امام جمعه ابهر: حل مسئله جمعیت نیازمند مطالعه دقیق و اقدام عملی است
امام جمعه ابهر تأکید کرد: مسئله جمعیت با شعار و جلسه حل نمی‌شود؛
حجت‌الاسلام سعید مرادپور امروز (یکشنبه، ۱۵ شهریور) در جلسه شورای فرهنگ عمومی ابهر با اشاره به پیامدهای کاهش جمعیت، اظهار کرد: امروز اگر نسبت به مسئله جمعیت هشدار داده می‌شود، نباید این موضوع را صرفاً یک مسئله آماری دانست، چراکه کاهش جمعیت در سال‌های آینده می‌تواند پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و خانوادگی متعددی به همراه داشته باشد. وی افزود: اگر جمعیت جوان کاهش پیدا کند، در سال‌های آینده با افزایش جمعیت سالمندان، مشکلات صندوق‌های بازنشستگی و کاهش نیروی فعال جامعه مواجه خواهیم شد.
بازنشستگی فقط یک مسئله اقتصادی نیست. وقتی خانه‌ها خلوت می‌شود و زن و مرد در سنین بالاتر تنها می‌مانند، این موضوع آثار اجتماعی و خانوادگی خود را نیز نشان می‌دهد.
او با بیان اینکه برخی کشورها زودتر از ایران متوجه پیامدهای کاهش جمعیت شدند، ادامه داد: آنها خیلی زودتر بیدار شدند و فهمیدند که سیاست‌گذاری جمعیتی باید از سال‌ها قبل آغاز شود. مسئله جمعیت وقتی وارد مسیر کاهش شد، برگرداندن آن آسان نیست و هرچه دیرتر برای آن اقدام شود، هزینه و پیچیدگی بیشتری خواهد داشت.
امام جمعه ابهر با تأکید بر اینکه سیاست جمعیتی تنها با ابزارهای مادی قابل حل نیست، گفت: نمی‌توان تصور کرد که فقط با امکانات اقتصادی می‌توان مردم را به ازدواج و فرزندآوری ترغیب کرد. در کنار مسائل اقتصادی، فرهنگ، باورها، سبک زندگی و نگاه مردم به زندگی مشترک نیز تأثیر جدی دارد و باید همه این مؤلفه‌ها مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به ضرورت توجه به ابعاد فرهنگی و اجتماعی موضوع جمعیت، اظهار کرد: در این زمینه فقط یک دستگاه مسئول نیست؛ حوزه فرهنگی، دستگاه‌های اجرایی، قوه قضاییه، آموزش‌وپرورش و سایر نهادها هرکدام باید نقش خود را ایفا کنند و نمی‌توان مسئله‌ای به این بزرگی را به یک مجموعه محدود کرد. مرادپور با اشاره به پیامدهای برخی آسیب‌های اجتماعی مرتبط با جمعیت، گفت: وقتی درباره کاهش جمعیت صحبت می‌کنیم، باید به موضوعاتی مانند سقط جنین نیز توجه کنیم.
پشت آمارهای جمعیتی، انسان قرار دارد و نباید نسبت به از بین رفتن جان انسان‌ها بی‌تفاوت بود. این موضوع نیازمند توجه جدی فرهنگی و اجتماعی است.
او در ادامه با اشاره به تغییر سبک زندگی در نسل‌های مختلف، افزود: باید ببینیم چرا نگاه جوانان ما نسبت به ازدواج و تشکیل خانواده تغییر کرده است. سبک زندگی نسل‌های مختلف با هم تفاوت پیدا کرده و در کنار مشکلات گذشته، امروز فضای مجازی نیز به مجموعه مشکلات اضافه شده است.
امام جمعه ابهر تصریح کرد: باید عوامل مؤثر بر این تغییر نگرش را یکی‌یکی شناسایی کنیم. اگر قرار باشد بدون مطالعه کافی تصمیم بگیریم، نمی‌توانیم برای مسئله جمعیت راهکار مناسبی ارائه دهیم.
باید وضعیت ازدواج، فرزندآوری، شرایط اقتصادی، مهاجرت و ویژگی‌های اجتماعی هر منطقه را به‌صورت جداگانه بررسی کنیم. وی با اشاره به وضعیت جمعیتی و مهاجرت در برخی مناطق، گفت: در مناطقی که جوانان به دلیل مشکلات اقتصادی و نبود امکانات مهاجرت می‌کنند، طبیعی است که جمعیت دانش‌آموزی نیز کاهش پیدا کند.
بنابراین در برنامه‌ریزی جمعیتی باید شرایط اقتصادی، اجتماعی و مهاجرتی هر منطقه مورد توجه قرار گیرد. امام جمعه ابهر با بیان اینکه انسان به‌صورت طبیعی تمایل به ازدواج و تشکیل خانواده دارد، اظهار کرد: باید ببینیم چه موانعی در برابر این میل طبیعی ایجاد شده است.
