کاظمی: نباید از ترس عقب‌ماندن در جنگ روایت‌ها، به انتشار شتاب‌زده اطلاعات روی بیاوریم
نباید از ترس عقب‌ماندن در جنگ روایت‌ها به انتشار شتاب‌زده اطلاعات روی بیاوریم؛
سیدعلی کاظمی در گفت‌وگو با ایسنا، در پاسخ به سوالی درباره انتقادها از تأخیر قوه قضاییه در واکنش به موضوعات روز و غلبه رویکرد واکنشی بر اطلاع‌رسانی این دستگاه، اظهار کرد: ضرورت تحول در پویایی، بهینه‌سازی پاسخگویی و ارتقای کیفیت اطلاع‌رسانی قوه قضاییه را می‌پذیریم و نمی‌توان این ضرورت را نادیده گرفت. دستگاه قضایی باید متناسب با تحولات محیطی و اقتضائات روز حرکت کند و در مواجهه با مسائل، هوشمندانه و به‌موقع عمل کند؛ با این حال، برای ارزیابی وضعیت موجود باید برخی پیش‌فرض‌ها را نیز دقیق‌تر بررسی کرد.
وی با بیان اینکه امروز با پدیده‌ای به نام «جنگ شناختی» مواجه هستیم، افزود: در این میدان، آنچه اهمیت دارد صرفاً انتشار یا عدم انتشار یک خبر نیست، بلکه نحوه معنا دادن به رویدادها، چارچوب تفسیر آن‌ها و تأثیری است که بر ذهن و قضاوت مخاطب می‌گذارند. فعالان متخاصم در این عرصه تلاش می‌کنند ذهن شهروندان را به میدان رقابت تبدیل کنند و با جهت‌دهی به برداشت عمومی، روایت مطلوب خود را تثبیت کنند.
سرعت انتشار اخبار، فرصت را از دقت و راستی‌آزمایی می‌گیرد کاظمی با اشاره به تأثیر فناوری‌های نوین بر تحولات عرصه اطلاع‌رسانی تصریح کرد: جنگ روانی و شناختی پدیده‌های تازه‌ای نیستند اما آنچه امروز این عرصه را متفاوت کرده، سرعت بی‌سابقه گردش اطلاعات و تغییر نقش مخاطبان است. در چنین فضایی، گاهی فرصت تأمل، راستی‌آزمایی و بررسی صحت و ابعاد یک خبر از مخاطب گرفته می‌شود و سرعت انتشار بر دقت در فهم و ارزیابی اطلاعات غلبه می‌کند.
وی ادامه داد: مخاطب امروز صرفاً دریافت‌کننده خبر نیست؛ او می‌تواند با بازنشر، تقویت، تحریف یا حتی تولید محتوا در شکل‌گیری و گسترش یک روایت نقش داشته باشد؛ بنابراین، اگر افراد از مهارت کافی برای ارزیابی صحت اخبار و درک زمینه‌ها و ابعاد آن برخوردار نباشند، ممکن است ناخواسته به بخشی از زنجیره انتشار اطلاعات نادرست و تقویت روایت‌های هدفمند تبدیل شوند. سخنگوی قوه قضاییه با اشاره به پیچیدگی برخی موضوعات در جنگ شناختی گفت: بخشی از این میدان با موضوعات خاکستری، مبهم و چندلایه سروکار دارد؛ موضوعاتی که در آن‌ها مرز میان واقعیت، برداشت، ابهام و اطلاعات نادرست ممکن است برای مخاطب روشن نباشد.
این وضعیت گاهی از فقدان اطلاعات و گاهی از انتشار اطلاعات اشتباه یا ناقص ناشی می‌شود. به همین دلیل، اطلاع‌رسانی شتاب‌زده و فاقد دقت می‌تواند به اندازه سکوت و بی‌اطلاعی مخاطبان آسیب‌زا باشد.
*پیش‌دستانه عمل کنیم، نه اینکه دچار پیش‌داوری شویم کاظمی با تأکید بر مسئولیت حاکمیت در اطلاع‌رسانی دقیق و مسئولانه اظهار کرد: قوه قضاییه باید تمام ظرفیت خود را برای ارائه اطلاعات دقیق، مستند، به‌موقع و متناسب با پیچیدگی موضوعات به کار گیرد. ما به اطلاع‌رسانی پیش‌دستانه نیاز داریم، اما پیش‌دستانه بودن به معنای پیش‌داوری یا انتشار اطلاعات تأییدنشده نیست؛ بلکه به معنای برنامه‌ریزی قبلی، شناخت موضوعات حساس، پیش‌بینی پرسش‌های افکار عمومی و آماده‌بودن برای پاسخگویی در زمان مناسب است.
وی افزود: موضوعات مرتبط با قوه قضاییه گسترده و متنوع‌اند و هرکدام اقتضائات خاص خود را دارند. باید مشخص باشد کدام موضوع به اطلاع‌رسانی فوری نیاز دارد، درباره کدام موضوع امکان ارائه توضیح در مراحل اولیه وجود دارد و در چه مواردی باید تا فراهم‌شدن اطلاعات معتبر یا رعایت الزامات قانونی صبر کرد.
