استاندار زنجان: پیوند جامعه نخبگانی با صنعت و نظام اجرایی باید تقویت شود
استاندار زنجان از جامعه نخبگانی خواست در زمینه عملیاتی کردن این ظرفیت و شناساندن آن به بخش‌های مختلف اقتصادی و صنعتی استان مشارکت کنند.
سیدمحسن صادقی امروز (سه‌شنبه، ۱۴ مهر) در نشست نخبگان استان زنجان که به مناسبت روز ملی نخبگان برگزار شد، اظهار کرد: روز ملی نخبگان فرصت مناسبی برای ارزیابی جایگاه سرمایه انسانی، بازخوانی رسالت علم نافع و بررسی روندها و رویه‌هایی است که امروز در قالب نظام مسائل کشور و استان با آنها مواجه هستیم. وی افزود: کشور در شرایط عادی قرار ندارد و تحریم‌های گسترده و بی‌سابقه، محدودیت‌هایی را در مسیر تبدیل برخی ایده‌ها به محصول و اجرای آنها ایجاد کرده است؛ بنابراین در چنین شرایطی، پیوند میان ساختار اجرایی دولت و خرد نخبگانی به عنوان یک سرمایه ملی، بیش از گذشته اهمیت پیدا می‌کند.
استاندار زنجان ادامه داد: هر جا میان جامعه نخبگانی، بخش اجرایی، صنعت و سایر بخش‌های توسعه فاصله یا خلأ وجود دارد، باید این فاصله برطرف شود تا جامعه نخبگانی بتواند نقش مؤثرتری در گره‌گشایی از مسائل جامعه و تقویت استقلال ملی ایفا کند. صادقی با اشاره به تدوین نظام مسائل استان زنجان، گفت: این نظام مسائل با بهره‌گیری از دیدگاه نخبگان و صاحب‌نظران شکل گرفته است، اما برای استفاده مؤثرتر از ظرفیت جامعه نخبگانی باید این ظرفیت را به سمت کارگروه‌های تخصصی مرتبط با مسائل استان هدایت کنیم.
او با بیان اینکه تعداد نخبگان استان به افراد حاضر در این نشست محدود نمی‌شود، اظهار کرد: جلساتی از این دست نمی‌تواند پاسخگوی همه ظرفیت‌های موجود باشد و لازم است سازوکاری ایجاد کنیم که ارتباط میان نخبگان، صنعت، بخش اجرایی و سایر بخش‌های توسعه استان به صورت مستمر ادامه داشته باشد. نماینده عالی دولت در استان زنجان با تأکید بر اینکه ایران سرزمین استعدادها است، گفت: اگر استعدادها دیده نشوند، فرصت ظهور و بروز پیدا نکنند و نتوانند توانایی خود را در حل مسائل به کار بگیرند، ظرفیت نخبگانی جامعه اثربخشی لازم را نخواهد داشت و ممکن است بخشی از این سرمایه به سرگردانی علمی یا در نهایت مهاجرت نخبگان منجر شود.
صادقی تصریح کرد: تجربه اجرایی نشان می‌دهد ذخیره دانایی و توانایی کشور به مراتب فراتر از پیچیدگی مسائل و چالش‌های پیش‌روی ماست، اما گره اصلی، نبود اتصال کافی میان این ذخیره دانایی و توانایی با ساختار اجرایی و مسائل واقعی جامعه است. وی افزود: نشست‌هایی مانند این باید به شناخت درست ظرفیت‌ها، فراهم کردن بستر رشد و شکوفایی استعدادها و ایجاد فرصت برای ظهور توانایی‌های آنان منجر شود تا هم نخبگان بتوانند توان خود را عرضه کنند و هم نظام اجرایی از این ظرفیت بهره ببرد.
