پای هوش مصنوعی به مدیریت موقوفات باز شد
سازمان اوقاف با توسعه سامانه‌های یکپارچه و پروژه‌های هوش مصنوعی، به‌سوی حکمرانی داده‌محور حرکت می‌کند.
سازمان اوقاف با توسعه سامانه‌های یکپارچه و پروژه‌های هوش مصنوعی، به‌سوی حکمرانی داده‌محور حرکت می‌کند. سیدحیدر مرتضوی مدیرکل فناوری اطلاعات و ارتباطات سازمان اوقاف و امور خیریه، در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، از گسترش سامانه‌های یکپارچه، راه‌اندازی زیرساخت‌های هوشمند تصمیم‌سازی و فعالیت شرکت‌های فناور در حوزه هوش مصنوعی خبر داد.
وی با اشاره به تأکید برنامه پنج‌ساله هفتم توسعه بر فناوری اطلاعات اظهار کرد: سازمان اوقاف به حوزه فناوری اطلاعات، فراتر از تکالیف قانونی حرکت کرده است، به‌گونه‌ای که بسیاری از اقداماتی که امروز در دولت به‌عنوان تکلیف مطرح می‌شوند، از حدود شش سال پیش در این سازمان آغاز شده بودند. مدیرکل فناوری اطلاعات و ارتباطات سازمان اوقاف در ادامه گفت: رویکرد کنونی سازمان صرفاً انجام تکالیف قانونی نیست، بلکه با تأکید ریاست سازمان بر ضرورت ایفای نقش «پیشران فناوری» در کشور، تلاش می‌کنیم در حوزه‌های نوین و لبه فناوری نیز نقش‌آفرینی مؤثری داشته باشیم.
شناسایی خلاءهای اطلاعاتی و توسعه سامانه‌های تخصصی مرتضوی با اشاره به ضرورت تکمیل پایگاه‌های اطلاعاتی سازمان اوقاف بیان کرد: یکی از نخستین اقدامات در مسیر تحول دیجیتال، شناسایی و رفع خلأهای داده‌ای بود. برای نمونه در برخی حوزه‌ها از جمله پرونده‌های حقوقی و نقشه‌های رقبات، بانک‌های اطلاعاتی جامع و استانداردی وجود نداشت.
بر همین اساس، ایجاد پایگاه‌های داده مبتنی بر نرم‌افزارهای اصولی، استاندارد و یکپارچه در دستور کار قرار گرفت. وی ادامه داد: بر مبنای نیازسنجی‌های انجام‌شده، حدود 14 پروژه و سامانه جدید برای توسعه زیرساخت‌های اطلاعاتی سازمان تعریف شد که از جمله آن‌ها می‌توان به سامانه حقوقی، سامانه آموزش و سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) با عنوان سینا اشاره کرد.
مدیرکل فناوری اطلاعات و ارتباطات سازمان اوقاف با اشاره به راه‌اندازی ابرسامانه میز خدمت گفت: این سامانه از دیگر اقدامات مهم سازمان است که اجرای آن پیش از تبدیل شدن به یکی از الزامات دولت آغاز شده بود. میز خدمت سازمان اوقاف بیش از 20 خدمت مختلف را پوشش می‌دهد که هرکدام از فرایندها و سامانه‌های تخصصی مربوط به خود برخوردارند.
ارائه خدمات غیرحضوری، علاوه بر پاسخ‌گویی به الزامات دولت در زمینه ارائه خدمات الکترونیکی، موجب کاهش مراجعات حضوری مردم به ادارات اوقاف شده است. خدماتی از جمله امور اجارات، تمدید قراردادها و اهدای هدایا و نذورات به بقاع متبرکه از طریق این بستر قابل پیگیری است.
مرتضوی در ادامه گفت: شهروندان می‌توانند برای مشاهده خدمات و استفاده از امکانات میز خدمت سازمان اوقاف به نشانی my.oghaf.ir/rp/home مراجعه کنند. وی همچنین از بازطراحی سامانه‌های قدیمی در کنار توسعه سامانه‌های جدید خبر داد و گفت: به‌روزرسانی زیرساخت‌های موجود، بخش دیگری از برنامه تحول دیجیتال سازمان است.
