اربعین؛ از زیارت تا تمدن‌سازی/ نقشه راه 1406 تدوین شد
تخصیص ارز در سال جاری با انتظارات موکب‌داران فاصله داشت و تلاش می‌شود با پیگیری‌های لازم، شرایط مناسب‌تری برای تأمین ارز و خرید اقلام مورد نیاز در اربعین سال 1406 فراهم شود.
اکبر صالحی، معاون امنیتی و انتظامی استاندار اصفهان، پیش از ظهر امروز در همایش تجلیل از موکب‌داران اربعین استان اصفهان که در مؤسسه اهل‌بیت(ع) برگزار شد، اظهار کرد: پیاده‌روی اربعین بزرگ‌ترین اجتماع جهان اسلام است و نظیر آن را نمی‌توان در جای دیگری از جهان مشاهده کرد. این حرکت عظیم از یک حرکت زیارتی فراتر رفته و به پدیده‌ای جهانی و تمدن‌ساز تبدیل شده است که ظرفیت گسترده‌ای برای تقویت وحدت، همبستگی ملت‌ها و مقابله با توطئه‌های دشمن دارد.
وی با بیان اینکه اربعین زمینه‌ساز تحقق آرمان‌های دینی و آمادگی برای ظهور حضرت ولی‌عصر(عج) است، افزود: این حرکت بزرگ ظرفیت گسترده‌ای برای حضور و مشارکت مردم در صحنه ایجاد کرده و باید با برنامه‌ریزی مستمر، از این ظرفیت در مسیر خدمت‌رسانی، فعالیت‌های فرهنگی و تقویت ارتباط میان ملت‌ها استفاده کنیم. معاون امنیتی و انتظامی استاندار اصفهان با اشاره به نقش موکب‌داران در برگزاری راهپیمایی اربعین تصریح کرد: خدمت در مسیر امام حسین(ع) توفیقی ارزشمند و معنوی است و فعالیت موکب‌داران تنها یک اقدام اجرایی و خدماتی نیست، بلکه آنان پرچمداران تعالی دینی و مروجان فرهنگ اهل‌بیت(ع) هستند که با تلاش‌های خود در مسیر ترویج ارزش‌های اسلامی گام برمی‌دارند.
صالحی با اشاره به دشواری‌های خدمت‌رسانی در ایام اربعین گفت: موکب‌داران در گرمای طاقت‌فرسای عراق و با وجود سختی‌ها، مشقت‌ها و ناملایمت‌ها، عاشقانه به زائران خدمت می‌کنند. این تلاش‌ها زمانی ارزش و جلوه بیشتری پیدا می‌کند که با اخلاص، تواضع و پرهیز از خودنمایی همراه باشد؛ چراکه توجه به معنویت و روح حاکم بر خدمت‌رسانی، سختی‌های مسیر را کاهش می‌دهد.
وی با تأکید بر ضرورت صیانت از نذورات و امکانات مردمی خاطرنشان کرد: نذورات و امکاناتی که مردم برای خدمت به زائران در اختیار موکب‌ها قرار می‌دهند، امانتی ارزشمند متعلق به دستگاه حضرت اباعبدالله الحسین(ع) است. موکب‌داران باید همان‌گونه که با گشاده‌رویی، مهربانی و زبان نرم از زائران استقبال می‌کنند، در نگهداری و مصرف صحیح این امکانات نیز نهایت دقت را داشته باشند و از هرگونه اسراف و هدررفت منابع جلوگیری کنند.
معاون امنیتی و انتظامی استاندار اصفهان مهم‌ترین مسئولیت موکب‌داران را فراتر از خدمات تغذیه‌ای و رفاهی دانست و اظهار کرد: در کنار تأمین نیازهای زائران، باید به جهاد تبیین و انتقال فرهنگ کربلا و عاشورا نیز توجه ویژه‌ای داشته باشیم. امروز وظیفه داریم شخصیت امام حسین(ع) و پیام قیام ایشان را به جهانیان معرفی کنیم؛ زیرا دنیای گرفتار ظلم، فساد و بی‌عدالتی بیش از هر زمان دیگری به شناخت مکتب آزادگی و حریت حسینی نیاز دارد.
وی ادامه داد: موکب‌ها می‌توانند علاوه بر پایگاه‌های خدمت‌رسانی، به مراکز ترویج فرهنگ حسینی، آزادگی، ظلم‌ستیزی، ایستادگی و مقاومت تبدیل شوند. این فرهنگ محدود به زمان و مکان خاصی نیست و جلوه‌های آن را می‌توان در حضور و ایستادگی مردم در صحنه‌های مختلف اجتماعی نیز مشاهده کرد.
