کاهش شانس استخدام در دانشگاه با نگارش رساله با هوش‌مصنوعی
در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶، ۲۹.۴ درصد از چکیده رساله‌های ثبت شده حاوی متن تولیدشده با هوش مصنوعی بودند.
بر اساس یک مقاله پژوهشی دانشجویان دکتری که رساله خود را با هوش مصنوعی می‌نویسند، کمتر در محیط دانشگاهی باقی می‌مانند. به نقل از نیچر، پژوهشی که چکیده رساله‌های ثبت شده در یک پایگاه داده آنلاین از سال ۲۰۱۹ را بررسی کرده است، نشان می‌دهد حدود ۳۰ درصد از رساله‌های دکتری در رشته‌های علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات (STEM) در ایالات متحده در سال جاری میلادی حاوی متن تولیدشده با هوش مصنوعی بوده‌اند.
این مقاله پژوهشی که هنوز داوری علمی نشده است، نشان می‌دهد فارغ‌التحصیلان دکتری که برای نوشتن رساله‌های خود از هوش مصنوعی کمک می‌گیرند، بیشتر احتمال دارد در صنعت مشغول به کار شوند و کمتر به فعالیت دانشگاهی روی بیاورند. مطالعات مختلف نشان داده‌اند که طی چند سال گذشته، حضور متن‌های تولید شده با هوش مصنوعی در مقالات علمی به طور چشمگیری افزایش یافته است.
پژوهشگران موسسه غیرانتفاعی آمریکایی دفتر ملی پژوهش اقتصادی (NBER) می‌خواستند درک کنند که دانشجویان دکتری چگونه از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند؛ زیرا شناخت بهتر فرآیند آموزش و توانمندی‌های این دانشجویان، بر مسیر علم در چند دهه آینده تاثیر خواهد گذاشت. دنیل گروس، اقتصاددان و یکی از نویسندگان این پژوهش در دفتر ملی پژوهش اقتصادی که در دورهام مستقر است، می‌پرسد: اگر دانشجویان ما فقط نیمی از کار را انجام دهند و بقیه را به هوش مصنوعی بسپارند، آیا واقعا درک عمیقی به دست می‌آورند که بتوانند دانشمندان خوبی باشند؟
این مقاله پژوهشی، رساله‌های بیش از ۲۲۶ هزار فارغ‌التحصیل دوره دکتری در رشته‌های علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات را بررسی کرده است که در فاصله ژانویه ۲۰۱۹ تا مه ۲۰۲۶ در دانشگاه‌های آمریکا تحصیلات خود را به پایان رسانده بودند. گروه پژوهشی برای ارزیابی چکیده رساله‌ها از ابزار تشخیص محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی به نام پانگرام (Pangram) استفاده کردند.
پژوهشگران در این مطالعه، چکیده‌ها را به دو دسته تقسیم کردند: چکیده‌های نوشته شده با هوش مصنوعی و چکیده‌هایی که با هوش مصنوعی نوشته نشده بودند. آن‌ها میان متن‌هایی که به طور کامل با هوش مصنوعی تولید شده بودند و متن‌هایی که تنها بخشی از آن‌ها با کمک این فناوری نوشته شده بود، تمایزی قائل نشدند.
با این حال، گروس می‌گوید پانگرام حدود ۹۰ درصد از چکیده‌هایی را که به عنوان محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی شناسایی کرده بود، کاملا تولید شده با این فناوری طبقه‌بندی کرده است. یافته‌ها نشان دادند که متن‌های تولید شده با هوش مصنوعی نخستین بار در سال ۲۰۲۳ در چکیده رساله‌های دکتری ظاهر شدند.
سهم این متن‌ها از ۱.۷ درصد در آن سال به ۱۸.۸ درصد در سال ۲۰۲۵ رسید. در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶، ۲۹.۴ درصد از چکیده رساله‌های ثبت شده حاوی متن تولیدشده با هوش مصنوعی بودند.
میزان استفاده از هوش مصنوعی در رشته‌های ریاضیات و علوم رایانه از سایر رشته‌ها بیشتر بود؛ به طوری که ۳۶ درصد از چکیده‌ها با کمک این فناوری نوشته شده بودند. همچنین حدود ۴۱ درصد از رساله‌های فارغ‌التحصیلانی که در کشورهای غیرانگلیسی‌زبان تحصیل کرده بودند، حاوی چکیده‌های تولیدشده با هوش مصنوعی بودند.
