سهم اندک پژوهش از اعتبارات دانشگاهی/ضرورت تحول در نظام تأمین مالی دانشگاه‌ شیراز برای حل مسائل کشور

علیرضا افشاری‌فر در نشست خبری با اصحاب رسانه با اشاره به ظرفیت و پیشینه موفق این دانشگاه در ارائه راهکار برای پروژه‌های دولتی، گفت: نفت، پتروشیمی و آب رشته‌های مزیتی دانشگاه شیراز برای کمک به حل مسائل کشور هستند. هنگامی که شرکت توتال خدمات رسانی به صنعت نفت ایران را تحریم و کشور را ترک کرد، وزارت نفت وقت، بر اساس توان و ظرفیت علمی، پروژه‌ها را بین ۱۵ دانشگاه کشور توزیع کرد و ۲ مگاپروژه را به دانشگاه شیراز سپرد که این نمونه‌ای از اعتماد دولت به دانشگاه‌ها بود.

رئیس دانشگاه شیراز اشاره به عملکرد موفق این دانشگاه در این پروژه‌های نفتی، افزود: این دانشگاه در یکسال گذشته قراردادهای پژوهشی قابل توجهی با بخش خصوصی، صنعت و جامعه منعقد کرده است، اما ظرفیت‌های علمی دانشگاه شیراز بیش از این‌هاست و این رقم رضایت‌بخش نیست. در صورتی که رضایتمندی استاد و دانشجویان تحصیلات تکمیلی تامین شود، امکان افزایش این درآمدزایی وجود دارد.

اعتبارات پژوهشی دانشگاه شیراز تنها بخش کوچکی از مجموع اعتبارات است که کافی نیست و باید افزایش یابد. چنانچه ارتباط صنعت و جامعه به خوبی با دانشگاه برقرار شود، پایان‌نامه‌های دانشجویان تحصیلات تکمیلی نیز انتزاعی نخواهد بود و علاوه بر حل مسائل عینی جامعه منجر به درآمدزایی خواهد شد.

رئیس دانشگاه شیراز با اشاره به اینکه سازوکار منسجمی برای ارتباط دانشگاه با دستگاه‌های اجرایی وجود ندارد، گفت: اخیرا دولت ۲ طرح «طرح محکم» (مدیریت و حل کلان مساله‌ها) و «آیین‌نامه شبکه ملی دانشگاه، جامعه و دولت (مجد)» را به استانداری‌ها ابلاغ کرده است که در صورت اهتمام جدی مدیریت استان، می‌تواند زمینه را برای ارتباطی سیستمی بین دانشگاه‌ها و دستگاه‌های اجرایی فراهم کند. مهم‌ترین رسالت دانشگاه حل مسائل جامعه است که ۹۰ درصد وظیفه آن را شامل می‌شود؛ تنها ۱۰ یا ۲۰ درصد رسالت مراکز آموزش عالی حرکت کردن در لبه دانش است.

این رسالت اساسی باید در جامعه احیا شود و در این مسیر نیز مهم‌ترین نقش به عهده دولت است که بارها نیز مورد تاکید رئیس‌جمهور قرار گرفته است، اما برای برقراری ارتباط سیستمی باید زیرساخت‌های لازم فراهم شود تا قائم به فرد نباشد و دچار افت و خیز نشود. افشاری‌فر با بیان اینکه تا وقتی دانشگاه‌ها نتوانند از لحاظ مالی روی پای خود بایستند، دولت باید به صورت هوشمندانه از آنها حمایت کند، گفت: دانشگاه‌ها تنها نهادی مصرف‌کننده نیستند و باید به آنها برای حل مسائل کشور اعتماد داشت.

