راز دماغه متحرک کنکورد؛ شاهکار مهندسی که در هواپیماهای امروزی تکرار نمی‌شود

چرا کنکورد به دماغه متحرک نیاز داشت؟ کنکورد برای پرواز با سرعتی بیش از دو برابر سرعت صوت طراحی شده بود. دماغه بلند و نوک‌تیز آن به کاهش پسا و بهبود عملکرد آیرودینامیکی در سرعت‌های بالا کمک می‌کرد.

بااین‌حال، شکل بال دلتا و نیاز به تولید نیروی برآ در سرعت‌های پایین باعث می‌شد هواپیما هنگام برخاستن و فرود با زاویه حمله نسبتاً زیادی پرواز کند. در این وضعیت، دماغه بلند میدان دید مستقیم خلبان را به سمت باند محدود می‌کرد. مهندسان برای حل این مشکل، سازوکاری هیدرولیکی طراحی کردند که دماغه و پوشش محافظ شیشه‌های کابین را در مراحل مختلف پرواز جابه‌جا می‌کرد.

دماغه هنگام حرکت روی زمین و برخاستن حدود ۵ درجه پایین می‌آمد و در مرحله نهایی فرود، زاویه آن به ۱۲٫۵ درجه می‌رسید. هنگام پرواز سریع، مجموعه دوباره در موقعیت کشیده و مناسب برای پرواز مافوق صوت قرار می‌گرفت. این طراحی به لولاها، عملگرهای هیدرولیکی، قفل‌های مکانیکی و پوشش محافظ مقاوم در برابر گرما نیاز داشت.

وجود چنین اجزایی به معنای وزن بیشتر، قطعات متحرک بیشتر و نیاز به بازرسی و نگهداری تخصصی بود. در هواپیمایی که در سرعت مافوق صوت با گرمایش آیرودینامیکی قابل‌توجه روبه‌رو می‌شود، طراحی بخش متحرک دماغه نیز باید بارهای سازه‌ای و شرایط حرارتی را تحمل کند. این محدودیت‌ها در کنار هزینه بالای نگهداری، تکرار چنین سامانه‌ای را برای هواپیماهای تجاری جدید کم‌جاذبه‌تر می‌کنند.

راهکارهای جدید برای مشکل قدیمی امروزه سامانه‌های دوربین، نمایشگرهای پیشرفته و فناوری‌های دید مصنوعی می‌توانند به خلبان کمک کنند بدون نیاز به پایین‌آوردن فیزیکی دماغه، محیط بیرون و باند فرود را مشاهده کند. هواپیمای پژوهشی X-۵۹ ناسا نمونه‌ای از این رویکرد است که پنجره جلویی متعارف ندارد و از سامانه دوربین و نمایشگر برای فراهم‌کردن دید روبه‌جلو استفاده می‌کند. بااین‌حال، X-۵۹ یک هواپیمای پژوهشی است و به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که تمام هواپیماهای مسافربری آینده از همین روش استفاده خواهند کرد.

فناوری‌های جدید می‌توانند همان مشکل دید خلبان را با پیچیدگی مکانیکی کمتر حل کنند. بنابراین، احتمال دارد این ویژگی به‌عنوان یکی از راه‌حل‌های مهندسی منحصربه‌فرد تاریخ هوانوردی باقی بماند. منبع: simpleflying ۵۸۵۸