استاندار زنجان با اشاره به ظرفیت‌های استان در حوزه‌های مختلف، گفت: امروز در حوزه‌هایی مانند صنعت، کشاورزی، گردشگری، خدمات، محیط زیست و آب با مسائل متعددی مواجهیم و استفاده از ظرفیت نخبگان می‌تواند برای همه طرف‌ها یک وضعیت برد-برد ایجاد کند. صادقی، یکی از خلأهای موجود را فاصله میان جامعه نخبگانی و صاحبان سرمایه و بخش صنعت دانست و افزود: کار نخبگان فقط حل مسائل موجود و شتاب‌دهی به توسعه نیست، بلکه آنان می‌توانند فرصت‌های جدید، ایده‌های نو و مسیرهای جدید نوآوری را نیز شناسایی کنند.
وی با اشاره به حضور نخبگان ایرانی در خارج از کشور اظهار کرد: بسیاری از نخبگان ایرانی در کشورهای مختلف در توسعه کشورهای میزبان نقش مؤثری دارند و باید از ظرفیت این افراد برای توسعه استان و کشور نیز استفاده کنیم. استاندار زنجان ادامه داد: فهرست زنجانی‌های مقیم خارج از کشور در اختیار استان قرار گرفته است و باید بتوانیم از ظرفیت این افراد در حوزه‌های علمی، فناوری، اقتصادی و توسعه‌ای استفاده کنیم.
صادقی گفت: محصول نهایی به‌کارگیری ظرفیت نخبگان باید به نوآوری، توسعه، تولید ثروت، افزایش قدرت ملی و ارتقای رفاه اجتماعی منجر شود و برای رسیدن به این هدف، به ایده‌های خود نخبگان نیاز داریم. او با اشاره به یکی از مسائل مهم استان در حوزه معدن، اظهار کرد: در استان زنجان حدود ۱۵ میلیون تن پسماند مرتبط با روی وجود دارد و حجم قابل توجهی از این پسماندها در سال‌های گذشته انباشته شده است.
نماینده عالی دولت در استان زنجان افزود: بخشی از این پسماندها زمانی از عیار بالاتری برخوردار بوده، اما با گذشت زمان، مواد با ارزش و فلزات گرانبها در آنها باقی مانده است و اکنون این حجم از پسماند در عین اینکه یک چالش زیست‌محیطی محسوب می‌شود، می‌تواند به یک سرمایه و فرصت اقتصادی برای استان تبدیل شود. صادقی تصریح کرد: نحوه مدیریت این پسماندها باید به گونه‌ای باشد که ضمن کاهش مخاطرات زیست‌محیطی، امکان استخراج و استفاده از ظرفیت اقتصادی آنها نیز فراهم شود و این موضوع یکی از مسائلی است که می‌تواند در دستور کار جامعه نخبگانی و مراکز علمی قرار گیرد.
وی با اشاره به ظرفیت صنعتی استان، گفت: حدود ۱۴۵۰ واحد تولیدی در بخش صنعت استان فعال هستند و باید تلاش کنیم ظرفیت علمی و نخبگانی را به این مجموعه عظیم صنعتی متصل کنیم. استاندار زنجان افزود: در حوزه روی نیز بخشی از مواد اولیه از کشورهای مختلف وارد ایران می‌شود، در کشور فرآوری و به شمش تبدیل شده و بخشی از آن مجدداً صادر می‌شود.
در زنجان نیز سالانه حدود ۳۰۰ میلیون دلار شمش روی به ترکیه صادر می‌شود و ترکیه از شرکای تجاری مهم استان است. صادقی گفت: این ظرفیت می‌تواند به جای صادرات مواد و محصولات با ارزش افزوده پایین، در داخل استان به یک زنجیره کامل تبدیل شود و ارزش افزوده بیشتری برای کشور ایجاد کند.
