بازنگری سندتوسعه علوم شناختی؛ مبانی فلسفی وتاب‌آوری شناختی اولویت‌های کشور

عطاالله پورعباسی در تشریح وضعیت اجرای «سند راهبردی علوم و فناوری‌های شناختی» (مصوب سال ۱۳۹۰) اظهارکرد: این سند دارای ۷ هدف اصلی و حدود ۱۸ اقدام اجرایی است که تمامی آن‌ها با درجات متفاوتی از تحقق در دستور کار قرار داشته‌اند؛ هرچند میزان پیشرفت در بخش‌های گوناگون یکسان نبوده است. وی با اشاره به نوپا بودن زیست‌بوم سازمان‌یافته علوم شناختی در ایران (با قدمتی حدود ۱۵ سال) تصریح کرد: در دوره نخست توسعه، تمرکز اصلی بر ایجاد زیرساخت‌ها، تربیت نیروی انسانی و بومی‌سازی دانش بود، اما اکنون نیازمند گذر از ظرفیت‌سازی عمومی به سمت کاربردی‌سازی دستاوردها و پاسخ‌گویی به نیازهای مشخص و اولویت‌دار کشور هستیم.

دو محور کلیدی در بازنگری سند دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری‌های شناختی، «مبانی فلسفی علوم شناختی» و «تاب‌آوری شناختی» را دو اولویت اصلی در بازنگری این سند برشمرد و گفت: مبانی فلسفی: توسعه این حوزه نباید صرفاً به جنبه‌های فناورانه محدود شود؛ بلکه ورود فعال اندیشمندان به مباحث فلسفه ذهن، بهره‌گیری از آموزه‌های اسلامی درباره نفس و معرفت، و شکل‌گیری گفت‌وگوی علمی میان دیدگاه‌های فلسفی شرق و غرب از ضرورت‌های اساسی است. تاب‌آوری شناختی: با توجه به تحولات و شرایط روز کشور و اهمیت فزاینده مؤلفه‌های شناختی در عرصه‌های اجتماعی، امنیتی و حکمرانی، توسعه فناوری‌های این حوزه باید پیوند عمیق‌تری با نیازهای راهبردی و پدافندی جامعه پیدا کند.

دستاوردهای ۱۵ ساله زیست‌بوم شناختی ایران پورعباسی در بخش دیگری از گزارش خود به بخشی از ظرفیت‌های ایجادشده در کشور به شرح ذیل اشاره کرد: نیروی انسانی: فعالیت حدود ۹ هزار پژوهشگر و نزدیک به یک‌هزار فناور در کشور. اقتصاد دانش‌بنیان:حضور دست‌کم ۶۰ شرکت فناور فعال و تجاری‌سازی حدود ۶۰ محصول در بازار.

زیرساخت‌های آزمایشگاهی:فعالیت ۷۴ آزمایشگاه تخصصی در بستر شبکه آزمایشگاهی کشور با برخورداری از حدود ۶۰۰ دستگاه و تجهیزات پیشرفته. جایگاه علمی: کسب رتبه نخست در منطقه خاورمیانه و جایگاه نوزدهم جهان در مجموع حوزه علوم شناختی.

وی در ادامه با تأکید بر ضرورت تدوین نقشه جامع حکمرانی شناختی و تقویت هماهنگی میان نهادهای اجرایی، خاطرنشان کرد: بازنگری سند فرصتی مغتنم است تا با استفاده از تجارب گذشته و رفع کاستی‌ها، مسیر توسعه علوم و فناوری‌های شناختی با تمرکز بر حل مسائل کلان ملی و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان با قدرت ادامه یابد.