یافته جدید پژوهشگران: چربی قهوه‌ای در بدن می‌تواند برای سلامت قلب و روان مفید باشد

پژوهشگران با بهره‌گیری از هوش مصنوعی و بررسی تصاویر پزشکی بیش از ۱۰۱ هزار بیمار متوجه شدند وجود «چربی قهوه‌ای» در بدن، شانس ابتلا به دیابت نوع ۲ را ۵۸ درصد و خطر بیماری‌های قلبی را ۴۷ درصد کاهش می‌دهد. علاوه‌براین، این بافت با کاهش احتمال افسردگی و اضطراب نیز ارتباط دارد.

در پژوهشی تازه که در نشریه Nature منتشر شده است، دانشمندان با کمک هوش مصنوعی پرونده‌های پزشکی ۱۰۱,۲۴۳ بیمار بزرگسال را بررسی کردند تا اثرات بالینی بافت چربی قهوه‌ای (BAT) را بر سلامت کل بدن ارزیابی کنند. این مطالعه بر پایه تحلیل اسکن‌های ویژه موسوم به «PET-CT» (نوعی تصویربرداری پزشکی که مصرف قند در بافت‌ها را نشان می‌دهد) انجام شد.

نتایج نشان داده افرادی که چربی قهوه‌ای فعال در بدنشان دیده می‌شود، بسیار کمتر از دیگران به بیماری‌های متابولیک، مشکلات قلبی و حتی اختلالات روانی مبتلا می‌شوند. همچنین بررسی داروها نشان داده داروی رایج فشار خون، یعنی «لوزارتان» (Losartan)، می‌تواند این چربی‌های مفید را فعال‌تر کند؛ هرچند اثبات نهایی آن به کارآزمایی‌های بالینی روی انسان نیاز دارد.

بیشتر بافت چربی بدن انسان از نوع «چربی سفید» است که کالری‌های اضافی را ذخیره می‌کند. در نقطه مقابل، «چربی قهوه‌ای» مقدار بسیار کمتری دارد و کار اصلی آن سوزاندن انرژی و تولید گرما است.

در گذشته تصور می‌شد چربی قهوه‌ای فقط در نوزادان وجود دارد، اما اسکن‌های پزشکی نشان داده‌اند بزرگسالان هم از این چربی برخوردارند. بااین‌حال، به دلیل دشواریِ بررسی دستی تصاویر اسکن و نبود داده‌های کافی، نقش دقیق این بافت در سلامت عمومی بدن و درمان بیماری‌ها تا امروز چندان روشن نبود.

اثر شگفت‌انگیز چربی قهوه‌ای بر پیشگیری از بیماری‌ها محققان برای ارزیابی دقیق، تصاویر اسکن بیماران بین سال‌های ۲۰۰۹ تا ۲۰۲۴ میلادی را به‌کار گرفتند. هوش مصنوعی به آنها کمک کرد تا بدون نیاز به بررسی دستی و زمان‌بر، میزان فعالیت چربی قهوه‌ای را در بدن ۸,۷۰۹ بیمار و در شش نقطه مختلف (مانند گردن، بالای ترقوه، زیر بغل و اطراف ستون فقرات) اندازه‌گیری کنند.

سپس وضعیت این افراد با بیمارانی که فاقد چربی قهوه‌ای بودند، اما سن، جنسیت، وزن و دمای محیط زندگی مشابهی داشتند، مقایسه شد. یافته‌ها نشان داده که افراد دارای چربی قهوه‌ای، ۵۸ درصد کمتر به دیابت نوع ۲ و ۴۷ درصد کمتر به بیماری‌های مزمن انسداد عروق قلب دچار می‌شوند.

همچنین خطر ابتلا به فشار خون بالا در این گروه پایین‌تر بود و آزمایش‌های خون آنها میزان قند، چربی مضر و آنزیم‌های التهابی کمتری را نشان می‌داد. در اکوکاردیوگرافی نیز آسیب‌های ماهیچه قلب در این افراد به‌مراتب کمتر بود.

جالب‌تر اینکه چربی قهوه‌ای به سلامت روان نیز کمک می‌کند و این دسته از افراد کمتر دچار دوره‌های افسردگی و اختلالات اضطرابی شده بودند. بررسی موقعیت‌های مختلف چربی قهوه‌ای نشان داده وجود این بافت در ناحیه زیر بغل بیشترین ارتباط را با سلامت قلب و کاهش چربی‌های مضر شکمی دارد.

در ادامه، بررسی‌های آزمایشگاهی دانشمندان مشخص کرد که داروی فشار خون لوزارتان می‌تواند سوخت‌وساز سلول‌های چربی قهوه‌ای را بالا ببرد و مصرف انرژی را در موش‌ها بیشتر کند. با وجود این نتایج امیدبخش، پژوهشگران یادآوری می‌کنند که به دلیل گذشته‌نگر بودن مطالعه و تمرکز بر بیماران مراجعه‌کننده به مراکز درمانی، این تحقیق نشان‌دهنده یک «همبستگی» قوی است و هنوز اثبات قطعی نمی‌کند که چربی قهوه‌ای به خودیِ خود عامل پیشگیری از این بیماری‌ها باشد.