این رقم در میان فارغ‌التحصیلان کشورهای انگلیسی‌زبان ۲۳ درصد بود. آنگ لیو، مهندس دانشگاه نیو ساوت ولز در سیدنی استرالیا، می‌گوید یکی از مشکلات استفاده دانشجویان دکتری از ابزارهای هوش مصنوعی مولد برای نوشتن رساله این است که از پژوهشگران انتظار می‌رود حوزه‌هایی را بررسی کنند که پاسخ پرسش‌های آن‌ها از پیش مشخص نیست.
به گفته او، هوش مصنوعی می‌تواند هنگامی که دانشجویان در حوزه‌هایی فعالیت می‌کنند که حجم زیادی از دانش و اطلاعات موجود درباره آن‌ها وجود دارد، بسیار مفید باشد. با این حال، زمانی که پژوهش وارد حوزه‌هایی می‌شود که دانش موجود درباره آن‌ها ناقص یا نامطمئن است، چالش اصلی آغاز می‌شود.
لیو می‌گوید: در چنین شرایطی است که آموزش پژوهشی دقیق اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. مسیرهای شغلی پژوهشگران همچنین سوابق تحصیلی و اطلاعات شغلی فارغ‌التحصیلان دکتری را در شبکه اجتماعی لینکدین بررسی کردند.
در میان فارغ‌التحصیلانی که دوره کارشناسی خود را در آمریکا گذرانده بودند، احتمال اشتغال در دانشگاه برای افرادی که چکیده رساله‌شان با هوش مصنوعی نوشته شده بود، ۱۷ درصد کمتر از افرادی بود که از این فناوری استفاده نکرده بودند. در مقابل، استفاده از هوش مصنوعی احتمال اشتغال این فارغ‌التحصیلان در صنعت را ۱۶ درصد افزایش می‌داد.
نویسندگان پژوهش همچنین دریافتند که ارتباط میان استفاده از هوش مصنوعی و احتمال یافتن شغل دانشگاهی در میان فارغ‌التحصیلانی که دوره کارشناسی خود را خارج از آمریکا گذرانده بودند، ضعیف‌تر بود. پژوهشگران اذعان دارند که یافته‌های این مطالعه مشخص نمی‌کنند آیا نوشتن رساله با کمک هوش مصنوعی به توانایی‌های پژوهشی فارغ‌التحصیلان لطمه زده است یا خیر.
همچنین این یافته‌ها توضیح نمی‌دهند که چرا استفاده از هوش مصنوعی احتمال اشتغال در دانشگاه را کاهش داده است. بااین‌حال، گروس معتقد است استفاده از هوش مصنوعی برای شکل دادن به استدلال‌های علمی در دوران دکتری ممکن است به مهارت‌های نوشتاری و تفکر انتقادی دانشجویان آسیب بزند؛ مهارت‌هایی که دانشجویان از طریق شکل دادن مستقل به ایده‌های خود و اصلاح و پرورش آن‌ها به دست می‌آورند.
او احتمال دیگری را نیز مطرح می‌کند: شاید دانشجویانی که قصد دارند خارج از محیط دانشگاهی فعالیت کنند، تمایل بیشتری به استفاده از هوش مصنوعی برای نوشتن رساله‌های خود داشته باشند؛ زیرا می‌دانند که احتمالا در آینده بر اساس کیفیت رساله‌شان ارزیابی نخواهند شد. در مقابل، کمیل دیکسون دین، پژوهشگر حوزه علوم یادگیری در دانشگاه فناوری سیدنی، معتقد است عوامل بسیار بیشتری از استفاده از هوش مصنوعی بر مسیر شغلی فارغ‌التحصیلان تاثیر می‌گذارند.
از جمله این عوامل می‌توان به انتخاب فردی، وضعیت بازار کار و میزان دستمزدها اشاره کرد. برای مثال، تعداد فرصت‌های شغلی در دانشگاه‌ها کمتر از فرصت‌های موجود در صنعت است و مشاغل صنعتی اغلب دستمزد بیشتری دارند.
دیکسون دین می‌گوید فعالیت دانشگاهی دیگر مانند گذشته موقعیتی جذاب و برخوردار از اعتبار و امتیازات ویژه نیست. او می‌گوید: هزینه‌های زندگی افزایش یافته است و حجم کار بسیار زیاد است.
گاهی اوقات واقعا جای سوال دارد که آیا ماندن در این موقعیت شغلی ارزشش را دارد یا خیر.
