تا سال ۲۱۰۰ ممکن است بیش از ۴۰ درصد زمین‌های دنیا خشک شوند

گرم‌ترشدن زمین می‌تواند در دهه‌های آینده بسیاری از مناطق خشک جهان را خشک‌تر کند. پژوهشی تازه نشان می‌دهد با ادامه‌ی تغییرات اقلیمی، مرز مناطق خشک به سمت بخش‌های جدیدی از زمین پیشروی خواهد کرد و مناطق خشک تا پایان قرن بیست‌ویکم ممکن است بیش از ۴۰ درصد از کل خشکی‌های زمین را پوشش دهند.

مناطق خشک به مکان‌هایی گفته می‌شود که میزان بارندگی در آن‌ها کمتر از مقدار آبی است که از طریق تبخیر از سطح زمین و تعرق گیاهان از دست می‌رود. این مناطق فقط به بیابان‌های بزرگ محدود نمی‌شوند و شامل نواحی نیمه‌خشک و کم‌آب نیز هستند.

پژوهشگران آکادمی جنگل‌داری چین برای بررسی آینده‌ی مناطق خشک، از مدل‌های اقلیمی جدید استفاده کردند تا وضعیت کنونی مناطق خشک را بررسی و تغییرات احتمالی آن‌ها را پیش‌بینی کنند. نتایج نشان داد در فاصله‌ی سال‌های ۱۹۹۴ تا ۲۰۲۳، حدود ۳۸٫۵۸ درصد از خشکی‌های زمین، بدون در نظر گرفتن جنوبگان، در دسته‌ی مناطق خشک قرار داشتند.

اما براساس پیش‌بینی‌ها، این میزان در فاصله‌ی سال‌های ۲۰۷۱ تا ۲۱۰۰ می‌تواند به ۳۹٫۳۱ تا ۴۰٫۲۸ درصد برسد. افزایش دمای زمین باعث خشک‌ترشدن بسیاری از مناطق خشک و پیشروی مرز این نواحی به سمت مناطق مرطوب‌تر می‌شود در شدیدترین سناریو، حدود ۲٫۳۷ میلیون کیلومتر مربع به وسعت مناطق خشک اضافه خواهد شد؛ مساحتی تقریباً برابر با کشور الجزایر یا حدود ۳۰ درصد از خاک استرالیا.

یکی از عوامل اصلی روند گسترش مناطق خشک، افزایش دمای زمین است. هوای گرم‌تر باعث افزایش تبخیر آب می‌شود و در بسیاری از مناطق، کاهش بارندگی نیز شرایط را سخت‌تر می‌کند.

با خشک‌ترشدن خاک، گیاهان بیشتری تحت فشار قرار می‌گیرند و برخی گونه‌ها دیگر نمی‌توانند در محیط جدید زنده بمانند. این موضوع می‌تواند به تغییر شکل اکوسیستم‌ها و افزایش خطر بیابان‌زایی منجر شود.

پژوهشگران در مطالعه جدید عامل مهم دیگری را هم در نظر گرفتند: تأثیر دی‌اکسیدکربن بر گیاهان. افزایش CO2 در جو باعث می‌شود گیاهان بخشی از منافذ ریز روی برگ‌های خود را ببندند و آب کمتری از دست بدهند.

این اتفاق می‌تواند میزان خشکی محاسبه‌شده برای برخی مناطق را کمی کاهش دهد. به همین دلیل، پیش‌بینی این پژوهش از برخی مطالعات قبلی کمتر است.

مطالعه‌ای قدیمی‌تر پیش‌بینی کرده بود که تا سال ۲۱۰۰ مناطق خشک ممکن است ۵۶ درصد از خشکی‌های زمین را پوشش دهند. پژوهشگران پیش‌بینی می‌کنند استرالیا بیشترین تغییرات مربوط به گسترش مناطق خشک را تجربه کند.

پس از آن، برزیل و بخش‌هایی از آفریقا نیز با تغییرات قابل‌توجهی روبه‌رو خواهند شد. در حال حاضر مناطق خشک جهان به چند گروه تقسیم می‌شوند.

بزرگ‌ترین گروه، مناطق نیمه‌خشک هستند که حدود ۱۴٫۷۲ درصد از خشکی‌های زمین را تشکیل می‌دهند. مناطق خشک‌تر، مانند بخش‌هایی از استرالیا و چین، حدود ۱۱٫۲۴ درصد از خشکی‌های جهان را شامل می‌شوند.

گسترش مناطق خشک فقط به تغییر ظاهر زمین محدود نمی‌شود. کاهش منابع آب، آسیب به کشاورزی و فشار بیشتر بر اکوسیستم‌ها از پیامدهای احتمالی این روند هستند.

نتایج مطالعه نشان می‌دهد حتی با درنظر گرفتن اثرات تعدیل‌کننده‌ی دی‌اکسیدکربن بر گیاهان، مسیر کلی تغییرات همچنان به سمت خشک‌ترشدن بخش‌هایی از زمین پیش می‌رود. پژوهش در ژورنال Environmental Research Letters منتشر شده است.