چهار دقیقه‌ای «سم و قیچی» یک انیمیشن کوتاه چهار دقیقه‌ای است که ساخت آن با حدود ۶۰۰۰ فریم دست‌کشیده همراه بوده است. در دوره‌ای که ابزارهای دیجیتال بخش مهمی از فرایند تولید انیمیشن را بر عهده گرفته‌اند، انتخاب تکنیک دستی، فیلم را به تجربه‌ای زمان‌بر و جزئیات‌محور تبدیل کرده است.
داستان درباره «دیزی»، آرایشگر یک سالن حیوانات است؛ سالنی که درهایش به روی حیوانات مختلف باز است. روایت فیلم از یک موقعیت ساده آغاز می‌شود، اما به موضوعاتی مانند تفاوت، پذیرش و نگاه به دیگری می‌رسد.
در جهان کوچک این سالن، تفاوت نه مانعی برای پذیرفته شدن، بلکه بخشی از چیزی است که شخصیت‌ها را منحصربه‌فرد می‌کند. «سم و قیچی» تاکنون در بیش از ۵۰ جشنواره بین‌المللی حضور داشته است.
از جمله این جشنواره‌ها می‌توان به جشنواره فیلم زلین در جمهوری چک، یکی از جشنواره‌های باسابقه سینمای کودک و نوجوان، اشاره کرد. این فیلم همچنین در رویدادهایی از جمله شورت کات فست، جشنواره بین‌المللی فیلم آلتین کوزا و جشنواره بین‌المللی سدیچی‌کورتو فورلی به نمایش درآمده است.
یکی از حضورهای قابل توجه این فیلم در آمریکا، نمایش آن در جشنواره فیلم بَم‌کیدز در بروکلین بود؛ جایی که «سم و قیچی» نخستین نمایش خود در نیویورک را در دو برنامه «بهترین‌های بَم‌کیدز» و «ماجراجویی‌هایی در شجاعت» برای مخاطبان ۹ سال به بالا تجربه کرد. برای فیلمی مستقل که تمام فریم‌های آن به صورت دستی طراحی شده‌اند، قرار گرفتن در چنین برنامه‌ای تنها یک حضور جشنواره‌ای دیگر نیست.
بَم‌کیدز بر آثاری تمرکز دارد که بتوانند با مخاطبان کودک و نوجوان ارتباط برقرار کنند و موضوعاتی مانند شجاعت، تاب‌آوری، تخیل و پذیرش را به زبان سینما منتقل کنند. «سم و قیچی» نیز از همین مسیر با مخاطب خود ارتباط برقرار می‌کند: داستانی ساده که پیام آن در دل روایت قرار گرفته، نه در توضیح مستقیم آن.
«فرصت»؛ وقتی ۲۷ ثانیه برای گفتن یک داستان کافی است در چنین مدت‌زمانی، جایی برای مقدمه‌های طولانی، مکث‌های اضافی یا نماهایی که صرفاً فضای داستان را شکل می‌دهند وجود ندارد. هر تصویر باید بخشی از روایت را پیش ببرد.
همین محدودیت زمانی، ساخت فیلم را به تمرینی برای ایجاز تبدیل کرده است؛ تلاشی برای رساندن یک شخصیت، یک موقعیت و یک مفهوم به مخاطب، پیش از آن‌که فیلم به پایان برسد. این رویکرد در جشنواره‌ها نیز مورد توجه قرار گرفته است.
«فرصت» در سال ۲۰۲۶ موفق به دریافت جایزه بهترین فیلم کوتاه از جشنواره فیلم استی گُلد در اوکلاهاما شد؛ جشنواره‌ای بین‌المللی که به نمایش و رقابت آثار کوتاه از فیلمسازان نقاط مختلف جهان اختصاص دارد. این جشنواره در سال ۲۰۲۶ بیش از ۴۰۰ اثر دریافت کرده و در بخش‌های مختلف خود، آثار کوتاه، مستند و میکروفیلم را مورد ارزیابی قرار داده است.
برای «فرصت»، کوتاهی فیلم صرفاً یک ویژگی فنی نیست؛ بخشی از مفهوم آن است. فیلمساز باید در هر فریم تصمیم بگیرد چه چیزی باقی بماند و چه چیزی حذف شود.
نتیجه، روایتی فشرده است که تلاش می‌کند بدون اتکا به زمان، اثر خود را بر مخاطب بگذارد. برای شومالی، قاب کوچک به معنای داستان کوچک نیست.
«سم و قیچی» با هزاران فریم دست‌کشیده، جهانی درباره پذیرش می‌سازد و «فرصت» در کمتر از نیم دقیقه تلاش می‌کند روایتی را به پایان برساند که برای شکل‌گیری آن حتی چند دقیقه نیز در اختیار ندارد. این نگاه را می‌توان بخشی از مسیر گسترده‌تر فعالیت هنری شومالی دانست؛ مسیری که از نقاشی و انیمیشن آغاز شده و به پژوهش، طراحی و رسانه‌های تعاملی رسیده است.
آثار او در این میان، بیش از آن‌که بر اندازه یا مدت‌زمان تکیه کنند، بر تجربه مخاطب و توانایی روایت کردن تمرکز دارند. شاید به همین دلیل است که در کارنامه او، فاصله میان یک سالن کوچک حیوانات، یک فیلم ۲۷ ثانیه‌ای، یک کتاب تصویری و یک اثر تعاملی چندان زیاد نیست.
همه این آثار در نهایت به یک مسئله مشترک بازمی‌گردند: چگونه می‌توان با ابزار محدود، جهانی بزرگ‌تر از قاب ساخت؟ مسیر شومالی از ایران آغاز شده، اما قاب آثارش به مرز جغرافیایی مشخصی محدود نمانده است.
حضور در بیش از ۵۰ جشنواره، نمایش در رویدادهای بین‌المللی و دریافت جایزه برای یک فیلم ۲۷ ثانیه‌ای، بخش‌هایی از این مسیر هستند؛ مسیری که همچنان میان هنر، پژوهش و رسانه در حال شکل گرفتن است.