نمایندگان دانشگاه شیراز در همه کارگروه‌های علمی و اجرایی که دعوت شده‌اند، حضور یافته و راهکارهای اجرایی برای حل مسائل استان ارائه کرده‌اند؛ ارائه طرح‌هایی برای احیای تالاب‌های بختگان و طشک با همکاری سازمان محیط زیست، درباره باغات قصر و دشت، در حوزه گردشگری و مدیریت آسیب‌های اجتماعی بخشی از مشارکت ملموس این دانشگاه بوده است. اما باید از مسئولان دستگاه‌های اجرایی استان پرسید که چرا از ظرفیت دانشگاه شیراز و دیگر دانشگاه‌های استان استفاده نمی‌کنند؛ به عنوان نمونه، دانشگاه شیراز در رشته آب از توانمندی‌های بسیاری برخوردار است و از سوی دیگر استان فارس بیشترین مشکل را در همین زمینه دارد.

رئیس دانشگاه شیراز درباره جایگاه بین‌المللی این دانشگاه، گفت: وضعیت کاهشی دانشگاه شیراز و بسیاری دیگر از دانشگاه‌های شیراز عوامل متعددی دارد، اما این دانشگاه در حوزه‌های سلامت و رفاه، انرژی و آب در سطح بین‌المللی وضعیت نسبتا قابل قبولی دارد. معاونت علمی رئیس‌جمهور اعتبار خوبی را برای ارتقای جهانی دانشگاه‌ها تخصیص داده که خاص تولید مقالات برای انتشار در عرصه بین‌المللی است.

وی با بیان اینکه با وجود گذراندن ۲ جنگ تحمیلی، امسال تغییر محسوسی در کاهش جمعیت دانشجویان خارجی دانشگاه شیراز مشاهده نشده، گفت: در زمان حاضر، حدود ۳۰۰ دانشجوی خارجی در این دانشگاه تحصیل می‌کنند و با وجود تقاضا برای جذب حدود ۲ هزار نفر، اما زیر بار پذیرش بی‌رویه این دانشجویان نخواهیم رفت. تقاضای بالایی برای پذیرش در رشته‌های کامپیوتر، برق، حقوق و روانشناسی وجود دارد، اما باید کیفیت و استاندارد را هم در جذب دانشجو و هم آموزش به آنها حفظ کرد.

افشاری‌فر با اشاره به آغاز سال تحصیلی جدید از ۲۸ شهریورماه، گفت: این ترم تحصیلی به صورت حضوری برگزار می‌شود و دانشجویان نوورود از نیمسال دوم وارد دانشگاه خواهند شد. زیرساخت‌های دانشگاه شیراز از لحاظ آموزش مجازی در میان ۱۵ دانشگاه برتر کشور است، اما گاهی دانشجو به تجهیزات و اینترنت دسترسی ندارد؛ اگر چه اکنون آموزش حضوری در اولویت کشور است اما آموزش ترکیبی می‌تواند بهترین حالت باشد.

وی درباره خوابگاه‌های متاهلی نیز گفت: دانشگاه شیراز از معدود دانشگاه‌های دارای خوابگاه متاهلی است و اولویت استقرار با دانشجویان دارای فرزند است. دانشگاه از سه باب خوابگاه متاهلی با ظرفیت ۱۵۰ واحد برخوردار است و ۲ فاز خوابگاه جدید نیز با مشارکت بخش خصوصی و ظرفیت ۶۷ واحد در حال ساخت است که فاز نخست آن ۷۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد.

بهسازی خوابگاه‌ها در دستور کار است و نوسازی بلوک سی خوابگاه پسرانه مفتح ۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد که برای تکمیل نیازمند ۳۰ میلیارد تومان اعتبار است. تعمیرات اساسی بلوک دی این خوابگاه نیز برنامه‌ریزی شده و برای نوسازی خوابگاه‌های دخترانه ارم ۱۰ نیز به شدت نیازمند تامین اعتبار هستیم.