همچنین باید از ظرفیت اربعین برای تقویت ارتباطات مردمی و گسترش تعاملات فرهنگی میان ملت‌ها بهره گرفت. صالحی با اشاره به مأموریت‌های ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات بیان کرد: این ستاد علاوه بر جذب نذورات مردمی و توسعه اماکن زیارتی عراق، مسئولیت حمایت از موکب‌ها و سامان‌دهی فعالیت‌های مردمی اربعین را نیز بر عهده دارد.
در این زمینه، صدور شناسه ملی موکب‌ها، پیگیری مشکلات حقوقی و انتخاب نمایندگان موکب‌ها برای دوره چهار‌ساله دوم از جمله اقداماتی است که در دست پیگیری قرار دارد. معاون امنیتی و انتظامی استاندار اصفهان کاهش ترددهای غیرضروری کامیون‌ها، تسهیل خرید اقلام مصرفی در عراق، حل مسائل ارزی و بیمه‌ای موکب‌ها، توسعه مراکز ثابت خدماتی، آموزش موکب‌داران و گسترش فعالیت‌های فرهنگی و رسانه‌ای را از جمله موضوعات موردتوجه در سامان‌دهی خدمات اربعین برشمرد و افزود: باید با شناسایی مشکلات و برنامه‌ریزی دقیق‌تر، شرایطی فراهم کنیم تا موکب‌داران بتوانند با سهولت بیشتری به زائران خدمت کنند.
وی بر توسعه همکاری با موکب‌داران عراقی تأکید کرد و گفت: تقویت مراکز مشترک ایرانی و عراقی و گسترش ارتباطات مردمی می‌تواند به سامان‌دهی بهتر خدمات اربعین کمک کند. تشویق زائران به استفاده از مرزهای شمالی کشور نیز می‌تواند زمینه تعاملات فرهنگی بیشتری را در مناطق مسیر فراهم کند و ارتباط میان مردم دو کشور را گسترش دهد.
صالحی با اشاره به مردمی بودن حرکت اربعین تأکید کرد: حقیقت اربعین بر پایه حضور، مشارکت و اخلاص مردم شکل گرفته است و مسئولان باید در کنار مردم و پشتیبان این حرکت عظیم باشند. نقش دستگاه‌های دولتی، تسهیلگری و حمایت از خدمت‌رسانی مردمی است و نباید ماهیت مردمی این حرکت را تحت‌تأثیر قرار داد.
وی با اشاره به فعالیت کمیته‌های ستاد اربعین استان اصفهان اظهار کرد: با تلاش مجموعه‌های مسئول و حمایت‌های انجام‌شده، ستاد اربعین استان در سال گذشته موفق به کسب رتبه برتر شد و در سال جاری نیز تلاش شده است با همکاری موکب‌داران و کمیته‌های تخصصی، خدمات شایسته‌تری به زائران ارائه شود. با این حال، معیار اصلی موفقیت تنها کسب رتبه نیست، بلکه میزان خدمت صادقانه به مردم و جلب رضایت آنان است.
معاون امنیتی و انتظامی استاندار اصفهان با تمجید از روحیه ایثار و محبت موکب‌داران خاطرنشان کرد: در بازدیدهای میدانی از موکب‌ها، آنچه بیش از هر چیز جلب توجه می‌کند، عشق، اخلاص و روحیه خدمتگزاری افرادی است که در شرایط دشوار با تمام توان برای آسایش زائران تلاش می‌کنند. این خادمان را می‌توان فرشتگان زمینی دانست که با دستان پرمهر خود، تصویری زیبا از تشیع و امت اسلامی به نمایش می‌گذارند.
صالحی در بخش دیگری از سخنان خود با قدردانی از خدمات موکب‌داران در مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب گفت: موکب‌داران استان اصفهان در این مراسم نیز حضوری افتخارآفرین داشتند و در کنار دیگر مجموعه‌های خدمت‌رسان، نقش مؤثری در خدمت به مردم ایفا کردند. وی با اشاره به مشارکت گسترده استان اصفهان در جابه‌جایی شرکت‌کنندگان در این مراسم افزود: استان اصفهان با اعزام یک‌هزار و 100 دستگاه اتوبوس، رتبه اول کشور را در این زمینه به دست آورد که نشان‌دهنده ظرفیت بالای مشارکت و خدمت‌رسانی مردمی در استان است.