او تأکید کرد: در این مسیر، ایده باید از جامعه نخبگانی، سرمایه از صاحبان سرمایه و هدایت و سیاست‌گذاری از دولت باشد تا بتوانیم سرمایه‌گذاری را به سمت نقاطی هدایت کنیم که ایده‌های علمی و فناورانه را به ثروت تبدیل می‌کنند. استاندار زنجان با بیان اینکه صاحبان ثروت و سرمایه هنوز شناخت کافی از ظرفیت جامعه نخبگانی ندارند، اظهار کرد: شناختن و شناساندن ظرفیت نخبگان، دو کلیدواژه مهم در استفاده از توان علمی و تقویت اقتدار ملی است و باید برای تحقق آن بسترهای لازم را فراهم کنیم.
صادقی با اشاره به نظام مسائل استان گفت: در حال حاضر ۲۵ چالش و مسئله اصلی در استان شناسایی شده و برای آنها کارگروه‌های تخصصی در نظر گرفته شده است. وی یکی از ابرچالش‌های استان را مسئله آب عنوان کرد و گفت: مسائل مربوط به آب، منابع سطحی و زیرزمینی و مدیریت این منابع از جمله موضوعاتی است که نیازمند استفاده از خرد جمعی و ظرفیت نخبگان است.
صادقی با اشاره به ظرفیت نخبگانی استان، گفت: بر اساس آمارهای ارائه‌شده از سوی بنیاد ملی نخبگان، استان زنجان از نظر سرآمدان علمی، اساتید برجسته، دارندگان جوایز فاخر علمی و ثبت دستاوردهای پژوهشی ممتاز در سطح بین‌المللی، جایگاه دوم کشور را پس از تهران دارد. او، شهید مجید شهریاری و دیگر دانشمندان برجسته استان را از افتخارات ملی زنجان دانست و افزود: بر اساس اطلاعات موجود، جامعه شناسنامه‌دار نخبگانی استان شامل یک‌هزار و ۸۳۲ نفر است که اطلاعات آنها در اختیار نظام حکمرانی استان قرار دارد تا از ظرفیت و توان آنها استفاده شود.
استاندار زنجان ادامه داد: در دو سال اخیر، ۳۶۱ نفر از این جامعه تحت پوشش حمایت‌های بنیاد ملی نخبگان قرار گرفته‌اند و در همین بازه زمانی بیش از هفت میلیارد و ۲۸۵ میلیون تومان از محل اعتبارات حمایتی بنیاد به اعضا و هسته‌های پژوهشی استان اختصاص یافته است. وی گفت: در زنجیره آموزش مستعدان نیز ۶۴۳ دانشجو از این ظرفیت‌ها بهره‌مند شده‌اند.
همچنین در حمایت از پژوهشگران در قالب طرح شهید چمران، ۲۳ پژوهشگر با اعتباری حدود ۵۵۰ میلیون تومان حمایت شده‌اند. صادقی افزود: در قالب طرح شهید کاظمی آشتیانی نیز ۲۲ عضو هیئت علمی، که سه نفر از آنها طی دو سال اخیر تحت حمایت قرار گرفته‌اند، از حمایت‌های مربوطه بهره‌مند شده‌اند و در برنامه پژوهشیار نیز چهار پژوهشگر با نزدیک به یک میلیارد تومان اعتبار پشتیبانی شده‌اند.
نماینده عالی دولت در استان زنجان با اشاره به حمایت از هسته‌های فناور و فعالیت‌های مسئله‌محور، گفت: در قالب طرح شهید احمدی‌روشن، ۱۷۶ هسته در استان ساماندهی شده که ۶۰ نفر از اعضای آنها طی سال گذشته اعتبارات نزدیک به دو میلیارد تومان دریافت کرده‌اند. وی ادامه داد: در قالب طرح شهید فخری‌زاده نیز ۱۰۴ مخترع شناسایی شده‌اند و از فعالیت ۵۷ هسته علمی و فرهنگی حمایت مالی صورت گرفته است.
صادقی تأکید کرد: وظیفه دولت در حوزه نخبگان صرفاً حمایت مالی نیست، بلکه دولت وظیفه هماهنگی، تسهیل‌گری، نظارت و سنجش روند اجرای سیاست‌های کلان را نیز بر عهده دارد. او افزود: اگر در حوزه‌ای استراتژی مشخصی تعریف می‌کنیم، باید بتوانیم آن را به‌گونه‌ای اجرا کنیم که در نهایت به نتیجه برسد.
