نزدیکی بهای نفت به مرز صد دلار با تشدید تنش‌های منطقه‌ای و نگرانی از کمبود عرضه

قیمت نفت در معاملات روز دوشنبه به مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه نزدیک شد. هم‌زمان معامله‌گران و تحلیل‌گران با اشاره به تشدید درگیری‌ها میان آمریکا و ایران و افزایش نگرانی‌ها درباره زنجیره تأمین، از احتمال بروز دور تازه‌ای از بحران کمبود عرضه سخن می‌گویند.

بهای هر بشکه نفت خام برنت در طول روز برای نخستین بار از اواخر ژوئیه به بالای ۹۸ دلار رسید. تنش‌های منطقه‌ای با حمله روز دوشنبه به تأسیسات نفتی آرامکو در شهر جازان عربستان شدت بیشتری گرفت.

آرنه لومان راسموسن، تحلیل‌گر ارشد مؤسسه گلوبال ریسک منیجمنت، این اقدام را تشدید جدی بحران خواند و تأکید کرد نگاه بازار اکنون به اختلال احتمالی در خدمات انتقال نفت میان‌کشتی دوخته شده است؛ عملیاتی در خارج از خلیج فارس که طی ماه‌های گذشته شریان حیاتی بازار نفت بوده است.

بهای نفت که در اواخر آوریل تا رکورد ۱۲۶ دلار اوج گرفته بود، پس از توافق آتش‌بس میان واشنگتن و تهران و امید به برقراری صلح پایدار، تا اوایل ژوئیه به کانال ۷۰ دلار بازگشت. با این حال، شکل‌گیری درگیری‌های تازه چشم‌انداز صلح را از میان برد و بار دیگر مسیر صعودی قیمت‌ها را هموار کرد.

اکنون هم‌زمان با تخلیه پیوسته ذخایر استراتژیک، نگرانی کارشناسان از بحران عرضه تشدید شده است. دان استرویون، مدیر تحقیقات جهانی کالا در گلدمن ساکس، روز دوشنبه گفت که با گسترش و شدت گرفتن حملات به خطوط کشتیرانی، نفت برنت می‌تواند تا ۱۲۰ دلار در هر بشکه صعود کند.

مؤسسه انرژی اسپکتس گزارش داد صندوق‌های سرمایه‌گذاری کالا که بخش زیادی از دوران جنگ را در حاشیه گذرانده یا روی افت قیمت‌ها حساب باز کرده بودند، اکنون با این ارزیابی که ذخایر جهانی نفت به نقطه بحرانی نزدیک می‌شوند، موقعیت صعودی گرفته‌اند.

به گزارش این مؤسسه، ذخایر نفت در خارج از چین از زمان آغاز درگیری‌ها بیش از ۴۰۰ میلیون بشکه کاهش یافته و حجم نفت روی آب به کمترین میزان در چند سال اخیر رسیده است. جون گو، تحلیل‌گر مؤسسه اسپارتا کمودیتیز، از ورود مجدد چین به بازار خبر می‌دهد.

خریداران چینی که در اوایل جنگ به دلیل جهش قیمت‌ها خرید خود را تا یک‌سوم کاهش داده و به سراغ مصرف ذخایر رفته بودند، اکنون با وجود قیمت‌های بالا به خرید نفت خام عراق و عربستان روی آورده‌اند؛ زیرا امکان تأمین نیاز خود از نفت روسیه و ایران را ندارند و در صورت توقف برداشت از ذخایر دولتی، گزینه‌های اصلی آنها عملاً به پایان رسیده است.

یکی از مدیران ارشد شرکت‌های معتبر بازرگانی نفت معتقد است روند صعودی قیمت‌ها حتمی است و پرسش اصلی فقط درباره شتاب این جهش خواهد بود. به گفته او، خریداران به امید خاتمه جنگ خریدها را به تعویق انداخته بودند، اما اکنون وضعیت شکننده شده و برای توازن عرضه و تقاضا، یا بهای نفت خام باید باز هم جهش کند یا قیمت فرآورده‌های پالایشی به شکلی چشمگیر اوج بگیرد.

در حال حاضر، بهای برخی از سوخت‌های پالایشی به رکوردهای تاریخی رسیده است. قیمت عمده‌فروشی گازوئیل در آمریکا از ماه گذشته تاکنون بیش از ۱۰۰ دلار بالاتر از هر بشکه نفت خام معامله می‌شود و در اروپا نیز هفته گذشته از این سقف عبور کرد.

مارتین راتس از مؤسسه مورگان استنلی تأکید می‌کند که بازار فرآورده‌ها پیشاپیش زنگ خطر ورود به نقطه بحران را به صدا درآورده است. به گفته او، رسیدن بهای گازوئیل به دو برابر قیمت نفت خام اتفاقی بی‌سابقه در تاریخ بازار انرژی است و ایجاد حاشیه سود صد دلاری برای تبدیل نفت خام به گازوئیل نشان از فشار شدید در بخش پالایش دارد.

ظرفیت پالایشی خلیج فارس از آغاز درگیری‌ها از دسترس بازارهای بین‌المللی دور مانده و تأسیسات فرآوری در سایر بخش‌های منطقه نیز به طور مداوم آماج حمله بوده‌اند. هم‌زمان اوکراین از حمله پهپادی به پالایشگاه‌هایی در استان پرم و تاتارستان روسیه خبر داد؛ حملاتی که بیش از ۳۰ درصد از توان پالایشی روسیه را فلج کرده است.

در چنین فضایی، این باور میان معامله‌گران قوت گرفته که عبور از بحران و حل درگیری‌ها بسیار طولانی‌تر از برآوردهای اولیه خواهد بود. یکی از مدیران تجاری اعلام کرد سناریوی پایه آنها این است که وضعیت تنگه هرمز دیگر هرگز به روال عادی گذشته و جریان روزانه ۲۰ میلیون بشکه نفت و فرآورده بازنخواهد گشت.

اسپنسر دیل، استاد مدرسه اقتصاد لندن و اقتصاددان ارشد سابق بریتیش‌پترولیوم و بانک مرکزی انگلستان، یادآور شد که قیمت نفت تا امروز به این دلیل کمتر از پیش‌بینی‌ها رشد کرده بود که حجم عبور نفت از تنگه هرمز بیشتر از تصورات رایج بود و روند تخلیه ذخایر نیز بیش از برآوردها طول کشید. او در عین حال تأکید کرد که مصرف ذخایر استراتژیک نمی‌تواند نامحدود ادامه داشته باشد و اگر شش ماه قبل این تحولات پیش‌بینی می‌شد، کمتر کارشناسی باور می‌کرد که نفت همچنان زیر ۱۰۰ دلار باقی بماند.