علی‌اکبر صالحی: میراث تاریخی پلی میان ملت‌ها و دیپلماسی، پلی به سوی آینده مشترک است

بع گرارش خبرآنلاین، رئیس بنیاد ایران‌شناسی بر نقش دیپلماسی در تقویت شناخت متقابل، پیشگیری از سوءتفاهم‌ها و گسترش همکاری‌های فرهنگی و علمی میان ملت‌ها تأکید کرد. به گزارش جماران، علی‌اکبر صالحی، طی سخنانی در ضیافت هیأت‌های دیپلماتیک به مناسبت ثبت جهانی قلعه الموت و استحکامات وابسته، با اشاره به جایگاه تاریخی و فرهنگی الموت و ظرفیت آن برای تقویت ارتباط میان ملت‌ها، حضور نمایندگان دیپلماتیک در این رویداد را فرصتی برای تعمیق شناخت متقابل، پاسداشت میراث مشترک بشری و توجه به مسئولیت کشورها در نزدیک‌تر کردن ملت‌ها به یکدیگر دانست.

وی با بیان اینکه الموت محل پیوند تاریخ، طبیعت و اندیشه است، اظهار داشت: دژهای استوار این منطقه در میان کوه‌های البرز، گواه فصلی مهم از تاریخ ایران و جهان اسلام‌اند. الموت در دوره‌ای از تاریخ به یکی از مراکز مهم سیاسی، فرهنگی و فکری اسماعیلیان نزاری تبدیل شد و اثری متمایز بر تاریخ این منطقه بر جای گذاشت.

به گفته وی، این بناهای تاریخی یادآور آن‌اند که تمدن‌ها در تعامل با محیط طبیعی، تجربه‌های تاریخی و سنت‌های فکری شکل می‌گیرند و ارزش میراث فرهنگی نیز به مرزهای ملی محدود نمی‌شود. رئیس بنیاد ایران‌شناسی، ثبت مجموعه «قلعه الموت و استحکامات وابسته» در فهرست میراث جهانی یونسکو در سال ۲۰۲۶ را به‌رسمیت‌شناختن ارزش این میراث دانست و یادآور شد: این رویداد، افزون بر افتخارآفرینی برای ایران، مسئولیتی مشترک برای بشریت در پاسداری از گنجینه‌های گذشته و انتقال آنها به نسل‌های آینده ایجاد می‌کند.

وی در ادامه، با پرداختن به نقش دیپلماسی و مسئولیت نمایندگان سیاسی کشورها، گفت مأموریت سفرا فراتر از مذاکرات رسمی و مدیریت روابط سیاسی است. یکی از رسالت‌های مهم دیپلماسی، تبدیل فاصله میان ملت‌ها به فرصتی برای شناخت و تفاهم و تبدیل تفاوت‌ها به زمینه‌ای برای احترام متقابل است.

صالحی با اشاره به تفاوت ملت‌ها در تاریخ، فرهنگ، سنت‌ها و منافع، تصریح کرد: این تفاوت‌ها لزوماً نباید به خصومت منجر شوند؛ مسأله اصلی، شناخت و مدیریت خردمندانه آنهاست. سفرا در این مسیر نقشی دوگانه و تعیین‌کننده دارند؛ از یک سو، مواضع و نگرانی‌های دولت‌های متبوع خود را به دیگران منتقل می‌کنند و از سوی دیگر، به دولت‌های خود در شناخت واقعیت‌ها، دیدگاه‌ها و دغدغه‌های مشروع کشورهای محل مأموریتشان یاری می‌رسانند.

به گفته رئیس بنیاد ایران‌شناسی، این مسئولیت دوسویه از آن جهت اهمیت دارد که سوءتفاهم‌ها تنها از اختلاف واقعی منافع ناشی نمی‌شوند، بلکه اطلاعات ناقص، برداشت‌های نادرست و تفسیر اشتباه از نیات طرف مقابل نیز می‌توانند زمینه‌ساز آنها باشند. گاه یک توضیح به‌موقع، گفت‌وگویی صریح یا انتقال دقیق یک پیام می‌تواند مانع تبدیل سوءتفاهم به اختلافی جدی در روابط دیپلماتیک شود.

