عراقچی: آمریکا هیچ گزینه نظامی ندارد / ترامپ یا توافق شرافتمندانه را بپذیرد یا منتظر شکست راهبردی بزرگ‌تری باشد

سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در مقاله‌ای در فایننشال تایمز در خصوص رایزنی‌های دیپلماتیک خود در نیویورک و همچنین تبیین مواضع ایران نوشت: دستورکار دیدارهای من با چندین وزیر امور خارجه در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در ماه گذشته، اگرچه متفاوت بود، اما همگی حامل یک پیام مشترک بودند: ایران خواهان توافقی عادلانه و عزتمندانه با ایالات متحده است. برای دستیابی به چنین توافقی، کاخ سفید باید جدیت و اراده‌ای واقعی برای پایان دادن دائمی به تجاوزات خود نشان دهد.

ترامپ اطلاعات غلط دریافت می‌کند ایران با عزم راسخ در پی یافتن راه‌حلی مسالمت‌آمیز و عزتمندانه برای پایان دادن به این مناقشه است؛ بااین‌حال، برای دفاع از خود نیز آمادگی کامل دارد. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، بر پایه تصورات و محاسباتی اساساً نادرست درباره تاب‌آوری و استقامت ایران، وارد این جنگ شد.

به نظر می‌رسد همچنان اطلاعات نادرستی به او داده می‌شود و چنین القا می‌کنند که نیروهای مسلح ما آمادگی دفاع از میهن را ندارند؛ ادعایی که تمام شواهد موجود خلاف آن را ثابت می‌کند. در مقابل، نیروهای مسلح بی‌باک ما از اقدامات تجاوزکارانه اسرائیل و آمریکا از سال ۲۰۲۵ تاکنون، درس‌های ارزشمندی آموخته‌اند.

تجربه تاریک بمباران میز دیپلماسی برای بیان امری بدیهی، باید تأکید کنم که ما مطلقاً هیچ اعتمادی به صداقت ادعای دولت آمریکا مبنی بر تمایل به صلح با ایران نداریم. شواهد پیش روی همگان است: در ژوئن ۲۰۲۵ و فوریه ۲۰۲۶، در حالی ما را بمباران کردند که مذاکرات به‌طور فعال در جریان بود.

افزون بر این، در ژوئن سال جاری، اندکی پس از آنکه توافقی به امضای مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، و دونالد ترامپ رسید، برای سومین بار هدف حمله قرار گرفتیم. چگونه می‌توان بار دیگر به رئیس‌جمهور آمریکا اعتماد کرد؟

با توجه به اینکه کاخ سفید نه تمایلی به دستیابی به تفاهمی درباره مسیر پیش رو نشان داده و نه از تهدید به توسل بیشتر به خشونت دست برداشته است، دلایل اندکی برای انتظار پیشرفت در شرایط کنونی وجود دارد. طرح هفت‌روزه فرصتی تازه به دیپلماسی بود تشدید تنش‌های اخیر در سراسر منطقه، که نشان می‌دهد این مناقشه با چه سرعتی می‌تواند گسترش یابد و دامنه پیامدهای آن تا چه اندازه می‌تواند وسیع باشد، گواهی بر خطر جدی آن برای صلح و امنیت بین‌المللی است.

با وجود همه این شرایط، من به‌عنوان دیپلماتی حرفه‌ای موظفم نهایت تلاش خود را به کار گیرم تا فرصتی به دیپلماسی داده شود؛ حتی زمانی که امید به موفقیت اندک است. در نشست اخیر مجمع عمومی سازمان ملل متحد، از طریق میانجی‌ها، طرحی هفت‌روزه را به آمریکا ارائه کردم که در آن اقدامات لازم از سوی هر دو طرف برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز تشریح شده است.

نکته مهم آن است که بر اساس این پیشنهاد، از آمریکا انتظار نمی‌رود اقدامی انجام دهد که پیش‌تر با آن موافقت نکرده باشد. گام‌های پیش‌بینی‌شده در چارچوب توافق روشن است و نتیجه نیز مشخص: تنگه هرمز در روز ششم بازگشایی خواهد شد و مذاکرات برای دستیابی به توافق نهایی از روز هفتم از سر گرفته می‌شود.