معاون امنیتی و انتظامی استاندار اصفهان با قدردانی از موکب‌داران شهرها، شهرستان‌ها و روستاهای استان که در حدود 240 شب گذشته به مردم خدمت کرده‌اند، اظهار کرد: این تلاش‌های صادقانه و مجاهدت‌های خالصانه، ارزش و پاداشی بزرگ در پیشگاه خداوند متعال دارد. امیدواریم همه خادمان بتوانند با تندرستی و توفیق، این مسیر ارزشمند را ادامه دهند و در ترویج فرهنگ اهل‌بیت(ع) و خدمت به مردم موفق باشند.
صدور شناسه ملی برای 3 هزار موکب؛ نقشه راه اربعین 1406 تدوین شد در ادامه مجید نامجو، جانشین رئیس ستاد توسعه و بازسازی عتبات‌عالیات و مسئول قرارگاه اربعین، اظهار کرد: موکب‌داران در سال‌های گذشته در عرصه‌های مختلف از مراسم اربعین و حوادث غیرمترقبه گرفته تا زلزله، دوران جنگ و مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب نقش‌آفرینی کرده‌اند و خدمات آنان جلوه‌ای از همبستگی و مسئولیت‌پذیری مردم ایران است. وی با اشاره به نقش موکب‌داران در رویدادهای مختلف کشور افزود: این ظرفیت مردمی باید برای تقویت همبستگی اجتماعی، خدمت‌رسانی به مردم و حفظ آمادگی کشور در برابر حوادث و تهدیدها به کار گرفته شود.
دشمن پس از سال‌ها تلاش برای تضعیف جمهوری اسلامی تصور می‌کرد با اجرای برنامه‌های خود می‌تواند کشور را دچار آشفتگی کند، اما مردم با ایستادگی و حفظ همبستگی، محاسبات او را برهم زدند. با این حال، توطئه‌ها ادامه دارد و باید برای تقویت ظرفیت‌های مردمی برنامه‌ریزی کرد.
جانشین رئیس ستاد توسعه و بازسازی عتبات‌عالیات با اشاره به نقش شهید سردار قاسم سلیمانی در سامان‌دهی موکب‌ها بیان کرد: شهید سلیمانی به ظرفیت موکب‌ها توجه ویژه‌ای داشت و درصدد بود ساختاری مستقل برای سامان‌دهی این مجموعه‌ها ایجاد کند. پس از شهادت ایشان، این مسیر با استفاده از ظرفیت‌های موجود ادامه پیدا کرد و ستاد توسعه و بازسازی عتبات‌عالیات نیز در چارچوب مسئولیت‌های خود، راهبری و حمایت از موکب‌ها را دنبال می‌کند.
نامجو با تشریح مأموریت‌های ستاد توسعه و بازسازی عتبات‌عالیات گفت: جذب نذورات مردمی، توسعه و بازسازی عتبات مقدسه و پشتیبانی از موکب‌ها از محورهای اصلی فعالیت این ستاد است. طرح‌های توسعه و بازسازی در شهرهای زیارتی عراق از جمله نجف اشرف، کربلای معلی، کاظمین و سامرا در حال پیگیری است که از جمله آن‌ها می‌توان به صحن حضرت فاطمه زهرا(س) در نجف، صحن عقیله بنی‌هاشم در کربلا و طرح‌های مرتبط با حرم امامین عسکریین(ع) در سامرا اشاره کرد.
وی با تأکید بر اهمیت مشارکت مردم در اجرای این طرح‌ها اظهار کرد: نذورات مردمی باید در مسیر توسعه و بازسازی عتبات مقدسه هزینه شود و مشارکت عمومی، پشتوانه اصلی اجرای این پروژه‌هاست. در همین زمینه، پویش کاشی در استان اصفهان یکی از ظرفیت‌های ارزشمند برای مشارکت مردم در طرح‌های بازسازی عتبات به شمار می‌رود و امکان ثبت‌نام مردم بر پشت کاشی‌ها با خط هنرمندان را فراهم کرده است.
هنرمندان و خطاطان اصفهانی با اجرای این طرح، زمینه مشارکت گسترده‌تر مردم در توسعه عتبات را فراهم کرده‌اند. مسئول قرارگاه اربعین ستاد توسعه و بازسازی عتبات‌عالیات با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای سامان‌دهی موکب‌ها تصریح کرد: با توجه به ارتباطات این ستاد با طرف عراقی و ظرفیت‌های موجود در شهرهای زیارتی، مسئولیت‌هایی در حوزه حمایت از موکب‌ها به این مجموعه واگذار شده است.
