توقف ارسال عناصر نادر خاکی چین به شرکت‌های آمریکایی به‌دلیل تنش‌های ژئوپلیتیکی

مقام‌های آمریکایی بارها از چین خواسته‌اند به تعهداتی که طی یک سال گذشته در بوسان کره جنوبی و پکن برای تضمین روند روان صدور مجوزهای صادرات عناصر نادر خاکی داده شده، پایبند بمانند. تداوم این مشکل، مسئله دسترسی به این مواد را در آستانه سفر شی جین‌پینگ در ۲۴ سپتامبر، در دستورکار برنامه‌ریزی‌های آمریکا قرار داده است.

شماری از تأمین‌کنندگان چینی از اوایل ماه اوت، پس از آنکه چین «ائتلاف کسب‌وکار مسئول» (RBA)، یک نهاد آمریکایی ناظر بر زنجیره تأمین را تحریم کرد، از ارسال عناصر نادر خاکی به شرکت‌های آمریکایی خودداری کرده‌اند. وزارت خارجه چین تأکید کرد که پکن همچنان متعهد به حفظ ثبات زنجیره‌های تأمین جهانی مواد معدنی حیاتی است.

شرکت‌های چینی نگرانند که همکاری با چارچوب ارزیابی «ابتکار مواد معدنی مسئولانه» (RMI)، برنامه جهانی حسابرسی زنجیره تأمین مواد معدنی که با ائتلاف کسب‌وکار مسئول ارتباط دارد، باعث مجازات آن‌ها از سوی پکن شود. برخی شرکت‌های چینی در ماه‌های اخیر برای جلوگیری از گرفتار شدن در تنش‌های ژئوپلیتیکی، صادرات عناصر نادر خاکی به آمریکا را متوقف کرده بودند.

یکی از منابع به چهار مورد اشاره کرد که در آن‌ها شرکت‌های چینی از ارسال مواد خودداری کردند، زیرا بیم آن داشتند این مواد در نهایت به کاربران تحریم‌شده فروخته شود. منابع به دلیل حساسیت موضوع خواستند نامشان فاش نشود و خبرگزاری رویترز نتوانست تعداد دقیق شرکت‌های چینی را که از ارسال محموله به مشتریان آمریکایی خودداری کرده‌اند، مشخص کند.

یک مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، گفت که دولت آمریکا همچنان از طرف چینی می‌خواهد به نگرانی‌های واشنگتن درباره آنچه عدم پایبندی چین به توافق بوسان خوانده شده و دیگر مسائل دوجانبه رسیدگی کند. مقام‌های چینی در پاسخ به اعتراض‌های آمریکا درباره عناصر نادر خاکی، اقدامات کمیسیون ارتباطات فدرال ایالات متحده را نقض توافق بوسان دانسته‌اند.

با وجود اینکه صادرات بسیاری از عناصر نادر خاکی و آهنرباهای مرتبط با آن‌ها از زمان اعمال محدودیت‌های چین در آوریل ۲۰۲۵ افزایش یافته است، قیمت برخی مواد از جمله ایتریوم، فسفید ایندیم و تنگستن که کاربردهای نظامی دارند یا در صنایع حساسی مانند هوافضا و تولید تراشه استفاده می‌شوند، همچنان به دلیل محدودیت عرضه نزدیک به بالاترین سطح تاریخی خود قرار دارد.

بر اساس داده‌های گمرک چین، صادرات ایتریوم به آمریکا در سال جاری افزایش یافته اما همچنان حدود نصف سطح سال ۲۰۲۴ است. بعضی شرکت‌های آمریکایی بیش از ۶ ماه است که در انتظار دریافت مجوز واردات مواد معدنی هستند.

چین پس از ۲ ماه وقفه در صادرات ایتریوم، در ماه ژوئیه، ۲۷ تن از این ماده را به آمریکا صادر کرد که دومین محموله بزرگ ماهانه از ژانویه ۲۰۲۵ تاکنون به شمار می‌رود. چند شرکت آمریکایی نیز پس از انتظارهای طولانی، اخیراً چندین مجوز دریافت کرده‌اند و برخی از آن‌ها انتظار دارند با نزدیک شدن به نشست و دیدار سران، روند صدور مجوزها افزایش یابد.

تأمین‌کنندگان چینی تا حد زیادی از ارسال این مواد به شرکت‌های ژاپنی خودداری می‌کنند و صدور مجوز برای خریداران هندی و ژاپنی حتی محدودتر است.