«کاش هر شهر یک مصطفی می‌داشت»؛ روایت زندگی یک طلبه جهادگر
مصطفی واحدی، طلبه جهادگر و مسئول حوزه هنری شاهرود، در سانحه رانندگی درگذشت.
خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها: «کاش هر شهر یک مصطفی می‌داشت»؛ این عنوان یادداشتی بود که پس از درگذشت ناگهانی مصطفی واحدی، طلبه جهادگر فرهنگی شهرستان شاهرود در سانحه رانندگی، از سوی سردبیر روزنامه آیندگان در سرمقاله روز ۱۴ شهریورماه ۱۴۰۵ انتخاب شد؛ عنوانی که شاید بیش از هر توصیف دیگری، تصویری از شخصیت و مسیری باشد که او در سال‌های زندگی خود طی کرد. مصطفی واحدی طلبه‌ای جهادگر، فعال فرهنگی و هنرمندی بود که از سال‌های نوجوانی و با همراهی پدرش که مسئول دفتر حج و زیارت و از چهره‌های متدین شاهرود بود، با مسجد و فعالیت‌های مذهبی انس گرفت و به یکی از چهره‌های فعال هیئت‌های مذهبی تبدیل شد.
پس از ورود به دانشگاه صنعتی شاهرود نیز فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی او ادامه یافت؛ به گفته دوستانش، حضورش در بسیج، انجمن اسلامی، مسجد و گروه‌های جهادی و فرهنگی دانشگاه و سطح شهر، گاه به اندازه‌ای پررنگ بود که شاید بتوان گفت بیش از کلاس‌های درس در میدان فعالیت‌های فرهنگی حضور داشت. مردی که پای باورهایش ایستاد رضا صالحی، سردبیر روزنامه آیندگان، در یادداشتی درباره مصطفی واحدی می‌نویسد: مصطفی مرد ایستادن پای باورهایش بود؛ هنرمندی بی‌پیرایه و ثابت‌قدم که حتی تصویر نمایه‌اش در پیام رسان ها تا واپسین ساعات به تمثال میرزا کوچک‌خان جنگلی مزین بود؛ چراکه جانش با غیرت میرزا و دردِ تمامیت ایران گره خورده بود.
صالحی با اشاره به فرصت‌هایی که برای واحدی در تهران و رده‌های بالاتر اجرایی فراهم شده بود، می‌افزاید: با وجود ارتباطات گسترده و فرصت‌های متعددی که در تهران و رده‌های بالاتر اجرایی برایش فراهم بود، هیچ‌گاه اسیر زرق‌وبرق مرکزنشینی نشد. او آگاهانه برگزید که «مصطفیِ شاهرود» بماند، نه اینکه گم‌شده‌ای در غبار پایتخت شود.
پای خاک و مردمش ایستاد و همین اخلاص بود که هر بار آدمی را وامی‌داشت زمزمه کند: کاش هر گوشه از این خاک، یک مصطفی داشت. وی در ادامه درباره فعالیت‌های فرهنگی و هنری واحدی می‌نویسد: از تلاش‌های خستگی‌ناپذیرش برای جشنواره مردمی فیلم عمار و برپایی اکران‌های محلی در دورترین نقاط، تا احیا و دمیدن جانی تازه در هنر بومی شاهرود از دریچه حوزه هنری، همه حاصل دغدغه‌ای عمیق بود.
به نوشته صالحی، واحدی هنرمندی کنج‌عزلت‌گزیده نبود و «زمانه و سیاست را خوب می‌فهمید، تحلیل می‌کرد و در میانه میدان حضور داشت». سردبیر آیندگان همچنین از چهره گشاده، روحیه مشورت و پیگیری صبورانه واحدی یاد کرده و می‌نویسد: انسانی که پیش از مسئول بودن، رفیق بود و دل به کار می‌سپرد.