صالحی با بیان اینکه دیپلماسی در بهترین شکل خود، افزون بر حل‌وفصل اختلاف‌ها، هنر پیشگیری از اختلاف‌های قابل اجتناب نیز هست، افزود: تفاهم متقابل به معنای توافق همه ملت‌ها بر سر تمامی مسائل نیست؛ بلکه به آمادگی برای شنیدن، درک دیدگاه‌های متفاوت و جست‌وجوی راه‌حل‌های معقول، حتی در صورت تداوم اختلاف‌نظرها، نیاز دارد. وی با اشاره به سرعت بی‌سابقه انتشار اطلاعات در جهان امروز، یادآور شد: این شرایط، مسئولیت دیپلمات‌ها را دوچندان کرده است؛ زیرا اطلاعات نادرست می‌توانند به‌سرعت گسترش یابند، در حالی که اعتماد برای شکل‌گیری به زمان، استمرار و تعامل معنادار نیاز دارد.

از این رو، سفرا با برقراری ارتباط با مردم کشورهای محل مأموریت، آشنایی با تاریخ و فرهنگ آنان و تشویق به گفت‌وگوی مستقیم، می‌توانند در کاهش برداشت‌های نادرست و تقویت بنیان‌های همکاری پایدار نقش‌آفرین باشند. رئیس بنیاد ایران‌شناسی، یکی از مهم‌ترین دستاوردهای یک مأموریت دیپلماتیک را این دانست که در پایان آن، نه‌تنها روابط رسمی میان کشورها مستحکم‌تر شده باشد، بلکه ملت‌های آنها نیز شناختی دقیق‌تر، منصفانه‌تر و عمیق‌تر از یکدیگر پیدا کرده باشند.

صالحی با اشاره به گردهمایی نمایندگان کشورهای مختلف در این رویداد، آشنایی با میراث تاریخی را فراتر از بازدید از بناها و استحکامات کهن دانست و گفت: چنین دیدارهایی امکان شناخت تجربه‌ها، اندیشه‌ها و آرمان‌های مردمانی را فراهم می‌کنند که در شکل‌گیری تاریخ یک سرزمین نقش داشته‌اند. هر ملت، مجموعه‌ای پیچیده از خاطرات، دستاوردها، دشواری‌ها و امیدها را در خود جای داده است و شناخت این پیچیدگی برای عبور از تصورات ساده‌انگارانه و شکل‌گیری احترام متقابل واقعی ضرورت دارد.

وی ابراز امیدواری کرد: بازدید نمایندگان دیپلماتیک از الموت، افزون بر آشنایی با بخشی ارزشمند از تاریخ ایران، زمینه‌ساز فرصت‌های تازه‌ای برای همکاری‌های فرهنگی، دانشگاهی، علمی و گردشگری میان ایران و کشورهای متبوع آنان باشد. به گفته صالحی، این تبادلات می‌توانند روابط کشورها را از چارچوب مجاری رسمی فراتر ببرند و از طریق همکاری دانشمندان، هنرمندان، پژوهشگران و نسل جوان، به نزدیکی بیشتر ملت‌ها کمک کنند.

رئیس بنیاد ایران‌شناسی در جمع‌بندی سخنان خود، میراث تاریخی را پلی میان گذشته و آینده و دیپلماسی را پلی میان ملت‌ها و آینده مشترک آنها توصیف کرد و گفت: اگر پاسداری از الموت وظیفه‌ای در برابر نسل‌های آینده است، صیانت از صلح، تقویت اعتماد و گسترش تفاهم متقابل نیز مسئولیت‌هایی هم‌سنگ در قبال این نسل‌ها به شمار می‌روند. وی یادآور شد: اگرچه نمی‌توان همه اختلاف‌ها را از میان برداشت، می‌توان از سوءتفاهم‌ها جلوگیری کرد، با خردمندی به تفاوت‌ها نگریست و اجازه نداد اختلاف‌نظرها راه‌های همکاری را مسدود کنند.

صالحی در پایان سخنان خود، با قدردانی از حضور نمایندگان سیاسی در این رویداد، دانش، دوراندیشی، انصاف و پایبندی به گفت‌وگو را از ظرفیت‌های مهم دیپلمات‌ها برای ایفای نقشی ماندگار در این مسیر دانست و ابراز امیدواری کرد: این دیدار خاطراتی خوش از ایران و مردم مهمان‌نواز آن برای مهمانان به یادگار بگذارد و زمینه پیوندهای نزدیک‌تر و همکاری‌های ثمربخش‌تر در سال‌های آینده را فراهم سازد. در ادامه مراسم، محمد نوذری، ضمن خوشامدگویی به سفرا و نمایندگان سیاسی و ابراز خرسندی از حضور آنان در استان، ثبت جهانی الموت را افتخاری بزرگ برای ایران برشمرد.