استاندار زنجان با اشاره به تسهیلات نظام وظیفه تخصصی گفت: برای جلوگیری از انقطاع علمی، ۵۶۸ متخصص استان از تسهیلات نظام وظیفه تخصصی استفاده کرده‌اند که ۴۵۵ نفر در سرفصل‌های تخصصی دانشگاهی طرح شهید صیاد شیرازی و ۱۱۳ نفر در شرکت‌های دانش‌بنیان از این ظرفیت بهره‌مند شده‌اند. وی افزود: همچنین ۸۵ هیئت علمی و ۲۲ هیئت اندیشه‌ورز نخبگانی در استان فعال هستند و در حوزه جذب نخبگان در دستگاه‌های اجرایی نیز ۹۰ نفر ذیل طرح «رهنمون» جذب شده‌اند که بخشی از این جذب‌ها در دو سال اخیر انجام شده است.
صادقی با تأکید بر اینکه کاربست نهایی ظرفیت نخبگان در استان همچنان با تراز استعدادهای موجود فاصله دارد، گفت: اگر جامعه شناسنامه‌دار نخبگانی استان را یک‌هزار و ۸۳۲ نفر در نظر بگیریم، جذب تنها تعداد محدودی از آنها در بدنه اداری و صنعت نشان می‌دهد که در این حوزه با موانعی مواجه هستیم. بخشی از این موانع به بوروکراسی اداری و بخشی دیگر به ضعف پیوند عمیق و گسترده میان صنعت و دانشگاه بازمی‌گردد.
استاندار زنجان ابراز کرد: نمی‌توان در استانی با ظرفیت‌های عظیم صنعتی، معدنی، برق، الکترونیک و داروسازی و همچنین چالش‌های حیاتی در حوزه آب و محیط زیست، خرد نخبگانی را در حاشیه و به صورت تزئینی نگه داشت. صادقی با اشاره به رویکرد مدیریت استان در این زمینه گفت: بر اساس تکالیف قانونی، چند اقدام مشخص را دنبال می‌کنیم که نخستین آنها الزام دستگاه‌های اجرایی به جذب نخبگان است.
او ادامه داد: بر اساس مصوبه هیئت وزیران، جذب نخبگان در دستگاه‌های دولتی امکان‌پذیر و برای دستگاه‌ها تکلیف شده است. اگر نخبه‌ای تمایل داشته باشد در سازمانی متناسب با توانایی، گرایش و تحصیلات خود جذب شود، دستگاه مربوطه باید فرآیند جذب را دنبال کند.
استاندار زنجان از مدیران دستگاه‌های اجرایی خواست احکام استخدامی برگزیدگان طرح رهنمون را با هماهنگی سازمان برنامه و بودجه هرچه سریع‌تر نهایی کنند و گفت: هرگونه تعلل بوروکراتیک در این مسیر تخلف اداری محسوب می‌شود و روند جذب نخبگان باید به یکی از شاخص‌های ارزیابی سالانه مدیران دستگاه‌های دولتی تبدیل شود. صادقی دومین اقدام را تأمین مسکن نخبگان عنوان کرد و گفت: اداره‌کل راه و شهرسازی استان موظف است در چارچوب شیوه‌نامه مسکن نخبگان و برنامه هفتم توسعه، ظرفیت‌های لازم برای تأمین زمین و تسهیلات بانکی این بخش را فراهم کند.