نسل گذشته بیشتر با نگرانی‌های اقتصادی مواجه بود و سیاست‌های کنترل جمعیت نیز با همین نگاه دنبال شد، اما امروز علاوه بر مشکلات اقتصادی، نگرانی‌های فرهنگی، اجتماعی و مهارتی نیز به این مسائل اضافه شده است. او یکی از مسائل مهم جوانان را ترس از ورود به زندگی مشترک دانست و افزود: حتی ممکن است فردی از نظر اقتصادی مشکل جدی نداشته باشد، اما نگرانی از نحوه تعامل با همسر، مسئولیت‌های زندگی و نداشتن مهارت‌های لازم باعث شود اساساً وارد زندگی مشترک نشود.
او تأکید کرد: اگر می‌خواهیم فرهنگ حمایت از ازدواج را در جامعه راه بیندازیم، باید از ظرفیت‌های خود شهر استفاده کنیم. می‌توان انجمن‌ها و مؤسسات خیریه حمایت از ازدواج راه‌اندازی کرد و از ظرفیت اصناف، نهادها و خیرین بهره گرفت تا بخشی از خدمات مورد نیاز جوانان با هزینه کمتر یا به‌صورت رایگان ارائه شود.
مرادپور با اشاره به مسئله مسکن نیز گفت: خیرین می‌توانند در تأمین مسکن جوانان نقش داشته باشند و در کنار آن، در حوزه سبک زندگی باید آموزش‌های لازم درباره مهارت‌های زندگی، نحوه ارتباط زوجین و تعامل میان نسل جدید و خانواده‌های سنتی ارائه شود. امام جمعه ابهر ادامه داد: برای رفع نگرانی جوانان از ازدواج، صرفاً برگزاری جلسه و ارائه بسته‌های کلی کافی نیست؛ باید آموزش مهارت‌های زندگی و پاسخ به نگرانی‌های واقعی جوانان در محیط‌هایی که آنها حضور دارند اتفاق بیفتد.
او با انتقاد از رویکردهای صرفاً آماری به مسئله جمعیت، گفت: اینکه فقط بنشینیم و نمودارهای جمعیتی را ببینیم و درباره بسته‌شدن پنجره جمعیتی صحبت کنیم، کافی نیست. جامعه هدفی که باید جمعیت آینده را شکل دهد، همین جوانانی هستند که امروز در مدارس، دانشگاه‌ها و محیط‌های اجتماعی حضور دارند.
امام جمعه ابهر با تأکید بر نقش آموزش‌وپرورش در این زمینه، اظهار کرد: اگر قرار است فرهنگ ازدواج و تشکیل خانواده تقویت شود، باید از مدارس شروع کنیم. دبیر و معلم می‌تواند در این زمینه بسیار مؤثر باشد و اگر بتواند با دانش‌آموزان ارتباط درست برقرار کند و درباره این موضوع منطقی و کارشناسی صحبت شود، بخشی از کار پیش خواهد رفت.
وی افزود: باید برای نوجوانان و جوانان برنامه مطالعاتی داشته باشیم و بررسی کنیم که در جوامع سنتی چه عواملی موجب پایداری خانواده بوده و در جامعه امروز چه اقداماتی می‌توان انجام داد. شناخت جامعه هدف و دغدغه‌های واقعی آن، مقدمه هر سیاست‌گذاری درست در حوزه جمعیت است.
امام جمعه ابهر همچنین با اشاره به هزینه‌های فرزندآوری، گفت: خانواده‌ها در دوران بارداری و فرزندآوری با هزینه‌هایی مانند آزمایش و سونوگرافی مواجه هستند و این مسائل می‌تواند برای برخی خانواده‌ها نگرانی ایجاد کند. باید بررسی کنیم که چگونه می‌توان با استفاده از ظرفیت مؤسسات، خیرین و دستگاه‌های مختلف، بخشی از این هزینه‌ها را کاهش داد.
او با اشاره به دغدغه‌های جوانان در حوزه ازدواج و سبک زندگی، خاطرنشان کرد: امروز در ارتباط با دانشجویان، دانش‌آموزان و طلاب، بخشی از دغدغه‌های آنان را از نزدیک می‌بینیم. یکی از مسائل جدی این است که بسیاری از جوانان مهارت زندگی مشترک را به‌خوبی نیاموخته‌اند و ترس و واهمه از ازدواج، هزینه‌های آن و نگرانی درباره آینده، تصمیم آنها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
امام جمعه ابهر تأکید کرد: مسئله جمعیت با شعار و جلسه حل نمی‌شود؛ باید مطالعه دقیق انجام شود، عوامل کاهش ازدواج و فرزندآوری در هر منطقه شناسایی شود و ظرفیت دستگاه‌های مختلف، خیرین، اصناف، مؤسسات مردمی، آموزش‌وپرورش و مجموعه‌های فرهنگی برای حل این مسئله به میدان بیاید. وی خاطرنشان کرد: اگر قرار است اتفاقی در حوزه جمعیت رخ دهد، باید از مرحله شناخت و هشدار عبور کرده و به اقدامات عملی برسیم؛ چراکه هرچه زمان بیشتری از دست برود، بازگرداندن شرایط جمعیتی به وضعیت مطلوب دشوارتر خواهد شد.