وی در پایان با اشاره به سنگینی فقدان مصطفی واحدی تأکید می‌کند که یاد و اثر قدم‌های خالصانه او در حافظه هنر انقلاب زنده خواهد ماند و برای او طلب آرامش و رحمت الهی می‌کند. مصطفی واحدی که بود؟
مصطفی واحدی متولد هفتم فروردین‌ماه سال ۱۳۶۶ در شاهرود بود؛ طلبه‌ای جهادگر که بیش از یک دهه در عرصه‌های فرهنگی، مذهبی، اجتماعی و محرومیت‌زدایی این شهرستان فعالیت داشت. او در ماه‌های پایانی زندگی خود مسئولیت حوزه هنری شاهرود را بر عهده داشت و در مدت حضورش در این مجموعه، اقداماتی را برای فعال‌تر شدن حوزه فرهنگ و هنر شهرستان دنبال کرد.
با این حال، شاهرودی‌ها او را نه از این ماه‌های اخیر، بیش از یک دهه قبل می‌شناختند؛ از برگزاری مراسم اعتکاف و هیئت‌های مذهبی گرفته تا خدمت به زائران عتبات عالیات، به‌ویژه زائران کربلا. فعالیت‌های واحدی تنها به حوزه مذهبی محدود نبود.
مردم شاهرود او را با گروه‌های جهادی درمانی، فرهنگی و عمرانی نیز می‌شناختند؛ فردی که مدتی نماینده بنیاد علوی در حوزه محرومیت‌زدایی بخش بیارجمند شهرستان شاهرود بود و در این حوزه نیز فعالیت‌هایی انجام داد. ارتباطات گسترده او با فعالان سیاسی و فرهنگی، به‌ویژه طیف‌های مختلف جریان اصولگرا، زمینه‌ای برای استفاده از ظرفیت گروه‌های جهادی و تخصصی در مناطق محروم شهرستان شاهرود فراهم کرده بود.
حضور گروه‌های جهادی پزشکی و درمانی در مناطق کم‌برخوردار شاهرود از جمله اقداماتی بود که در این چارچوب دنبال شد. برخی او را نوعی نماینده غیررسمی شاهرود می‌دانستند؛ فردی که در مواردی توان پیگیری و اثرگذاری‌اش بیش از جایگاه رسمی‌اش به نظر می‌رسید، اما به گفته نزدیکانش، این ظرفیت را نه برای خود، بلکه برای پیگیری امور مردم به کار می‌گرفت.
روایت زندگی مصطفی از زبان برادر مجتبی واحدی، برادر مصطفی واحدی و استاد دانشگاه آزاد اسلامی شاهرود، در گفتگو با خبرنگار مهر درباره زندگی برادرش اظهار کرد: مرحوم مصطفی هفتم فروردین‌ماه سال ۱۳۶۶ در شاهرود به دنیا آمد و در خانواده‌ای متشرع و مذهبی رشد کرد؛ خانواده‌ای که در پیروزی انقلاب اسلامی و جریان‌های مذهبی شهرستان شاهرود نیز نقش داشتند. وی افزود: مصطفی مدتی در مدرسه شاهد تحصیل کرد و پس از دریافت دیپلم ریاضی و شرکت در کنکور، وارد دانشگاه صنعتی شاهرود شد تا در رشته مهندسی مکانیک ادامه تحصیل دهد.
برادر مصطفی واحدی با اشاره به آغاز فعالیت‌های فرهنگی او از دوران نوجوانی گفت: فعالیت فرهنگی مصطفی از مسجد محله آغاز شد و او همواره در بسیج، انجمن اسلامی و برنامه‌های فرهنگی حضور فعالی داشت. در کنار تحصیل دانشگاهی نیز فعالیت‌های هیئتی و فرهنگی خود را ادامه داد.
وی ادامه داد: مصطفی در دوران دانشجویی در راه‌اندازی و فعالیت برخی کانون‌های فرهنگی دانشگاه نقش داشت و از جمله در حوزه حج و زیارت نیز فعالیت‌هایی را دنبال کرد. مجتبی واحدی با اشاره به فعالیت‌های جهادی برادرش اظهار کرد: مصطفی گروه‌های جهادی محرومیت‌زدایی را ایجاد کرد و با هماهنگی‌هایی که انجام می‌داد، گروه‌های مختلف را به مناطق محروم شهرستان شاهرود می‌برد.
