طلا و مس؛ کدام فلز بازارها را غافلگیر می‌کند؟

در معاملات شنبه ۲۵ مهرماه بورس کالای ایران قیمت گواهی سپرده کالایی هر کیلو مس به ۳ میلیون و ۵۵۵ هزار تومان رسید که در نوع خود یک رکورد قیمتی برای فلزی به شمار می رود که هیچگاه در دسته بندی فلزات گرانبها تعریف نشده است. نگاهی به قیمت مس در ۱۰ سال اخیر نشان می‌دهد که قیمت هر کیلو مس در سال ۱۳۹۶ معادل ۲۵۴۶۱ تومان بود اما در پایان ۱۴۰۴ به یک میلیون و ۲۶۶ هزار تومان افزایش یافت که نشان می‌دهد تا پایان سال قبل بیش از ۴۸۰۰ درصد افزایش قیمت و تاکنون (نیمه دوم مهر ماه) بیش از ۱۳ هزار درصد (حدود ۱۴ هزار برابر) رشد داشته است.

مقایسه تغییرات قیمت مس با طلا در ۱۰ سال اخیر قیمت هر گرم طلا در پایان ۱۳۹۶ حدود ۱۵۰ هزار تومان بوده در حالی که در معاملات ۲۵ مهر ماه قیمت هر گرم طلا بیش از ۲۶ میلیون تومان رسیده و رشد بیش از ۱۷ هزار درصدی در مقایسه با یک دهه قبل را نشان می‌دهد؛ بنابراین مس توانسته تقریبا همپای فلزات گرانبها رشد کرده و از زمره فلزات صنعتی به فلزات سرمایه‌ای و گرانبها تغییر کند. تعداد معامله‌گران مس در بورس کالا از طلا جلو زد در حال حاضر ارزش بازار مس در بورس کالا ۱۹.۲ هزار میلیارد تومان است همچنین تعداد خریداران حقیقی این کالا به ۶۲۲ نفر و حقوقی به ۱۸ شخص رسیده است؛ روزانه به طور متوسط ۳۴۷ نفر خریدار حقیقی و ۳۵ خریدار حقوقی در معاملات گواهی سپرده طلای بورس کالا فعال هستند که نشان می‌دهد تعداد فعالان حقیقی گواهی سپرده مس از طلا در بورس کالا جلو زده‌اند.

قیمت مس در بورس کالای لندن در معاملات ۲۴ مهر ماه بورس کالای لندن که عنوان معیار قیمت گذاری محصولات معدنی و صنعتی، هر تن مس ۱۴ هزار و ۳۰۲ تا ۱۴ هزار و ۳۰۸ دلار کشف قیمت شد. این در حالی است که در معاملات روز قبل از آن با ۱۴ هزار و ۴۰۲ دلار بازگشایی و با افتی سنگین به ۱۴ هزار و ۲۹۵ دلار برگشت.

بنابراین قیمت هر کیلو مس در بورس کالای انگلیس در بازه ۳ میلیون و ۷۹۰ هزار تومان تا ۳ میلیون و ۸۱۵ هزار تومان در نوسان است که تا حدود زیادی با نرخ این کامودیتی در بورس کالای ایران مشابهت دارد ولی هر کیلو مس در بورس کالای ایران تا ۳۰۰ هزار تومان از نرخ جهانی عقب‌تر است که می‌تواند آینده نسبتا قابل قبولی برای سرمایه‌گذاری در این کالا رقم بزند. نمادهای بورسی صنعت مس نگاهی به بازار سرمایه ایران نشان می دهد که در بخش سهام ۴ نماد به طور مستقیم به صنعت مس وابسته هستند که شامل فملی، فباهنر، فافق و سرچشمه می‌شود نماد فملی متعلق به صنایع ملی مس، جزو ۱۰ نماد برتر بازار سرمایه ایران محسوب می‌شود همچنین تعدادی از صندوق‌های بخشی صنعت فلزات اقدام به خرید و فروش یونیت‌های متشکل از سهام شرکت‌های مسی می‌کنند که از صندوق بخشی مسگون بیشترین سرمایه‌گذاری را در صنعت مس داشته است.

بازدهی فملی در ۳ ماه گذشته ۱۲۴ درصد، فباهنر ۳۲ درصد، سرچشمه ۳۴ درصد و فافق ۶۰.۷ درصد بوده است. مقایسه بازدهی صندوق مس با صندوق طلا در حوزه صندوق‌های سرمایه گذاری نیز تعدادی صندوق بخشی فلزات اساسی (کامودیتی) فعالند که بخشی از آنها علاوه بر سرمایه‌گذاری در سایر فلزات اساسی از جمله فولاد در بخش مس هم ورود کرده‌اند اما مشهورترین صندوق‌های بخشی صنعت مس، صندوق‌های مسگون و متال هستند؛ بازدهی ۳ ماهه مسگون ۸۰ درصد و متال ۱۸۰ درصد بوده است.