وی افزود: نظام بانکی نیز باید تسهیلاتی را که در این چارچوب پیش‌بینی شده است، پرداخت کند و دولت این موضوع را پیگیری خواهد کرد. استاندار زنجان سومین محور را تقویت ارتباط صنعت و دانشگاه عنوان کرد و گفت: با استفاده از ظرفیت مواد ۱۱ و ۱۳ قانون جهش تولید دانش‌بنیان، قراردادهای تحقیق و توسعه، حمایت از طرح‌های شهید احمدی‌روشن و شهید تهرانی مقدم و همچنین بورسیه‌های صنعتی می‌تواند در قالب اعتبار مالیاتی مورد استفاده قرار گیرد.
صادقی با بیان اینکه این ظرفیت هنوز در میان صنایع به اندازه کافی شناخته نشده است، افزود: این موضوع باید برای صنایع تبیین شود؛ چراکه استفاده از این ظرفیت به معنای پرداخت هزینه اضافی برای صنایع نیست. او با اشاره به حجم مالیات پرداختی استان، گفت: سال گذشته حدود ۲۹ هزار میلیارد تومان مالیات در استان وصول شد و این رقم برای سال ۱۴۰۵ به حدود ۳۵ هزار میلیارد تومان افزایش خواهد یافت.
اگر بخشی از این ظرفیت در مسیر توسعه علمی، فناوری و ارتباط صنعت و دانشگاه قرار گیرد، می‌تواند تحول مهمی ایجاد کند. استاندار زنجان از جامعه نخبگانی خواست در زمینه عملیاتی کردن این ظرفیت و شناساندن آن به بخش‌های مختلف اقتصادی و صنعتی استان مشارکت کنند.
صادقی چهارمین محور را تقویت نقش هیئت‌های اندیشه‌ورز در تصمیم‌گیری‌های استان عنوان کرد و گفت: یکی از رویکردهای اصلی مدیریت استان، الزام به استفاده از پیوست کارشناسی هیئت‌های اندیشه‌ورز در تصمیمات توسعه‌ای است. وی متذکر شد: ۲۲ هیئت اندیشه‌ورز نخبگانی استان نباید تشریفاتی باشند.
هدف این است که از ظرفیت آنها برای تعیین مسیر و جهت‌گیری تصمیمات اجرایی استفاده شود. استاندار زنجان تأکید کرد: هیچ پروژه کلان توسعه‌ای نباید در شورای برنامه‌ریزی استان تصویب شود، مگر اینکه پیوست کارشناسی و ارزیابی علمی لازم را داشته باشد.
صادقی خاطرنشان کرد: ممکن است اجرای این رویکرد در ابتدا سرعت تصمیم‌گیری را کاهش دهد، اما به تدریج مهارت‌های حرفه‌ای لازم در اعضای هیئت‌های اندیشه‌ورز شکل می‌گیرد تا بتوانند ایده را به برنامه، برنامه را به اجرا و اجرا را به محصول تبدیل کنند. وی پنجمین محور را حمایت از گرنت‌های پژوهشی و تجاری‌سازی دستاوردهای علمی عنوان کرد و گفت: استانداری زنجان با همکاری بنیاد ملی نخبگان، صندوق نوآوری و شکوفایی و سایر منابع حمایتی، تکمیل چرخه «ایده تا تجاری‌سازی» را دنبال می‌کند.
استاندار زنجان با دعوت از استادان، نخبگان و جوانان استان برای مشارکت در مسیر توسعه، گفت: برای پیمودن این مسیر سخت، به ایده‌ها و ظرفیت علمی جامعه نخبگانی نیاز داریم و باید تلاش کنیم ظرفیت‌های علمی و انسانی استان در خدمت حل مسائل واقعی و توسعه زنجان قرار گیرد. حمایت از نخبگان باید به حل مسائل کشور منجر شود در ادامه رئیس بنیاد نخبگان استان زنجان با اشاره به حضور جمعی از نخبگان و استعدادهای برتر استان در نشست روز نخبگان، گفت: در این جمع، افرادی حضور دارند که در سال‌های گذشته موفق به کسب افتخار در المپیادها یا رتبه‌های برتر شده‌اند و برخی از دانشجویان نیز در دوره‌های کارشناسی ارشد از حمایت‌های بنیاد ملی نخبگان بهره‌مند شده‌اند.
