شواهدی تازه در مریخ از فعالیت بزرگ‌ترین دره‌های منظومه شمسی

دانشمندان دانشگاه کلمبیا و امپریال کالج لندن دریافته‌اند که بزرگ‌ترین سامانه دره‌های عمیق در منظومه شمسی که در سیاره مریخ واقع شده همچنان فعال است و به شکل‌دهی سطح این سیاره ادامه می‌دهد. پژوهش‌های تازه شواهدی ارائه می‌دهند مبنی بر اینکه یک «مریخ‌لرزه» که توسط کاوشگر «این‌سایت» (InSight) ناسا شناسایی شده در زیر این سامانه دره‌ها رخ داده است؛ رویدادی که ناشی از لغزش سنگ‌ها در امتداد یک گسل عمیق بوده است.

جونگ-هون سونگ، نویسنده اصلی این پژوهش، خاطرنشان کرد: «والس مارینریس (Valles Marineris) یکی از شگفت‌انگیزترین ساختار‌های زمین‌شناختی است و اکنون می‌دانیم که گسل‌های آن همچنان فعال هستند.» او افزود که این مطالعه، احتمال کشف فعالیت‌های لرزه‌ایِ در حال وقوع در سیارات دیگر را که ممکن است از نظر زمین‌شناختی غیرفعال (خفته) به نظر برسند مطرح می‌کند. «والس مارینریس» حدود ۳۹۰۰ کیلومتر امتداد دارد، عرض آن به ۶۰۰ کیلومتر می‌رسد و عمق آن از ۹ کیلومتر فراتر می‌رود؛ ویژگی‌هایی که آن را به بزرگ‌ترین سامانه دره‌های عمیق در منظومه شمسی تبدیل کرده است.

در ۲۵ اوت ۲۰۲۱، کاوشگر «این‌سایت» یک رویداد لرزه‌ای با شناسه S۰۹۷۶a را ثبت کرد؛ تنها رویدادی که در طول این مأموریت در نیم‌کره غربی مریخ شناسایی شد. دانشمندان برای تعیین علت این لرزه، نحوه انتشار امواج لرزه‌ای مختلف را تحلیل کردند.

یافته‌ها نشان می‌دهد که این زمین‌لرزه ناشی از یک حرکت لغزشی افقی در امتداد یک گسل پرشیب بوده است، به‌طوری که گسیختگی در عمق ۲۰ تا ۴۰ کیلومتریِ زیرِ کفِ دره رخ داده است. فرضیه‌های جایگزین نیز بررسی شدند، اما هیچ‌کدام به اندازه مدل فعلی قادر به توجیه سیگنال‌های لرزه‌ای ثبت‌شده نبودند.

سونگ گفت: «مجموع شواهد به یک حرکت لغزشی جانبی در امتداد یک گسل زیرسطحی اشاره دارد.» برخلاف زمین، مریخ فاقد سامانه فعال صفحات تکتونیکی است؛ در عوض، پوسته بیرونی آن به‌صورت یک لایه یکپارچه عمل می‌کند که به‌آرامی در حال سرد شدن است. فارولین کولاووله، از پژوهشگران این مطالعه، توضیح داد که این یافته‌ها نشان می‌دهند چگونه ساختار‌های باستانی می‌توانند در سیاره‌ای که فاقد تکتونیک صفحه‌ای است، همچنان فعال باقی بمانند.

منبع: phys.org