این در حالی است که بازدهی ۳ ماهه صندوق‌های طلا در بورس کالا حدود ۳۷ درصد است. البته باید این موضوع را هم در نظر گرفت که صندوق‌های بخشی در حوزه فلزات اساسی، صندوق‌های سهامی هستند که بازدهی آنها بر پایه نوسانات نرخ سهام نمادهای بخش صنعت فلزات در بازار سهام و همچنین تغییرات شاخص کل بورس است اما صندوق‌های طلای بورس کالا، صندوق‌های سرمایه‌گذاری کالایی هستند که یونیت‌های سرمایه‌گذاری آنها بر پایه تغییرات نرخ طلا کشف قیمت می‌شود.

مسئول صندوق مس: مس با رشد فزاینده تقاضای جهانی روبه‌روست سهیل عسگری مدیر صندوق بخشی فلزات اساسی متال در گفت‌وگو با اقتصادی ایرنا درباره تحولات مس در بازار سرمایه اظهار داشت: مس یک فلز صنعتی است، اما در سال‌های اخیر اهمیت آن از یک ماده اولیه معمولی فراتر رفته و به یک کالای استراتژیک برای اقتصاد آینده تبدیل شده است. وی افزود: توسعه شبکه‌های برق، انرژی‌های تجدیدپذیر، خودروهای برقی و به‌ ویژه دیتاسنترها و زیرساخت‌های مرتبط با هوش مصنوعی، تقاضای ساختاری جدیدی برای مس ایجاد کرده‌اند و در تحلیل‌های اخیر نشریه اکونومیست نیز بر اهمیت سرمایه‌گذاری کلان در زیرساخت‌های مرتبط با هوش مصنوعی AI و برق تأکید شده است.

عسگری تاکید کرد: رشد اقتصاد دیجیتال در نهایت به سرمایه‌گذاری فیزیکی گسترده در شبکه برق و تجهیزات نیاز دارد که همگی محرک تقاضای مس هستند. از طرف دیگر، افزایش عرضه مس به سرعت افزایش تقاضا نیست؛ توسعه یک معدن جدید سال‌ها زمان می‌برد و نیازمند سرمایه‌گذاری کلان است.

بنابراین ترکیب رشد تقاضای ساختاری و محدودیت سمت عرضه باعث شده مس در نگاه سرمایه‌گذاران به یک دارایی استراتژیک تبدیل شود. مس جایگزین طلا و نقره نمی‌شود این فعال بازار سرمایه گفت: مس را نمی‌توان به عنوان جایگزین طلا و نقره در نظر گرفت، زیرا ماهیت این دارایی‌ها متفاوت است.

طلا عمدتاً نقش دارایی پولی، ذخیره ارزش و به نوعی ابزار پوشش ریسک‌های ژئوپلیتیک و تورمی را دارد، در حالی که مس ارتباط بسیار بیشتری با رشد واقعی اقتصادی و سرمایه‌گذاری صنعتی دارد. وی ادامه داد: گواهی سپرده کالایی این امکان را فراهم می‌کند که سرمایه‌گذار بدون ورود مستقیم به بازار فیزیکی، بازدهی متناسب با تغییرات قیمت کالای پایه را کسب کنند.

از این منظر، گواهی مس می‌تواند برای سرمایه‌گذاری که قصد دارد بخشی از پرتفوی خود را به کامودیتی‌ها اختصاص دهد، ابزار قابل بررسی باشد. عسگری خاطر نشان کرد: البته باید توجه داشت که بازدهی گواهی سپرده مس در بورس کالا الزاماً معادل بازده جهانی مس نیست و عواملی مانند نرخ ارز، قیمت کشف شده کاتد مس عرضه شده توسط ملی مس در بورس کالا و سازوکار معاملاتی گواهی نیز بر بازده نهایی اثر می‌گذارند.

سرمایه‌گذاری روی کامودیتی‌ها، نگاه میان‌مدت و بلندمدت است عسگری بیان کرد: سرمایه‌گذارانی که افق میان‌مدت و بلندمدت دارند، می‌توانند مس را در کنار طلا و سایر کامودیتی‌ها بررسی کنند. به‌خصوص اینکه علاوه بر چین، رشد اقتصادی هند نیز می‌تواند در سال‌های آینده به یک منبع مهم تقاضای فلزات صنعتی تبدیل شود.

بانک جهانی رشد اقتصادی هند را برای سال مالی ۲۰۲۷ حدود ۶.۶ درصد برآورد کرده و انرژی، زیرساخت و تولید را از حوزه‌های مهم سرمایه‌گذاری این کشور می‌داند. این روند در صورت تداوم، از تقاضای ساختاری برای فلزاتی از جمله مس حمایت خواهد کرد.