دینا؛ زیرساخت یکپارچگی اطلاعات و خدمات اوقافی مدیرکل فناوری اطلاعات و ارتباطات سازمان اوقاف با تشریح اهمیت یکپارچگی اطلاعات در سامانه‌های سازمانی اظهار کرد: تعدد سامانه‌ها در صورت نبود ارتباط اصولی میان آن‌ها می‌تواند به ثبت چندباره اطلاعات و بروز مغایرت‌های داده‌ای منجر شود. برای جلوگیری از این مسئله، باید اطلاعات در سامانه تخصصی مربوط به خود نگهداری شود و امکان تبادل استاندارد داده‌ها از طریق یک گذرگاه سازمانی فراهم باشد.
در همین راستا، سامانه دینا با عنوان «درگاه یکپارچه نرم‌افزارهای اوقافی» طراحی و راه‌اندازی شده است تا یکپارچگی اطلاعات و ارتباط میان سامانه‌های تخصصی سازمان را برقرار کند. مرتضوی با اشاره به دو بخش اصلی این سامانه گفت: دینا از یک سو، انبار داده و لایه یکپارچگی اطلاعات را پوشش می‌دهد و از سوی دیگر، دارای لایه یکپارچگی سرویس‌هاست که ارتباط عملیاتی میان سامانه‌ها را برقرار می‌کند.
وی برای تبیین کارکرد یکپارچگی خدمات توضیح داد: به‌عنوان مثال، هنگامی که برای یک رقبه در سامانه حقوقی سازمان پرونده‌ای تشکیل می‌شود، سامانه اجارات نیز به‌صورت خودکار از این وضعیت تأثیر می‌پذیرد و از انجام اقدامات مغایر با وضعیت حقوقی پرونده جلوگیری می‌شود. به این ترتیب، با وجود فعالیت سامانه‌های تخصصی متعدد، خدمات به شکلی هماهنگ و یکپارچه ارائه می‌شوند.
تصمیم‌سازی هوشمند با تکیه بر داده‌های برخط مرتضوی لایه هوش کسب‌وکار را از دیگر بخش‌های معماری نرم‌افزا ری سازمان معرفی کرد و گفت: در این لایه، داده‌های لحظه‌ای و برخط به ابزارهای تصمیم‌سازی مدیریتی تبدیل می‌شوند تا مدیران ارشد سازمان بتوانند اطلاعات دقیق و به‌روز را در اختیار داشته باشند. وی افزود: این زیرساخت امکان رصد داشبوردی شاخص‌هایی مانند هزینه‌ها، درآمدها و وضعیت پرونده‌ها را برای ریاست سازمان فراهم می‌کند.
در نتیجه، تصمیم‌گیری‌ها بر مبنای داده‌های واقعی و اطلاعات به‌روز انجام می‌شود و زمینه ارتقای شفافیت و نظارت مدیریتی افزایش می‌یابد. مدیرکل فناوری اطلاعات و ارتباطات سازمان اوقاف با اشاره به لایه چهارم این معماری بیان کرد: یکپارچگی بین‌سازمانی نیز از محورهای مورد تأکید برنامه پنج‌ساله هفتم توسعه است.
در این بخش، ارتباط برخط سامانه‌های سازمان اوقاف با سامانه‌های ملی دنبال می‌شود تا تبادل اطلاعات و ارائه خدمات میان دستگاه‌ها با سرعت، دقت و انسجام بیشتری انجام گیرد. این چهار لایه، معماری نرم‌افزاری سازمان اوقاف را شکل می‌دهند و در کنار آن‌ها، توسعه زیرساخت‌های سخت‌افزاری و ارتباطی نیز مورد توجه قرار گرفته است.
نقش‌آفرینی در زیرساخت شبکه ملی کشور مرتضوی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه زیرساخت شبکه گفت: سازمان اوقاف یکی از مراکز داده مهم خود را با ظرفیت 100 رک در مرکز تهران ایجاد کرده است. این مرکز داده در زیرساخت‌های ارتباطی و فناوری کشور نقش‌آفرینی می‌کند و ظرفیت مناسبی برای پشتیبانی از خدمات و سامانه‌های سازمانی فراهم آورده است.
