فشار هزینه‌های تولید بر لباس فرم مدارس در آستانه مهر

با نزدیک شدن به آغاز سال تحصیلی، بازار لباس فرم مدارس دوباره به یکی از مقصدهای خرید خانواده‌ها تبدیل شده است؛ مغازه‌های عرضه لباس فرم و کارگاه‌های دوخت این روزها شلوغ‌تر از هفته‌های گذشته‌اند و والدینی که خرید روپوش فرزندانشان را به روزهای پایانی موکول کرده‌اند، در رفت‌وآمد میان فروشگاه‌ها و مراکز عرضه هستند. در این میان، تنوع مدل و جنس پارچه و البته قیمت‌های متفاوت، بخشی از تجربه خرید امسال را برای خانواده‌ها رقم زده است.

بررسی خبرنگار مهر در بازار لباس فرم مدارس نشان می‌دهد اگرچه از نظر تأمین و توزیع کمبودی گزارش نمی‌شود، اما افزایش هزینه‌های تولید خود را در قیمت‌های نهایی نشان داده است. فعالان این بازار از رشد هزینه پارچه، نخ و دستمزد دوخت می‌گویند و معتقدند فاصله قیمت‌ها با سال گذشته بیش از آنکه ناشی از کمبود یا اختلال در عرضه باشد، به افزایش هزینه‌های تولید برمی‌گردد؛ موضوعی که حالا در روزهای منتهی به بازگشایی مدارس، بیشتر از همیشه به چشم می‌آید.

روپوش ۱.۱ میلیون تومانی به حدود ۲ میلیون رسید اکبر صدقی، رئیس اتحادیه صنف خیاطان زنانه و مردانه تهران، افزایش قیمت مواد اولیه را یکی از مهم‌ترین عوامل رشد قیمت لباس فرم می‌داند. به گفته او، قیمت پارچه تولید داخل که سال گذشته در همین مقطع حدود ۱۲۰ هزار تومان بود، امسال به بیش از ۲۹۵ هزار تومان رسیده و در برخی رنگ‌ها تا حدود ۳۸۰ هزار تومان نیز افزایش یافته است.

قیمت نخ و دستمزد دوخت نیز رشد کرده و مجموع این افزایش هزینه‌ها در قیمت نهایی لباس فرم منعکس شده است. صدقی می‌گوید افزایش هزینه مواد اولیه در برخی نمونه‌ها باعث رشد نزدیک به ۱۰۰ درصدی قیمت روپوش شده است.

به گفته او، روپوشی که سال گذشته حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان قیمت داشت، امسال به حدود دو میلیون تومان رسیده است. البته بازار لباس فرم یک نرخ واحد ندارد و قیمت نهایی بر اساس مقطع تحصیلی، دخترانه یا پسرانه بودن، مدل، جنس پارچه و اندازه لباس تغییر می‌کند.

بررسی قیمت‌های عرضه‌شده در بازار نیز نشان می‌دهد لباس فرم‌های ساده و اقتصادی در شهریور امسال از حدود ۶۵۰ هزار تومان آغاز می‌شوند و در برخی مدل‌ها به ۱.۵ تا ۲ میلیون تومان می‌رسند. در بخش‌هایی از بازار نیز قیمت لباس فرم کامل تا حدود ۳.۵ میلیون تومان گزارش می‌شود؛ رقمی که بیشتر مربوط به سفارش‌های کامل‌تر و مدل‌هایی با هزینه دوخت و مواد اولیه بالاتر است.

به این ترتیب، خانواده‌ها بسته به نوع لباس و مدرسه با بازه قیمتی قابل توجهی مواجه‌اند؛ به‌گونه‌ای که قیمت یک لباس فرم ساده می‌تواند حدود ۶۵۰ هزار تومان باشد، در حالی که برای مدل‌های کامل‌تر باید چند میلیون تومان هزینه کرد. این اختلاف قیمت، بیش از آنکه ناشی از کمبود کالا باشد، به تفاوت در نوع پارچه، مدل، میزان پارچه مصرفی و هزینه دوخت برمی‌گردد.