وی خاطرنشان کرد: مس در سال جاری عملکرد خوبی داشته و قیمت آن به سطوح بالایی رسیده است. افزایش قیمت تحت تأثیر ترکیبی از نگرانی‌ها درباره محدودیت عرضه، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های برق و رشد تقاضای مرتبط با برقی‌شدن اقتصاد و هوش مصنوعی بوده است.

علاقه‌مندان به سرمایه‌گذاری در مس باید میان بازده ریالی و ارزی آن تفاوت قائل شوند کارشناس بورس‌های کالایی در بازار سرمایه در ادامه این گفت و گو درباره سرمایه گذاری در مس اظهار داشت: برای سرمایه‌گذاری باید میان بازده دلاری مس و بازده ریالی تفاوت قائل شد، زیرا نرخ ارز و قیمت‌ کاتد مس در بورس کالا که تحت تاثیر انجام‌پذیر بودن صادرات کاتد مس در شرایط تحریمی است نیز در بازده نهایی سرمایه‌گذاری اثرگذار هستند. در افق میان‌مدت و بلندمدت، دیدگاه نسبت به عوامل بنیادی بازار مس مثبت است، البته نه به این معنا نیست که قیمت مس الزاماً در کوتاه‌مدت در یک مسیر صعودی حرکت خواهد کرد.

وی تصریح کرد: چند موتور تقاضا به‌طور هم‌زمان در حال تقویت هستند که شامل توسعه شبکه‌های برق، خودروهای برقی، انرژی‌های تجدیدپذیر، دیتاسنترها و هوش مصنوعی است. در کنار این موارد، رشد سریع اقتصاد هند و سرمایه‌گذاری این کشور در زیرساخت و تولید نیز می‌تواند به تدریج به تقاضای جهانی مس اضافه شود.

عسگری همچنین گفت: از سوی دیگر، محدودیت رشد عرضه باعث می‌شود توازن بازار در سال‌های آینده اهمیت زیادی داشته باشد. در مقابل، ریسک‌هایی مانند کاهش رشد اقتصاد چین، رکود جهانی، تقویت دلار و افزایش سرمایه‌گذاری در معادن جدید می‌توانند در کوتاه‌مدت باعث اصلاح قیمت شوند.

به نظر داستان بلندمدت مس همچنان جذاب است، اما نباید ریسک چرخه‌های کوتاه‌مدت قیمت را نادیده گرفت. سرمایه‌گذاری در سهم‌های مسی با سرمایه‌گذاری در کامودیتی‌ها متفاوت است عسگری تأکید کرد: موضوع انتخاب بین سرمایه‌گذاری در سهام ملی مس یا سرمایه‌گذاری در گواهی مس و صندوق‌های کالایی دو نوع ابزار متفاوت محسوب شده و در واقع دو نوع اکسپوژر متفاوت ایجاد می‌کنند.

گواهی مس و ابزارهای کالایی، سرمایه‌گذار را به شکل مستقیم‌تری در معرض قیمت خود کامودیتی قرار می‌دهند در حالی که سرمایه‌گذاری در سهام شرکتی مانند فملی علاوه بر قیمت مس، به متغیرهایی مانند میزان تولید و فروش شرکت، نرخ ارز، هزینه انرژی، حاشیه سود، حقوق دولتی معادن، سیاست تقسیم سود و ارزش‌گذاری سهم وابسته است که البته با در نظر گرفتن تمام این موارد می‌تواند به سرمایه‌گذاران بازدهی اهرمی با تغییرات قیمت جهانی مس دهد. این کارشناس بازار سرمایه خاطر نشان کرد: بنابراین اگر هدف سرمایه‌گذار دریافت اکسپوژر به خود مس باشد، ابزارهای کالایی ساختار مستقیم‌تری دارند؛ اما اگر هدف، مشارکت در سودآوری و رشد یک شرکت باشد، سهام شرکت می‌تواند جذابیت متفاوتی داشته باشد.

جمع‌بندی به نظر ماجرای مس امروز دیگر صرفاً اتفاقات مرتبط با یک فلز صنعتی نیست؛ مس به یکی از نهاده‌های کلیدی اقتصاد برقی و دیجیتال تبدیل شده است. AI و دیتاسنترها، توسعه شبکه‌های برق و برقی‌شدن اقتصاد در کشورهای توسعه‌یافته، در کنار رشد اقتصادی و سرمایه‌گذاری زیرساختی کشورهایی مانند هند، می‌توانند موتورهای جدیدی برای تقاضای مس ایجاد کنند.

در مقابل، وضعیت اقتصاد چین و سرعت افزایش عرضه معادن، دو متغیر مهم سمت تقاضا و عرضه هستند که باید به‌طور مستمر رصد شوند.