تاکنون برای سه هزار موکب شناسه ملی صادر شده و ارتقای کیفیت و کمیت خدمات و بهبود ساختار فعالیت موکب‌ها نیز در دستور کار قرار دارد. نامجو با اشاره به ضرورت رفع مشکلات حقوقی موکب‌ها خاطرنشان کرد: در زمینه شناسه‌های ملی و مسائل حقوقی موکب‌ها، مشکلاتی وجود دارد که برای رفع آن‌ها با دستگاه‌های مرتبط از جمله بانک مرکزی و سازمان ثبت در حال پیگیری و هماهنگی هستیم.
برخی کاستی‌ها در ساختار حقوقی موکب‌ها و شناسه‌های ملی صادرشده، نیازمند بررسی و هماهنگی بیشتر میان دستگاه‌های مسئول است تا فعالیت این مجموعه‌ها با موانع کمتری همراه باشد. وی با تأکید بر ضرورت تسهیل تردد خادمان موکب‌ها در عراق گفت: افرادی که برای خدمت‌رسانی در شهرهای زیارتی عراق حضور پیدا می‌کنند، به کارت تردد نیاز دارند.
موکب‌داران باید از هم‌اکنون برای معرفی نیروهای مستقر در کربلا و نجف اقدام کنند تا مراحل صدور کارت‌های تردد پیگیری شود و این افراد بتوانند با سهولت بیشتری در مسیرهای مورد نیاز رفت‌وآمد کنند. جانشین رئیس ستاد توسعه و بازسازی عتبات‌عالیات از برنامه‌ریزی برای برگزاری انتخابات نمایندگان موکب‌ها خبر داد و افزود: شیوه‌نامه انتخابات دوره دوم نمایندگان موکب‌ها ابلاغ شده است و پیش‌بینی می‌شود این انتخابات در ماه‌های آبان و آذر برگزار شود.
پس از برگزاری انتخابات در استان‌ها، شورای مشورتی موکب‌ها در تهران تشکیل خواهد شد تا نمایندگان بتوانند مطالبات و نیازهای خود را در تعامل با ستاد توسعه و بازسازی عتبات‌عالیات و ستاد مرکزی اربعین پیگیری کنند. نامجو با اشاره به ضرورت تدوین برنامه‌های اجرایی برای اربعین سال آینده اظهار کرد: پس از هر دوره اربعین، مسائل و نیازهای موجود بررسی می‌شود تا برنامه‌های سال آینده بر اساس تجربه‌های گذشته و با شناسایی موانع اجرایی تدوین شود.
در همین راستا، 42 موضوع به‌عنوان محورهای نقشه راه اربعین 1406 شناسایی شده است که شامل برنامه‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت می‌شود و برای تحقق آن‌ها باید پیش‌نیازها فراهم و موانع موجود برطرف شود. وی کاهش تردد کامیون‌ها از ایران به عراق را یکی از موضوعات مهم در برنامه‌ریزی اربعین دانست و گفت: یکی از راهکارهای در دست بررسی، فراهم‌کردن زمینه خرید اقلام مورد نیاز موکب‌ها در داخل عراق است تا از انتقال حجم زیادی از کالاها و مواد غذایی از ایران جلوگیری شود.
خرید اقلام مصرفی در عراق می‌تواند هزینه‌های حمل‌ونقل را کاهش دهد و روند تأمین نیازهای موکب‌ها را تسهیل کند. نامجو با اشاره به مشکلات تأمین ارز مورد نیاز موکب‌ها بیان کرد: تخصیص ارز در سال جاری با انتظارات موکب‌داران فاصله داشت و تلاش می‌شود با پیگیری‌های لازم، شرایط مناسب‌تری برای تأمین ارز و خرید اقلام مورد نیاز در اربعین سال 1406 فراهم شود.
تحقق برنامه خرید اقلام در عراق نیز به حل مشکلات مربوط به تخصیص ارز و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول نیاز دارد. جانشین رئیس ستاد توسعه و بازسازی عتبات‌عالیات همچنین بر توسعه موکب‌های ثابت، گسترش همکاری میان موکب‌داران ایرانی و عراقی، آموزش خادمان و تقویت خدمات فرهنگی و رسانه‌ای تأکید کرد و گفت: برای بهبود خدمت‌رسانی در اربعین باید از ظرفیت‌های موجود استفاده کنیم و با رفع موانع اجرایی، شرایط فعالیت موکب‌ها را بهبود ببخشیم.