سیف‌الله رسولی اظهار کرد: همچنین فارغ‌التحصیلان دوره دکتری که برای گذراندن دوره‌های پسادکتری از حمایت‌های بنیاد استفاده کرده‌اند، در این نشست حضور دارند. بخشی دیگر از جامعه مخاطب بنیاد نیز افرادی هستند که از فرصت‌های این بنیاد برای جذب در دستگاه‌های اجرایی، بخش خصوصی و دانشگاه‌ها استفاده کرده‌اند.
وی با اشاره به سیاست‌های جدید بنیاد ملی نخبگان در سال‌های اخیر، افزود: به‌ویژه در دو سالی که دکتر افشین مسئولیت بنیاد ملی نخبگان را برعهده دارند، سیاستی دنبال می‌شود که بر اساس آن حمایت از جامعه نخبگانی صرفاً حمایت مادی و در راستای بهره‌مندی فرد نیست، بلکه انتظار این است که استعداد و توانمندی نخبگان در مسیر حل مسائل کشور به کار گرفته شود. رئیس بنیاد نخبگان استان زنجان ادامه داد: طرح‌های متعددی در بنیاد ملی نخبگان تعریف شده است که تعدادی از حاضران در این نشست نیز از آنها بهره‌مند شده‌اند.
رسولی با اشاره به طرح «احمدی‌روشن» گفت: در این طرح، مسئله از سوی دانشگاه، صنعت یا دستگاه اجرایی پیشنهاد می‌شود و بنیاد ملی نخبگان از تشکیل تیم‌های چهار تا شش نفره از استعدادهای برتر برای حل این مسائل حمایت می‌کند. او همچنین به طرح «شتاب» اشاره کرد و گفت: تعدادی از نخبگان استان نیز در قالب این طرح پاسخگوی نیازهای صنایع بوده‌اند.
امسال نیز اعتباری در حدود چهار میلیارد تومان برای تشکیل سه تا چهار هیأت علمی در نظر گرفته شده است، مشروط بر اینکه مسئله مطرح‌شده از سوی صنعت یا دستگاه اجرایی باشد و آن مجموعه نیز تأمین و پذیرش مسئله را تقبل کند. رئیس بنیاد نخبگان استان زنجان با اشاره به فعالیت هیأت‌های اندیشه‌ورز در استان، بیان کرد: در حوزه بررسی چالش‌ها و مسائل استان نیز هیأت‌های اندیشه‌ورز را داشته و داریم و نمایندگانی از جامعه نخبگانی در این بخش نیز حضور دارند.
رسولی یکی دیگر از زمینه‌های حمایت بنیاد ملی نخبگان را طرح «شهید صیاد شیرازی» عنوان کرد و گفت: هر سال نزدیک به ۵۰ نفر از دانشجویان و فارغ‌التحصیلان مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری استان از این طرح بهره‌مند می‌شوند. وی افزود: در قالب این طرح، دانشجویان دکتری می‌توانند دوره خدمت خود را همزمان با تحصیل طی کنند و دانش‌آموختگان مقطع کارشناسی ارشد نیز پس از پایان تحصیل امکان استفاده از این طرح را دارند و تاکنون تعداد زیادی از نخبگان استان از این مزیت بهره‌مند شده‌اند.
رئیس بنیاد نخبگان استان زنجان تأکید کرد: همه این طرح‌ها در راستای حمایت از رشد و توانمندسازی استعدادهای برتر و استفاده از توان نخبگی آنان برای حل مسائل کشور طراحی شده‌اند. رسولی همچنین به جایزه «علامه طباطبایی» به عنوان یکی از فاخرترین جوایز بنیاد ملی نخبگان اشاره کرد و گفت: در این طرح، هر سال حدود ۱۰ تا ۲۰ نفر از نخبگان و چهره‌های برجسته علمی کشور شناسایی و معرفی می‌شوند.