وی افزود: مرحوم واحدی به موضوع محرومیت‌زدایی و فعالیت‌های فرهنگی در حوزه‌های مختلف علاقه و اعتقاد زیادی داشت و بخش قابل توجهی از زندگی خود را در این مسیر سپری کرد. شخصیتی مستقل و میدانی برادر مرحوم واحدی با بیان اینکه مصطفی شخصیتی مستقل داشت، گفت: او با دوستانش مشورت می‌کرد و هر کاری را که به صلاح مردم و نظام می‌دانست، دنبال می‌کرد.
وی ادامه داد: مصطفی به معنای واقعی «آتش به اختیار» بود؛ هر جا احساس می‌کرد کاری از دستش برمی‌آید یا نیازی وجود دارد، منتظر دستور، نامه و سازوکارهای اداری نمی‌ماند و شخصاً یا با کمک دوستانش وارد میدان می‌شد تا کار مردم پیش برود. مجتبی واحدی با اشاره به فعالیت‌های اجتماعی و مذهبی برادرش اظهار کرد: مصطفی با نیروهای حزب‌اللهی و مذهبی شاهرود ارتباط و همکاری گسترده‌ای داشت و در بسیاری از برنامه‌های فرهنگی، مذهبی و اجتماعی حضور پیدا می‌کرد.
وی همچنین از ازدواج مصطفی در دوران دانشجویی سخن گفت و افزود: او با بانویی انقلابی که دانشجوی رشته کامپیوتر دانشگاه صنعتی شاهرود بود ازدواج کرد و حاصل این زندگی مشترک سه فرزند است. برادر مرحوم واحدی از علاقه عمیق او به همسرش نیز یاد کرد و گفت: داستان زندگی و عشق مصطفی به همسرش، از جمله بخش‌هایی از زندگی اوست که می‌تواند حتی دستمایه نگارش یک اثر قرار گیرد؛ چراکه مصطفی به معنای واقعی عاشق همسرش بود.
از دانشگاه تا حوزه علمیه مجتبی واحدی با اشاره به ورود برادرش به حوزه علمیه بیان کرد: مصطفی پس از پایان دوره کارشناسی در حوزه علمیه نیز ثبت‌نام کرد و مقدمات و سطوح یک و دو را به پایان رساند و ملبس شد. وی افزود: با این حال، مصطفی کمتر با لباس روحانیت در جامعه حاضر می‌شد و بیشتر در فعالیت‌های جهادی حضور داشت؛ شاید به این دلیل که خودش را شایسته این لباس نمی‌دانست.
برادر مرحوم واحدی ادامه داد: مصطفی در جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی شاهرود نیز فعال بود و ارتباطات خوبی با مجموعه‌های مختلف در سطح کشور برقرار کرده بود. او توانست بسیاری از نیروهای انقلابی را پای کار بیاورد و جلسات محوری برگزار کند که خروجی آن نیز در سطح شهر دیده شد.
وی از حضور مصطفی در راهیان نور، اردوهای جهادی، امدادرسانی به زلزله‌زدگان کرمانشاه، سیل گلستان، مراسم اعتکاف و دیگر برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی یاد کرد و گفت: مصطفی چند سال نیز مسئول محرومیت‌زدایی بنیاد علوی در بیارجمند بود و در نهایت مسئولیت حوزه هنری شاهرود را بر عهده گرفت. حوزه هنری و دوره تحول مجتبی واحدی با اشاره به فعالیت برادرش در حوزه هنری شاهرود اظهار کرد: مصطفی توانست هنرمندان شاهرودی را پای کار انقلاب بیاورد و با رفاقت، صداقت و دوستی، افراد مختلف را به میدان فعالیت فرهنگی و هنری دعوت کند.
وی افزود: حتی پیش از آنکه ابلاغ ریاست حوزه هنری را دریافت کند، با بسیاری از هنرمندان، به‌ویژه پیشکسوتان و افرادی که به دلایل مختلف از محافل هنری فاصله گرفته و سکوت کرده بودند، گفتگو کرد و از افراد با دیدگاه‌های مختلف نظر خواست که حوزه هنری برای اثرگذاری بیشتر چه اقداماتی باید انجام دهد. برادر مرحوم واحدی ادامه داد: بسیاری از هنرمندان با دعوت مصطفی به حوزه هنری شاهرود آمدند و به گفته خودشان توانستند فعالیت‌های خوبی انجام دهند.
