جلوگیری از کمبود فراگیر ال‌ان‌جی با مدیریت تقاضا و ذخیره‌سازی‌ها
بازارهای جهانی گاز و ال‌ان‌جی با وجود اختلالات عرضه در خلیج فارس، به لطف انعطاف‌پذیری تقاضا از کمبود فراگیر جلوگیری کرده‌اند.
گزارش هفتگی اداره کل امور اوپک، مجامع و سازمان‌های بین‌المللی وزارت نفت حکایت از آن دارد که بازارهای گاز جهان در هفته منتهی به ۲۱ اوت ۲۰۲۶ همچنان تحت‌تأثیر اختلال در جریان ال‌ان‌جی از منطقه خلیج فارس، رقابت میان اروپا و شرق آسیا برای محموله‌های تک‌محموله و تلاش خریداران برای مدیریت ریسک عرضه قرار داشتند. با وجود کاهش بخشی از عرضه، بازار تاکنون از بروز کمبود فراگیر جلوگیری کرده است؛ زیرا کاهش انعطاف‌پذیر تقاضا، تغییر مقصد محموله‌ها، استفاده از ذخیره‌سازی‌ها و فعال‌شدن مسیرهای جایگزین، بخشی از فشار ناشی از اختلال‌های عرضه را جذب کرده‌اند.
در جدول قیمت‌های هفتگی گزارش، میانگین قیمت ال‌ان‌جی شمال‌شرق آسیا ۲۲ دلار و ۲۶ سنت به‌ازای هر میلیون واحد حرارتی و قیمت جنوب‌غرب اروپا ۲۱ دلار و ۴۶ سنت ثبت شده است. میانگین قیمت گاز طبیعی هلند نیز حدود ۲۱ دلار و ۵۴ سنت اعلام شده و در بازار بریتانیا قیمت گاز طبیعی در محدوده بسیار پایین‌تری قرار داشته است. ارقام هفتگی نشان‌دهنده تداوم فاصله قابل‌توجه میان بازارهای وارداتی اروپا و آسیا با بازار گاز آمریکا هستند.
جنگ روسیه و اوکراین در سال ۲۰۲۲ و جنگ منطقه غرب آسیا در سال ۲۰۲۶، هر دو شوک‌های بزرگ عرضه به بازار جهانی انرژی بوده‌اند و در مقطعی حدود ۹ درصد از عرضه گاز مصرفی آسیا و اروپا را تحت‌تأثیر قرار داده‌اند. بااین‌حال، تجربه بازار نشان داده است که ساختار تجارت ال‌ان‌جی نسبت به گذشته انعطاف‌پذیرتر شده و خریداران می‌توانند با تغییر الگوی مصرف، استفاده از ذخیره‌سازی‌ها و خرید در بازار تک‌محموله‌ها، بخشی از کسری عرضه را جبران کنند.
بازار شرق آسیا در ماه‌های اخیر با کاهش عرضه جهانی ال‌ان‌جی روبه‌رو بوده است، اما چین، ژاپن، کره‌جنوبی و تایوان توانسته‌اند بخشی از این فشار را با کاهش انعطاف‌پذیر تقاضا و افزایش خریدهای تک‌محموله مدیریت کنند. بااین‌حال، تداوم اختلالات عرضه در تابستان و افزایش قیمت‌های نفت‌پایه، هزینه تأمین ال‌ان‌جی را بالا برده است. تحویل ال‌ان‌جی به این چهار بازار در فاصله مارس تا ژوئیه ۲۰۲۶ با کاهش ۵ درصدی نسبت به پارسال به حدود ۶ میلیون و ۷۵۰ هزار تن رسید؛ درحالی‌که واردات اروپا با کاهش ۱۱ درصدی به حدود ۵ میلیون و ۸۳۰ هزار تن رسید.
حجم معاملات گاز اروپا در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ با رشد ۱۹ درصدی به ۶۷ هزار و ۵۴۲ تراوات‌ساعت رسید که حدود ۷۰ درصد آن در بورس‌های انرژی انجام شد. این افزایش لزوماً به معنای افزایش مصرف گاز نیست، بلکه بخش مهمی از آن به افزایش نقدشوندگی بازار و رشد معاملات پوشش ریسک مربوط می‌شود. در همین چهارچوب، حجم معاملات گاز طبیعی هلند در نیمه نخست سال با رشد ۲۳ درصدی به ۵۱ هزار و ۵۵۸ تراوات‌ساعت رسید.
در کنار تی‌تی‌اف، پایانه و قطب زبروگه نیز نقش فزاینده‌ای در بازار اروپا پیدا کرده است. افزایش پوشش ریسک قراردادهای بلندمدت دوحه با شرکت فلکسیس و ادغام کامل زیرساخت پایانه زبروگه با قطب مجازی معاملات گاز در سال ۲۰۲۳، نقدشوندگی این نقطه ورودی را افزایش داده است.
تصاویر ماهواره‌ای اشاره‌شده در گزارش، از عملیات انتقال کشتی‌به‌کشتی ال‌ان‌جی در نزدیکی سواحل عمان و خارج از تنگه هرمز در حوالی بندر صحار حکایت دارد. مشاهده این عملیات را می‌توان نشانه‌ای از تلاش صادرکنندگان برای حفظ جریان صادرات و دورزدن اختلالات مسیر اصلی دانست. بااین‌حال، ظرفیت مسیرهای جایگزین محدود است و طبق گزارش، این ظرفیت‌ها تقریباً به سقف خود نزدیک شده‌اند.
در کوتاه‌مدت، ریسک ژئوپلیتیک، محدودیت عرضه ال‌ان‌جی و رقابت اروپا و آسیا برای محموله‌های تک‌محموله همچنان مهم‌ترین عوامل بازار خواهند بود. تصویر کنونی بازار بیشتر بیانگر افزایش هزینه تأمین و تشدید رقابت برای محموله‌های موجود است تا یک کمبود فیزیکی فراگیر. در صورت تداوم بحران، محدودیت ظرفیت مسیرهای جایگزین می‌تواند آسیب‌پذیری بازار را افزایش دهد و رقابت میان اروپا و آسیا را در ماه‌های آینده شدیدتر کند.