وی تأکید کرد: نگاه ریاست سازمان این است که فعالیت‌های فناوری اطلاعات نباید صرفاً به تأمین نیازهای داخلی محدود شود، بلکه سازمان اوقاف باید در حوزه فناوری‌های نوین و توسعه زیرساخت‌های مورد نیاز کشور نیز نقش مؤثری بر عهده بگیرد. توسعه فعالیت‌های فناورانه با محوریت هوش مصنوعی مدیرکل فناوری اطلاعات و ارتباطات سازمان اوقاف با اشاره به شکل‌گیری شرکت‌های جدید در دوره مدیریت کنونی سازمان اظهار کرد: در این دوره، دو مجموعه فناور با مأموریت‌های تخصصی متفاوت شکل گرفته‌اند؛ یکی هلدینگی که مجموعه‌ای از شرکت‌ها را در بر می‌گیرد و در حوزه‌هایی مانند اپراتورهای مالیاتی و نئوبانک‌ها فعالیت می‌کند و دیگری بخشی که تمرکز اصلی آن بر هوش مصنوعی است.
وی توضیح داد: یکی از پروژه‌ها، توسعه اپراتور تلفنی مبتنی بر هوش مصنوعی برای انجام فرایندهایی مانند پیگیری و وصول مطالبات و دعوت و اطلاع‌رسانی است. استفاده از این فناوری می‌تواند به بهبود فرایندهای ارتباطی و کاهش نیاز به مداخله مستقیم نیروی انسانی در امور تکراری کمک کند.
مرتضوی، قیمت‌گذاری هوشمند املاک را از دیگر پروژه‌ها برشمرد و گفت: کارشناسی و قیمت‌گذاری املاک با مسائل و پیچیدگی‌های متعددی همراه است. در همین راستا، نرم‌افزاری مبتنی بر تحلیل کلان‌داده‌ها توسعه یافته که با بررسی اطلاعات و مؤلفه‌های مؤثر بر ارزش املاک، بازه قیمتی پیشنهادی ارائه می‌کند.
وی ادامه داد: بر اساس برنامه اعلام‌شده، قرار است این نرم‌افزار در سامانه‌های رسمی قوه قضائیه به‌عنوان مرجع قیمت‌گذاری مورد استفاده قرار گیرد. تحقق این هدف می‌تواند زمینه بهره‌گیری از ظرفیت هوش مصنوعی در فرایندهای کارشناسی و ارزیابی املاک را توسعه دهد.
مدیرکل فناوری اطلاعات و ارتباطات سازمان اوقاف همچنین دریافت مجوز فعالیت به‌عنوان اپراتور هوش مصنوعی از سوی شرکت گیتی هوشمند از سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی را اقدامی ارزشمند دانست و آن را نشانه‌ای از ظرفیت این مجموعه برای ایفای نقش در سطح ملی عنوان کرد. افزایش شفافیت و بهبود بهره‌وری با توسعه فناوری مرتضوی در جمع‌بندی اقدامات سازمان اوقاف در حوزه فناوری اطلاعات گفت: توسعه سامانه‌های تخصصی، یکپارچگی داده‌ها و خدمات، استفاده از ابزارهای هوشمند تصمیم‌سازی و سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین، زمینه ارتقای شفافیت و بهبود عملکرد سازمان را فراهم کرده است.
وی افزود: با هوشمندسازی فرایندها، کاهش مداخلات غیرضروری انسانی و ایجاد امکان نظارت دقیق‌تر بر اطلاعات، بستر مناسب‌تری برای مدیریت منابع، بهبود درآمدها و اتخاذ تصمیم‌های مبتنی بر داده فراهم می‌شود. مرتضوی تأکید کرد: هدف سازمان اوقاف، حرکت از رویکرد سنتی در مدیریت اطلاعات به سمت حکمرانی داده‌محور و بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته است؛ مسیری که علاوه بر ارتقای کیفیت خدمات سازمانی، امکان نقش‌آفرینی مؤثرتر این مجموعه در توسعه فناوری‌های نوین کشور را فراهم می‌کند.