تقویت همکاری‌های مشترک و سامان‌دهی بهتر فعالیت‌ها می‌تواند زمینه ارائه خدمات مطلوب‌تر به زائران را فراهم کند. موکب‌های اصفهان فراتر از اربعین به کمک محرومان می‌روند در ادامه جعفر عسگری، رئیس ستاد بازسازی عتبات اصفهان، با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت مردمی موکب‌ها برای کمک به محرومان و تقویت همدلی اجتماعی اظهار کرد: موکب‌داران می‌توانند فراتر از ایام اربعین نیز در رسیدگی به نیازهای خانواده‌های کم‌برخوردار نقش‌آفرینی کنند و در همین راستا، شکل‌گیری کاروان همدلی برای تأمین بسته‌های معیشتی و لوازم موردنیاز محرومان باید موردتوجه قرار گیرد.
وی با اشاره به ضرورت تقویت زیرساخت‌های خدمت‌رسانی موکب‌ها افزود: تأمین آرد و سوخت، نگهداری تجهیزات و کاهش مشکلات حمل‌ونقل از نیازهای مهم موکب‌هاست و باید برای رفع این مسائل برنامه‌ریزی شود. در همین زمینه، موضوع تأمین حدود 200 تن آرد برای موکب‌ها مطرح شده است، اما با وجود مکاتبات انجام‌شده، این موضوع همچنان به پیگیری نیاز دارد.
رئیس ستاد بازسازی عتبات اصفهان با اشاره به مشکلات حمل‌ونقل در ایام اربعین بیان کرد: در این ایام حدود 800 دستگاه کامیون و کامیونت از استان اصفهان برای خدمت‌رسانی اعزام شدند که خروج این تعداد وسیله از چرخه حمل‌ونقل به مدت حدود یک ماه می‌تواند خسارت‌هایی به همراه داشته باشد. از این رو، ایجاد مکانی برای نگهداری تجهیزات موکب‌ها و بررسی پیشنهاد سرمایه‌گذاری برای احداث حدود 40 کیلومتر خط ریلی در مسیر اصفهان به جنوب و خرمشهر از جمله راهکارهای مطرح‌شده برای بهبود زیرساخت‌هاست.
عسگری ایجاد مراکز توزیع اقلام مصرفی در عراق را از دیگر راهکارهای کاهش هزینه‌های موکب‌ها دانست و گفت: همکاری طرف ایرانی و عراقی برای تأمین کالاهای موردنیاز موکب‌ها می‌تواند هزینه‌ها و رفت‌وآمدهای مرتبط با حمل اقلام را کاهش دهد و روند خدمت‌رسانی به زائران را تسهیل کند. وی با اشاره به مشارکت موکب‌داران اصفهان در اربعین گذشته اظهار کرد: با وجود شرایط دشوار، 22 میلیون زائر از نقاط مختلف جهان در این رویداد حضور داشتند و استان اصفهان نیز با 181 موکب در خدمت‌رسانی به زائران مشارکت کرد.
این ظرفیت گسترده مردمی می‌تواند در کنار خدمات‌رسانی به زائران، در عرصه‌های اجتماعی و کمک به نیازمندان نیز به کار گرفته شود. رئیس ستاد بازسازی عتبات اصفهان با تأکید بر ضرورت برنامه‌ریزی فرهنگی متناسب با گسترش جهانی اربعین خاطرنشان کرد: حضور زائران غیرایرانی، تولید محتوای فرهنگی متناسب با نیازهای آنان را ضروری کرده است.
در همین راستا، برگزاری نشست‌هایی با حضور حوزویان و دانشگاهیان برای تولید محتوای مناسب و انتقال مفاهیم فرهنگی و دینی اربعین از جمله پیشنهادهای مطرح‌شده است. عسگری از برگزاری همایش «اربعین؛ الگوی حکمرانی اسلامی» در دهم آذر در اصفهان خبر داد و گفت: تاکنون 260 مقاله به دبیرخانه این همایش رسیده است که نشان‌دهنده ظرفیت علمی و پژوهشی برای بررسی ابعاد مختلف اربعین است.
وی تقویت همکاری میان موکب‌داران ایرانی و عراقی را از دیگر زمینه‌های توسعه ارتباطات میان دو ملت دانست و افزود: معرفی ظرفیت‌های فرهنگی، تاریخی، گردشگری و پزشکی اصفهان می‌تواند به گسترش تعاملات و تقویت ارتباطات میان مردم ایران و عراق کمک کند. عسگری با تأکید دوباره بر ضرورت تداوم فعالیت‌های مردمی موکب‌ها در طول سال گفت: باید از توان و ظرفیت موکب‌داران برای کمک به خانواده‌های نیازمند استفاده کرد و شکل‌گیری کاروان همدلی و مشارکت در تأمین بسته‌های معیشتی و لوازم ضروری محرومان می‌تواند زمینه‌ساز تقویت همدلی و حمایت اجتماعی باشد.