استاندار قزوین در این دورهمی از توانمندی‌های صنعتی، کشاورزی و گردشگری استان سخن گفت و اظهار داشت: به قزوین سرزمینی کهن با ۱۰ هزار سال پیشینه و قدمت و سابقه تاریخ و تمدنی در مسیر جاده ابریشم که نیم قرن در دوره صفویه پایتخت بوده خوش آمدید. وی گفت: استان قزوین با ثبت جهانی الموت در فهرست جهانی یونسکو اتفاق مبارکی را رقم زد و این پرونده در چهل و هشتمین نشست یونسکو به عنوان سی‌امین اثر ملموس ثبت جهانی شد و امروز الموت فقط یک اثر تاریخی نیست بلکه به عنوان کانون حکمرانی و فرهنگ ناب ایرانی معرفی می شود.

نوذری تصریح کرد: ثبت جهانی قلعه الموت پیامی دارد که میراث ایران بخشی از میراث تاریخی بشریت است و قزوین نه تنها سرزمین تاریخی بلکه قلب تپنده اقتصاد ایران است و ما قطب چهارم صنعتی هستیم و بیش از ۱۲۰۰ نوع محصول صنعتی در استان تولید می شود و ۱۸۰ هزار نفر در صنعت مشغول کارند. وی گفت: در کشاورزی نیز از استان‌های بسیار خوب و بزرگ هستیم و دشت قزوین در ردیف سه دشت بزرگ کشور است و بخش مهم امنیت عذایی در استان قزوین صورت میگیرد و پایتخت خوشنویسی ایران نیز شمرده می شود.

نوذری اظهار داشت: ۱۱ درصد آثار تاریخی ثبت شده کشور در قزوین قرار دارد و بسیاری از شخصیت‌های برجسته ایران و جهان در این خطه خدمت کرده‌اند و ما امروز در جمع سفرا اعلام می‌کنیم آماده گسترش همکاری‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی با کشورها هستیم. وی بیان کرد: آمادگی داریم از سرمایه‌گذاران خارجی استقبال کنیم و همراهی لازم را با علاقمندان عرصه‌های مختلف داشته باشیم و شما سفرا می‌توانید پیام ما را به بازرگانان و تجار خود اعلام کنید.

استاندار قزوین یادآور شد: امیدوارم در سفر دو روزه به قزوین و بازدید از بناهای تاریخی و گردشگری با ظرفیت‌های این استان آشنا شده و سفیر خوبی برای معرفی ایران اسلامی و استان قزوین و هویت فرهنگی این خطه باشید. در بخش پایانی این مراسم نیز سفیر جمهوری فدرال آلمان در ایران درباره تجربه حضور خود در قلعه الموت سخن گفت.

این ضیافت در ادامه ابتکار بنیاد ایران‌شناسی برای معرفی ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی ایران به جامعه دیپلماتیک مقیم کشور برگزار شد. در همین چارچوب، بنیاد ایران‌شناسی از نمایندگان سیاسی بیش از ده کشور جهان برای بازدید اختصاصی از قلعه الموت و استحکامات وابسته پس از ثبت جهانی آن دعوت به عمل آورد.

این بازدید علمی که برای نخستین بار پس از ثبت جهانی مجموعه، با حضور نمایندگان سیاسی خارجی برگزار شد، صبح روز سه‌شنبه ۲۱ مهرماه انجام گرفت و بیش از چهار ساعت به طول انجامید. در جریان این برنامه، ضمن معرفی قلعه تاریخی الموت و استحکامات وابسته، دلایل ثبت جهانی این میراث و تلاش‌های طولانی‌مدت انجام‌شده در این مسیر برای میهمانان تشریح شد و آنان با ابعاد تاریخی، فرهنگی و اجتماعی این اثر آشنا شدند.

این اقدام فرهنگی بنیاد ایران‌شناسی، فرصتی برای معرفی یکی از میراث‌های ارزشمند ایران به نمایندگان کشورهای مختلف و آشنایی نزدیک‌تر جامعه دیپلماتیک با ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی استان قزوین فراهم کرد. نمایندگان سیاسی حاضر نیز ضمن تمجید از این اثر تاریخی، از تجربه بازدید از الموت، استقبال و قدردانی کردند.

۳۱۰۳۱۰