سخنگوی قوه قضاییه ادامه داد: برای مثال، در برخی پرونده‌ها ممکن است حتی پیش از صدور رأی قطعی، امکان ارائه اطلاعاتی درباره روند رسیدگی یا ابعاد قابل انتشار موضوع وجود داشته باشد. همچنین می‌توان با فراهم‌کردن زمینه ارتباط رسانه‌ها با مراجع قضایی و بخش‌های ستادی، امکان مشاهده و انعکاس مستقیم برخی اقدامات را فراهم کرد.
چنین اقداماتی مصداق حرکت از اطلاع‌رسانی صرفاً واکنشی به سمت رویکردی فعال، برنامه‌ریزی‌شده و کنش‌گرانه است. *نه سکوت به نفع افکار عمومی است، نه شتاب‌زدگی کاظمی با تأکید بر ضرورت رعایت توازن میان سرعت و دقت در اطلاع‌رسانی گفت: نباید از ترس عقب‌ماندن در جنگ روایت‌ها به انتشار شتاب‌زده اطلاعات روی بیاوریم؛ همان‌طور که نمی‌توان به دلیل پیچیدگی موضوعات، میدان اطلاع‌رسانی را رها کرد.
هر دو رویکرد می توانند به اعتماد عمومی آسیب بزنند. راه درست، اطلاع‌رسانی به‌موقع و مستند، همراه با رعایت ملاحظات قانونی و اخلاقی است.
وی با اشاره به نقش رسانه‌ها در تبیین رویدادها اظهار کرد: مسئولیت رسانه‌ها نیز صرفاً به انتقال خبر محدود نمی‌شود. رسانه حرفه‌ای باید ضمن بررسی صحت اطلاعات، ابعاد مختلف موضوع را بشناسد و به مخاطب کمک کند تا از سطح خبر عبور کند و زمینه‌ها، پیامدها و پیچیدگی‌های آن را بهتر درک کند.
این امر به معنای کنارگذاشتن نقد یا چشم‌پوشی از کاستی‌ها نیست، بلکه مستلزم آن است که نقد و تحلیل نیز بر پایه اطلاعات معتبر و شناخت دقیق موضوع شکل بگیرد. *اعتماد عمومی با اطلاع‌رسانی دقیق و مشارکت مسئولانه تقویت می‌شود سخنگوی قوه قضاییه با تأکید بر نقش مکمل دستگاه قضایی، رسانه‌ها و شهروندان در مقابله با جنگ شناختی گفت: این سه ضلع باید در کنار یکدیگر عمل کنند.
دستگاه قضایی مسئول اطلاع‌رسانی دقیق و پاسخگویی در چارچوب قانون است؛ رسانه‌ها وظیفه دارند اطلاعات را بررسی و ابعاد آن را برای جامعه روشن کنند و شهروندان نیز باید در مواجهه با اخبار و محتوای منتشرشده در فضای مجازی، از دقت و خردورزی برخوردار باشند. وی افزود: مخاطبان نباید هر خبری را صرفاً به دلیل انتشار گسترده یا بازنشر مکرر آن بپذیرند و پیش از بررسی منبع و صحت اطلاعات، آن را در اختیار دیگران قرار دهند.
افزایش سواد رسانه‌ای، توجه به منابع معتبر و پرهیز از بازنشر شتاب‌زده مطالب می‌تواند از گسترش اطلاعات نادرست و اثرگذاری کارزارهای هدفمند رسانه‌ای جلوگیری کند. *اقدامات کنش‌گرانه انجام شده، اما کافی نیست کاظمی در پاسخ به این انتقاد که قوه قضاییه در حوزه اطلاع‌رسانی همچنان عمدتاً واکنشی عمل می‌کند، گفت: این گزاره که قوه قضاییه صرفاً واکنش‌گرا بوده، با همه واقعیت‌های موجود انطباق ندارد؛ زیرا در موارد متعددی اقدامات کنش‌گرانه‌ای انجام شده است.
برگزاری تورهای رسانه‌ای، برگزاری جلسات متعدد با اصحاب رسانه و تلاش برای تسریع در اطلاع‌رسانی از جمله اقداماتی است که در مرکز رسانه قوه قضاییه دنبال شده است. وی در عین حال تأکید کرد: انجام این اقدامات به معنای رسیدن به نقطه مطلوب نیست.
ما نیز معتقدیم که فعالیت‌های اطلاع‌رسانی باید قاطع‌تر، جامع‌تر، دقیق‌تر و متناسب‌تر با اقتضائات روز باشد. هدف این است که با تقویت برنامه‌ریزی، افزایش سرعت پاسخگویی در چارچوب ضوابط و همکاری مؤثرتر با خبرگزاری‌ها و رسانه‌های معتبر، امکان ارائه اطلاعات روشن و مستند در زمان مناسب فراهم شود.
سخنگوی قوه قضاییه در پایان خاطرنشان کرد: در جنگ شناختی، صرفاً با بیشتر خبر منتشر کردن نمی‌توان به نتیجه رسید؛ مسئله این است که اطلاعات درست، در زمان مناسب و با توضیح کافی در اختیار مردم قرار گیرد. قوه قضاییه باید ضمن صیانت از الزامات قانونی و حقوق اشخاص، در تبیین رویدادها فعال‌تر عمل کند تا فضای ابهام و اطلاعات نادرست کاهش یابد و شهروندان بتوانند بر پایه اطلاعات معتبر، درباره مسائل قضاوت کنند.
