گزارش الجزیره: اگر ایران کابل‌های اینترنت در خلیج فارس را قطع کند چه اتفاقی برای منطقه می‌افتد؟
الجزیره در گزارشی نوشت: در میان تهدیدهای ایران به قطع کابل‌های دریایی که از تنگه هرمز می‌گذرند، نگرانی در منطقه عربی از اثر چنین اقدامی—اگر ایران به آن دست بزند—رو به افزایش است؛
الجزیره در گزارشی نوشت: در میان تهدیدهای ایران به قطع کابل‌های دریایی که از تنگه هرمز می‌گذرند، نگرانی در منطقه عربی از اثر چنین اقدامی—اگر ایران به آن دست بزند—رو به افزایش است؛ آن هم در شرایطی که زندگی در آن به اینترنت و ارتباط دیجیتال در جنبه‌های گوناگونش وابسته شده است، از امور روزمره مانند سفارش غذا گرفته تا برنامه‌های رشد منطقه‌ای که بر مراکز داده استوارند. پس اگر ایران تهدیدهایش را عملی کند چه می‌شود؟
و زندگی در منطقه چگونه تحت تأثیر قرار می‌گیرد؟ می‌توان ابعاد بحرانی را که قطع کابل‌های اینترنت دریایی ممکن است ایجاد کند، از خلال اظهارات ابراهیم بن سلطان الهاشمی، مدیر اداره اطلاع‌رسانی و ارتباطات وزارت امور خارجه قطر، تصور کرد.
او در نشست خبری هفتگی تأکید کرد که آسیب قطع کابل‌های دریایی به یک طرف خاص محدود نخواهد شد، بلکه ایران و همسایگانش را نیز در بر خواهد گرفت. با وجود گسترش خدمات اینترنت ماهواره‌ای مانند «استارلینک» و نمونه‌های دیگر، اهمیت آنها با اهمیت کابل‌های دریایی برای اینترنت برابری نمی‌کند؛ نکته‌ای که گزارشی از وب‌سایت فنی آمریکایی «آرس تکنیکا» به آن اشاره می‌کند.
اما اندازه خسارتی که ممکن است در نتیجه قطع کابل‌های دریایی گذرنده از تنگه هرمز رخ دهد چقدر است؟ ۱۷ کابل دریایی حدود ۱۷ کابل دریایی (زیردریایی) وجود دارد و در حدود هفت کابل دریایی اصلی از تنگه هرمز می‌گذرد تا مسیر خود را در خلیج فارس به سمت کویت، عراق و سایر کشورهای منطقه ادامه دهد.
اما تهدیدهای ایران تنها به این کابلها محدود نمی‌شود؛ بلکه به کابل‌هایی نیز گسترش می‌یابد که میان خلیج فارس و دریای سرخ و تنگه باب‌المندب کشیده شده‌اند؛ این موضوع بر اساس گزارشی است که پیش‌تر پایگاه خبری سعودی «هاوس آو سعود» منتشر کرده بود. برخی از این کابلها خارج از حوزه تأثیر مستقیم ایران قرار دارند و هدف قرار دادن آنها نیازمند کمک گروه حوثی‌ها در یمن یا طرف‌های دیگر است، اما با این حال به دلیل جنگ جاری همچنان در معرض تهدید هستند.
این کابلها در مجموع حدود ۸۰ درصد از کل اینترنت جهانی را حمل می‌کنند؛ از این رو قطع شدن آنها می‌تواند تأثیر منفی بسیار بزرگی بر شبکه‌های اینترنت جهانی داشته باشد و آسیب آن تنها به شبکه‌های اینترنت در کشورهای عربی محدود نخواهد شد. برخی از این کابلها ظرفیتی تا ۱۰۰ ترابایت بر ثانیه دارند و از کشورهای مختلف منطقه عبور می‌کنند؛ از این رو هر آسیبی به این کابلها وارد شود، مستقیماً بر کشورهایی که کابل از آنها می‌گذرد و مراکز دادهی آنها تأثیر خواهد گذاشت.
و شاید آنچه در سال‌های گذشته هنگام قطع کابل‌های جنوب شرق آسیا – خاورمیانه – اروپای غربی ۴ (SMW4)، هند – خاورمیانه – اروپای غربی (IMEWE) و فالکون در دریای سرخ رخ داد، نمونه‌ای زنده از تأثیری باشد که می‌تواند بر اینترنت جهانی برجای بگذارد. اثر قطع این سه کابل، مستقیماً دامنه‌ای از کشورهای خاورمیانه و اروپا را دربر گرفت و علاوه بر آن، برخی خدمات اینترنتی در هند نیز مختل شد.
قطع گسترده اینترنت و اگر ایران تهدیدهای خود را برای قطع کابل‌های دریایی که از تنگه هرمز می‌گذرند عملی کند، نخستین پیامد آن قطع گسترده اینترنت در منطقه عربی و به‌ویژه کشورهای خلیج فارس خواهد بود. هرچند کشورهای خلیج فارس کابل‌های اینترنتی‌ای نیز دارند که از تنگه هرمز نمی‌گذرند، اما شمار کابل‌های دریایی که از این تنگه عبور می‌کنند بیش از آن‌هاست و در نتیجه حجم بیشتری از داده را منتقل می‌کنند.