نرخ مصوب هست، اما بازار یک قیمت ندارد در کنار قیمت‌های بازار، یکی از موضوعات مهم امسال تفاوت میان نرخ‌های مصوب و مبالغی است که در برخی مناطق از خانواده‌ها دریافت می‌شود. در تیرماه، نرخ مصوب دوخت روپوش مدارس پس از بررسی و تأیید اتاق اصناف تهران به دستگاه‌های مربوط ابلاغ شد.

با این حال، صدقی اعلام کرده است که در برخی موارد نرخ مصوب مبنای عمل قرار نگرفته و قیمت‌گذاری به شکل منطقه‌ای انجام شده است. به همین دلیل قیمت لباس فرم می‌تواند بر اساس مدرسه، پیمانکار، مدل لباس و نوع پارچه متفاوت باشد.

در استان‌های دیگر نیز برای کنترل قیمت، نرخ‌نامه‌های جداگانه اعلام شده است. برای نمونه، آموزش و پرورش مشهد نرخ لباس فرم سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ را اعلام کرده و بر رعایت نرخ‌های تعیین‌شده تأکید داشته است.

مدارس نباید هر سال لباس فرم را تغییر دهند در شرایطی که قیمت لباس فرم افزایش یافته، آموزش و پرورش تلاش کرده با جلوگیری از تغییر مداوم لباس فرم، بخشی از هزینه خانواده‌ها را کاهش دهد. بر اساس شیوه‌نامه امسال، مدارس باید از تغییر سالانه رنگ و مدل لباس فرم خودداری کنند تا در صورت مناسب بودن لباس سال قبل، دانش‌آموز مجبور به خرید لباس جدید نباشد.

این سیاست می‌تواند برای خانواده‌هایی که لباس سال قبل همچنان قابل استفاده است، هزینه خرید مهر را کاهش دهد؛ هرچند برای دانش‌آموزانی که لباس قبلی دیگر اندازه آنها نیست یا فرسوده شده، خرید لباس جدید همچنان ضروری است. افزایش قیمت از ابتدای زنجیره تولید در بازار امسال، مسئله اصلی کمبود لباس فرم نیست و تولیدکنندگان داخلی همچنان توان تأمین نیاز بازار را دارند.

مشکل اصلی به افزایش هزینه‌های تولید برمی‌گردد؛ از پارچه و نخ گرفته تا دستمزد نیروی کار. به گفته فعالان بازار، اگر مواد اولیه در زمان مناسب و با قیمت منطقی در اختیار تولیدکننده قرار گیرد، امکان کنترل قیمت تمام‌شده بیشتر خواهد بود.

این مسئله در شرایطی اهمیت دارد که شهریورماه همزمان با افزایش هزینه‌های مختلف بازگشایی مدارس است و خانواده‌ها باید برای لباس فرم، کیف، کفش، نوشت‌افزار و سایر ملزومات آموزشی هزینه کنند. بنابراین افزایش قیمت لباس فرم، حتی در صورت نبود کمبود در بازار، می‌تواند سهم بیشتری از بودجه خانوار را به خود اختصاص دهد.

بازار لباس فرم در آستانه اول مهر به گزارش مهر، بازار لباس فرم مدارس در روزهای پایانی شهریور از نظر تأمین با کمبود جدی مواجه نیست، اما قیمت‌ها نسبت به سال گذشته افزایش محسوسی داشته‌اند. در حال حاضر، لباس فرم‌های ساده و اقتصادی از حدود ۶۵۰ هزار تومان قیمت دارند و نمونه‌های گران‌تر تا حدود ۲ میلیون تومان و بیشتر عرضه می‌شوند؛ در برخی موارد نیز قیمت لباس فرم کامل به حدود ۳.۵ میلیون تومان می‌رسد.

در چنین شرایطی، تعیین نرخ مصوب اگرچه می‌تواند از دریافت مبالغ غیرمنطقی جلوگیری کند، اما کنترل پایدار قیمت نیازمند مدیریت هزینه‌های تولید در ابتدای زنجیره است. تا زمانی که قیمت پارچه، نخ و سایر نهاده‌های تولید افزایش داشته باشد، بخشی از این هزینه‌ها در نهایت به قیمت لباس فرم منتقل خواهد شد؛ هزینه‌ای که حالا در روزهای منتهی به بازگشایی مدارس، مستقیماً به خانواده‌ها تحمیل می‌شود.