رئیس دانشگاه شیراز درباره تأثیر شرایط سال گذشته و امروز کشور بر نشاط و آرامش دانشجویی، گفت: معاونت فرهنگی این دانشگاه با کمک معاونت فرهنگی وزارت علوم یک بسته سیاستی تدارک دیده که اجرای آن نیازمند تامین اعتبار است؛ بر این اساس رویدادها و اردوهای فرهنگی طراحی شده که با کمک شهرداری شیراز اجرا خواهد شد. برنامه‌هایی نیز برای اعتمادسازی و ایجاد فضای گفت‌وگو با دانشجویان در این بسته تعریف شده که با کمک اساتید دارای مرجعیت اجتماعی اجرایی می‌شود.

افشاری‌فر با اشاره به چالش‌های پیش روی دانشگاه، گفت: دانشگاه‌های کشور در چند دهه اخیر با کمبود منابع مالی پایدار روبرو هستند؛ به گونه‌ای که امکان برنامه‌ریزی برای یکسال آینده را نیز ندارند و این شرایط باید بهبود یابد. دانشگاه شیراز نمی‌تواند تا ابد برای تامین اعتبار چشم به دولت داشته باشد و به همین دلیل پیشنهاد راه‌اندازی سازمان سرمایه‌گذاری دانشگاه را ارائه کرده است تا پس از آن، دولت تنها نقش مکمل را داشته باشد؛ این درخواست، هنوز در مجلس شورای اسلامی مصوب نشده و این طرح را با جدیت پیگیری خواهیم کرد.

مولدسازی اراضی معطوف به تجمیع واحدها، تنوع‌بخشی به درآمدها و سرمایه‌گذاری روی پروژه‌های پژوهشی و راه‌اندازی انجمن خیران دانشگاه نیز در دستور کار این دانشگاه قرار دارد. رئیس دانشگاه شیراز، فرسودگی امکانات خوابگاهی و آزمایشگاهی دانشگاه شیراز که روزی در کشور بی‌نظیر بود را از دیگر چالش‌های این دانشگاه خواند و گفت: به تدریج در تامین مواد آزمایشگاهی مورد نیاز نیز مشکلاتی ایجاد شده که همه این‌ها منجر به افت انگیزه دانشجویان تحصیلات تکمیلی و اساتید خواهد شد.

وی با اشاره به مشکلات معیشتی و مسکن اساتید دانشگاه، ادامه داد: دولت باید یک بسته حمایتی و معیشتی مسکن و خودرو برای اساتید در نظر بگیرد و تسهیلات حداقلی را برای آنها فراهم کند تا از بی‌انگیزگی و مهاجرت نخبگان پیشگیری شود. برخی از اساتید دانشگاه شیراز می‌توانند با تدریس در دانشگاه‌های خارج از کشور از جمله عمان، ماهانه هشت هزار دلار درآمد داشته باشند، اما در صورت تحقق طرح افزایش حقوق اساتید، در ایران تنها ۳۰۰ دلار دریافت می‌کنند.

هیچ ایرانی نمی‌تواند نسبت به کشور خود بی‌تفاوت باشد اما نخبگان چقدر باید در برابر این شرایط مقاومت کنند. افشاری‌فر درباره آینده پیش‌روی دانشگاه شیراز نیز گفت: در چشم‌انداز پنج ساله، کیفیت‌بخشی به پژوهش، افزایش سهم ایران در تولید علم و حفظ مرجعیت علمی و البته حل مسائل کلان استان و کشور را باید پاسخ دهیم که از محوری‌ترین اهداف این دانشگاه است.

در این مسیر، تغییر فناورانه با تحول دیجیتال در حوزه آموزش مد نظر قرار گرفته و شورای هوشمندسازی دانشگاه ایجاد شده تا همه فعالیت‌های این حوزه را مدیریت کند؛ رشته هوش مصنوعی راه‌اندازی شده و جذب هیات علمی در این رشته تخصصی، در اولویت قرار دارد. به دنبال ایجاد رشته کشاورزی دقیق و راه‌اندازی دانشکده هوش مصنوعی نیز هستیم.

برنامه جامع این دانشگاه با افقی ۲۰ ساله طراحی شده و در این قالب توسعه پژوهش و فناوری مد نظر قرار گرفته است.