برخی از کابل‌های دریایی از میان اقیانوس هند عبور می‌کنند و سپس مستقیماً از خاک عمان می‌گذرند و در سواحل امارات، قطر و بحرین دوباره بیرون می‌آیند. ظرفیت داده‌ای که از کابل‌های سالم عبور می‌کند به عملیات حیاتی و محوری اختصاص داده می‌شود تا امنیت و سلامت منطقه حفظ شود و تداوم فعالیت زیرساخت‌ها در نهادهای مختلف تضمین گردد.
کاربران این تغییر مسیر را از طریق توقف بسیاری از خدماتی که به آنها عادت کرده‌اند، و همچنین کندی خدماتی که همچنان به کار خود ادامه خواهند داد، احساس خواهند کرد. از کار افتادن برنامه‌های معمول منطقه خلیج فارس در حال حاضر تعداد زیادی مرکز داده متعلق به شرکت‌های بزرگی مانند آمازون، مایکروسافت، اوراکل و حتی هواوی را در اختیار دارد، و آسیب دیدن و از کار افتادن کابل‌های دریایی بر دسترسی مستقیم این مراکز به اینترنت و در نتیجه بر هر خدمت یا برنامه‌ای که مستقیماً به آنها وابسته است، تأثیر خواهد گذاشت.
فهرست برنامه‌هایی که در نتیجه تأثیرپذیری مراکز داده در خلیج فارس از کار خواهند افتاد، شامل مجموعه‌ای از برنامه‌های محوری برای زندگی روزمره است، از جمله برنامه‌های حمل‌ونقل هوشمند مانند «کریم» و «دید‌ی» که عمدتاً به مراکز داده در خلیج فارس وابسته هستند. فهرست برنامه‌های آسیب‌دیده به «تیک‌تاک» و «یوتیوب» نیز گسترش می‌یابد؛ این دو از مراکز داده در دبی و منطقه خلیج فارس برای بهبود مستقیم سرعت نمایش محتوا و ویدئوها در پلتفرم‌های خود استفاده می‌کنند، بر اساس گزارش وب‌سایت «ثینک کلاودی» (Think Cloudly).
همچنین خدمات اپلیکیشن پرآوازه «طلبات» برای تحویل غذا از کار خواهد افتاد، زیرا این اپلیکیشن اساساً به مراکز داده موجود در خلیج فارس متکی است. طبیعتاً، پلتفرم‌های شبکه‌های اجتماعی نیز در خدمات خود دچار اختلال و کندی محسوسی خواهند شد، زیرا آنها هم برای شخصی‌سازی تجربه کاربری خود به مراکز داده محلی وابسته‌اند.
این تأثیر تنها به منطقه خلیج فارس محدود نخواهد شد، بلکه همه کشورهای همسایه از جمله ایران را نیز در بر خواهد گرفت، چرا که خدمات آنها هم برای فعالیت، مستقیماً به همین مراکز داده وابسته‌اند. هرچند وضعیت کاربران خدمات اینترنت ماهواره‌ای مانند استارلینک کمی بهتر خواهد بود، چون آنها به‌طور کلی به اینترنت دسترسی خواهند داشت، اما خدمات محلی که به آنها وابسته‌اند، با از کار افتادن مراکز داده مسئولشان متوقف خواهند شد.
قطع کابل‌های دریایی در تنگه هرمز هرچند بر کیفیت و سرعت اینترنت تأثیر می‌گذارد، اما به قطع کامل اینترنت در منطقه منجر نخواهد شد؛ بلکه به دلیل سازوکارهای تغییر مسیر داده‌ها که شبکه جهانی اینترنت بر آنها تکیه دارد، جریان داده و سرعت آنها تحت تأثیر قرار می‌گیرد. در مجموع می‌توان گفت قطع کابل‌های دریایی تأثیر بسیار خطرناک‌تری بر زندگی روزمره شهروندان کشورهای همسایه ایران خواهد داشت تا برخی حملات نظامی که از آنها دور است.
آمریکا کاری نمی‌تواند بکند سخنگوی فرماندهی مرکزی آمریکا، تیم هاکینز، در گفت‌وگو با الجزیره تأکید کرد که نیروهایش برای مقابله با تهدیدات ایرانی در حالت آماده‌باش قرار دارند، اما از پاسخ به پرسش‌ها درباره حفاظت از کابل‌های اینترنت در تنگه هرمز، و نیز از بحث درباره عملیات‌های آینده یا ارائه ارزیابی اطلاعاتی از توانایی تهران برای هدف قرار دادن آنها خودداری کرد. هاکینز در گفت‌وگویی که زین‌العابدین توفیق با او انجام داد، گفت که گزارش‌های مربوط به تهدیدات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی علیه کابل‌های اینترنت را دیده است و مدعی شد که این تهدیدات بازتاب آنچه «یأس ایران» در نتیجه فشارهای اعمال‌شده بر ایران و تضعیف توانمندی‌ها و منابع مالی‌اش است.
در پاسخ به پرسش مستقیم درباره توانایی نیروهای آمریکایی برای حفاظت از این کابلها گفت: «درباره هیچ عملیات احتمالی در آینده صحبت نخواهم کرد» و بهانه آورد که افشای این جزئیات به امنیت و سلامت نیروها خدمت نمی‌کند. او بر تداوم آماده‌باش و همکاری با شرکای منطقه‌ای برای تقویت امنیت تأکید کرد.
و هنگامی که پرسیده شد آیا ایران توانایی هدف قرار دادن و نابودی کابلها را دارد، از ارائه ارزیابی اطلاعاتی خودداری کرد و تکرار کرد که نیروهای آمریکایی هوشیار و آماده مقابله با تهدیدات هستند، بدون آنکه به چگونگی پاسخ بپردازد.