راه‌اندازی «حسینیه هنر» برای نخستین بار نیز از جمله اقداماتی بود که او دنبال کرد. وی با بیان اینکه مصطفی علاقه زیادی به فعالیت فرهنگی داشت، گفت: تحول ایجادشده در حوزه هنری شاهرود از جمله خدمات او بود که بدون چشمداشت دنبال شد.
واحدی افزود: مصطفی عملاً به حوزه هنری شاهرود فعالیت دوباره بخشید؛ چراکه به گفته بسیاری از هنرمندان و علاقه‌مندان، این مجموعه در دوره‌ای عملاً خاموش شده بود و هنرمندان نیز حضور چندانی در آن نداشتند، اما در دوره فعالیت مصطفی، حوزه هنری دوباره به یکی از مجموعه‌های فعال فرهنگی و هنری شهرستان تبدیل شد. روایت فعالیت‌های جهادی محدثه شجاعی، فعال رسانه‌ای که مدتی با مصطفی واحدی همکاری داشته است، نیز در گفتگو با خبرنگار مهر درباره او اظهار کرد: واحدی را از دوران کرونا و زمانی که برای تأمین ماسک مورد نیاز مردم فعالیت می‌کرد، شناختم.
شجاعی افزود: وی در آن دوران خود را به آب و آتش می‌زد و از کافه‌کتابی که متعلق به خودش بود، بسته‌هایی را آماده و میان نیازمندان توزیع می‌کرد. او همچنین علاقه زیادی به فعالیت‌های جهادی در روستاهای محروم داشت و فردی نکته‌سنج و سخت‌گیر بود.
شجاعی با اشاره به حساسیت واحدی در فعالیت‌های جهادی گفت: او برای گروه‌های جهادی که به روستاها می‌رفتند، بر رعایت حقوق و شأن مردم تأکید زیادی داشت. از جمله اینکه اعضای گروه از خوردن برخی خوراکی‌ها یا پذیرفتن هدایا، سوغات و صنایع دستی مردم خودداری کنند تا هزینه‌ای به مردم مناطق محروم تحمیل نشود.
وی افزود: وی همواره بر رعایت حال مردم روستاها تأکید می‌کرد و این موضوع برایش اهمیت زیادی داشت. این فعال رسانه‌ای با اشاره به دیگر فعالیت‌های فرهنگی واحدی گفت: او همواره از جای خالی یک نشریه فرهنگی و انقلابی در شاهرود سخن می‌گفت و در نهایت توانست امتیاز هفته‌نامه «فقر و غنا» را دریافت و این نشریه را راه‌اندازی کند.
شجاعی ادامه داد: نام این نشریه نیز از یکی از سخنرانی‌های رهبر فقید انقلاب اسلامی انتخاب شده بود. همچنین مصطفی بارها از گروه جهادی پزشکی شهید کاظمی دعوت کرد تا در مناطق محروم شهرستان حضور پیدا کنند و برنامه‌های محرومیت‌زدایی و درمانی اجرا کنند.
نامی که پس از رفتن ماند پس از درگذشت مصطفی واحدی، شماری از چهره‌های مطرح ملی و استانی، از جمله محمدباقر قالیباف، سعید جلیلی، پیمان جبلی، معاونان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و حجت‌الاسلام محمد قمی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، پیام‌های تسلیت صادر کردند. مرور زندگی مصطفی واحدی از زبان دوستان، همکاران و برادرش، تصویری از فردی را نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از عمر خود را در فعالیت‌های فرهنگی، مذهبی، هنری و جهادی و پیگیری امور مردم گذراند؛ فردی که بنا بر روایت نزدیکانش، بسیاری از ظرفیت‌های ارتباطی خود را نه برای ارتقای جایگاه شخصی، بلکه برای حل مسائل مردم و کمک به مناطق محروم به کار گرفت.
حالا پس از رفتنش، شاید عنوان آن یادداشت بیش از گذشته معنا پیدا کند: «کاش هر شهر یک مصطفی می‌داشت.»