در صورت اجرای این طرح، زندگی در منطقه به‌تدریج به روال عادی بازخواهد گشت. در عین حال، کاخ سفید از پذیرش هزینه‌های فزاینده جنگ برای شهروندان عادی آمریکا سر باز می‌زند.

برای درک ابعاد این هزینه‌ها، نیازی نیست صرفاً به گفته‌های من استناد شود. اکنون که هشت ماه از آغاز جنگ دیگری گذشته است که آمریکا به انتخاب خود در خارج از مرزهایش به راه انداخته، حتی مؤسسه اعتبارسنجی مودیز نیز اعلام می‌کند که تجاوز نظامی علیه ایران، تنها در سال جاری، حدود ۲۶۵ میلیارد دلار برای مصرف‌کنندگان آمریکایی هزینه داشته است؛ رقمی معادل تقریباً ۲ هزار دلار برای هر خانوار.

افزایش شدید قیمت انرژی تقریباً نیمی از این رقم را تشکیل می‌دهد؛ برآوردی که خسارات به‌مراتب سنگین‌تر واردشده به اقتصاد جهانی را دربرنمی‌گیرد. اگر هزینه خسارات وارده به شمار زیادی از پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه و از دست رفتن حجم عظیمی از تجهیزات نظامی را نیز به این صورت‌حساب اضافه کنیم، ابعاد فاجعه‌بار این جنگ برای منافع ایالات متحده بیش از پیش آشکار می‌شود.

تکرار اشتباه محاسباتی ترامپ پیامدهای به مراتب بزرگ‌تری در پی خواهد داشت واقعیت این است که ایران صرفاً به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، همواره از اهرم فشاری بی‌همتا بر تردد دریایی از تنگه هرمز برخوردار خواهد بود. مهم‌تر از آن، برخلاف هیاهویی که درباره مسیرهای جایگزین به راه افتاده است، این آبراه نه برای منطقه و نه برای اقتصاد جهانی جایگزین‌پذیر نیست.

نکته امیدوارکننده آن است که ایران قصد دارد به نقش تاریخی خود در پاسداری از تنگه هرمز و حفاظت از شناورهایی که به‌طور قانونی از آن عبور می‌کنند، پایبند بماند. راهی برای برون‌رفت از این وضعیت وجود دارد؛ اما این راه تنها زمانی می‌تواند تحقق یابد که دولت آمریکا صادقانه بپذیرد که دیگر هیچ گزینه نظامی‌ای کارایی ندارد.

پس از نزدیک به هشت ماه جنگ، این واقعیت باید تاکنون روشن شده باشد؛ جنگی که در جریان آن، هیچ‌یک از اهدافی که آمریکا به‌طور علنی برای حمله به ایران اعلام کرده بود، محقق نشده است. اکنون که بار دیگر در مقطعی خطرناک قرار گرفته‌ایم، وظیفه خود می‌دانم هشدار دهم که هرگونه تشدید بیشتر تنش‌ها در اطراف تنگه هرمز یا هر نقطه دیگری از منطقه، جان غیرنظامیان، رفاه و امنیت همه کشورهای منطقه و اقتصاد جهانی را با خطری جدی مواجه خواهد کرد.

تجربه گذشته این واقعیت را نشان داده است و بی‌تردید در آینده نیز همین‌گونه خواهد بود. اگر آمریکا بار دیگر اقدام نظامی را به دیپلماسی ترجیح دهد، می‌توانم با اطمینانی کامل و تردیدناپذیر بگویم که نتیجه آن، شکستی راهبردی به‌مراتب بزرگ‌تر خواهد بود.

ایران، تمدنی کهن و سرافراز است و در برابر هیچ قدرتی زانو نمی‌زند. بااین‌حال، اگر شواهد روشنی از تمایل صادقانه آمریکا برای دستیابی به راه‌حلی عادلانه و عزتمندانه با هدف پایان دادن دائمی به این مناقشه مشاهده کنیم، ایران آماده است بار دیگر به دیپلماسی فرصت دهد.

رئیس‌جمهور ترامپ هنگام ورود به این جنگ، درباره ایران دچار محاسباتی اشتباه شد. تکرار آن اشتباه در شرایط کنونی، تنها به پیامدهایی به‌مراتب دردناک‌تر منجر خواهد شد.

۲۱۹