فدراسیون‌های ورزشی نباید از نظارت مصون باشند

در نشست تخصصی مرکز پژوهش‌های مجلس تأکید شد که اصلاح اساسنامه فدراسیون‌های ورزشی باید بر تعیین حدود اختیارات، نظارت قانونی و موجه، شفافیت عمومی، پاسخگویی و صیانت از حقوق مردم استوار باشد. تدوین اساسنامه‌های متناسب با ماهیت و مأموریت فدراسیون‌های مختلف نیز از دیگر پیشنهادهای محوری این نشست بود.

در نشست تخصصی «بررسی اصلاح اساسنامه فدراسیون‌های ورزشی و نحوه انتخاب رؤسای فدراسیون‌های ورزشی» که به همت گروه ورزش دفتر مطالعات آموزش و فرهنگ مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی و با حضور مدیران باسابقه ورزش کشور، صاحب‌نظران حقوق ورزشی و نمایندگان نهادهای نظارتی برگزار شد، ضرورت بازنگری در ساختار حکمرانی فدراسیون‌های ورزشی با محوریت حقوق مردم، حدود اختیارات دولت و سازوکارهای نظارت و پاسخگویی مورد بررسی قرار گرفت. این نشست در شرایطی برگزار شد که بازنگری در ساختار حقوقی و نظام انتخاباتی فدراسیون‌ها در دستور اقدام قرار دارد.

در همین راستا و با توجه به لزوم اصلاح اساسنامه فدراسیون‌های ورزشی آماتوری و دستورالعمل «وثاقت و امانت»، این نشست تخصصی با هدف آسیب‌شناسی چالش‌های موجود و بررسی راهکارهای حقوقی و ساختاری برای اصلاح نظام حکمرانی و انتخابات فدراسیون‌های ورزشی برگزار شد. رابطه دولت و مردم در ورزش باید بازتعریف شود یکی از مهم‌ترین محورهای نشست، ضرورت تبیین جایگاه فدراسیون‌های ورزشی در رابطه میان دولت، حاکمیت و مردم بود.

در این زمینه تأکید شد که پیش از هرگونه اصلاح در ارکان فدراسیون، ساختار مجامع، فرایند انتخابات یا اختیارات رؤسای فدراسیون‌ها، باید مشخص شود که این نهادها چه جایگاهی در نظام حکمرانی کشور دارند و رابطه آن‌ها با دولت، دستگاه‌های نظارتی و ذی‌نفعان اصلی آن‌ها یعنی مردم چگونه تعریف می‌شود. بر این اساس، مسئله اصلی صرفاً افزایش یا کاهش اختیارات دولت نیست، بلکه دستیابی به الگویی متوازن از حکمرانی است که در آن، حدود اختیارات، مسئولیت‌ها و سازوکارهای پاسخگویی هر یک از بازیگران به‌صورت شفاف و قانونی تعیین شود.

فدراسیون‌ها بایستی ذیل نظارت قانونی قرار داشته باشند در بخش دیگری از مباحث نشست، چالش استقلال فدراسیون‌های ورزشی و نسبت آن با نظارت حاکمیتی مورد توجه قرار گرفت. در این چارچوب مطرح شد که برخورداری فدراسیون‌ها از اختیارات مدیریتی و تخصصی نباید به معنای خروج آن‌ها از شمول نظارت قانونی یا کاهش مسئولیت در برابر مردم و نهادهای نظارتی تلقی شود.

فدراسیون‌های ورزشی، علاوه بر مسئولیت اداره رشته‌های ورزشی، در مواردی از اعتبارات، امکانات و حمایت‌های عمومی برخوردارند و تصمیمات آن‌ها بر حقوق ورزشکاران، مربیان، باشگاه‌ها و سایر ذی‌نفعان تأثیر مستقیم دارد. از این منظر، هرگونه بازتعریف استقلال و اختیارات فدراسیون‌ها باید با پیش‌بینی ضمانت‌های مؤثر پاسخگویی، نظارت قانونی و صیانت از حقوق عمومی همراه باشد چرا که موضوع ورزش و دسترس پذیری همگان به آن یکی از اصول قانون اساسی و فدراسیون های ورزشی یکی از بازوهای محقق سازی آن است.

همچنین تأکید شد که الزامات فدراسیون‌های بین‌المللی و ضرورت جلوگیری از مداخلات غیرموجه، نباید با اصل نظارت قانونی و مسئولیت‌پذیری نهادهای ورزشی یکسان تلقی شود. نظارت موجه و شفافیت عمومی، جایگزین ابهام در مسئولیت‌ها از دیگر موضوعات کلیدی نشست، ضرورت بازطراحی نظام نظارت بر فدراسیون‌های ورزشی بود.

در این زمینه، تعیین دقیق سهم و حدود صلاحیت دستگاه‌های نظارتی، رفع تداخل وظایف و پیش‌بینی ابزارهای قانونی و متناسب برای نظارت بر انتخابات، مصوبات مجامع، عملکرد مدیریتی و منابع مالی فدراسیون‌ها مورد تأکید قرار گرفت. همچنین ضرورت حرکت از نظارت‌های عمدتاً واکنشی به سمت سازوکارهای پیشگیرانه، شفاف و قابل ارزیابی مطرح شد.

در این رویکرد، شفافیت اطلاعات مربوط به انتخابات، ترکیب مجامع، تصمیمات مدیریتی، عملکرد مالی و نحوه استفاده از منابع عمومی، از حقوق مردم و جامعه ورزش محسوب می‌شود و باید با رعایت الزامات قانونی، در اصلاح اساسنامه‌ها جایگاه مشخصی داشته باشد. هدف آن است که نظارت از سازوکاری محدود به رسیدگی پس از بروز اختلاف، به ابزاری مؤثر برای پیشگیری از تخلف، تعارض منافع و تکرار مناقشات گذشته تبدیل شود.

پایان نگاه یکسان به فدراسیون‌ها، ضرورت تدوین اساسنامه‌های متناسب یکی دیگر از پیشنهادهای مهم مطرح‌شده در نشست، بازنگری در رویکرد تدوین اساسنامه‌ای یکسان برای تمام فدراسیون‌های ورزشی بود. در این زمینه تأکید شد که تفاوت ماهیت، مأموریت، ساختار عضویت و الزامات تخصصی فدراسیون‌ها، طراحی چارچوب‌های حقوقی متناسب با ویژگی‌های هر گروه را ضروری می‌سازد.

بر این اساس، پیشنهاد شد فدراسیون‌ها در گروه‌هایی شامل فدراسیون‌های صنفی، المپیکی، غیرالمپیکی، پشتیبان و چندرشته‌ای تفکیک شوند و برای هر گروه، اساسنامه‌ای متناسب با ساختار و مأموریت آن تدوین شود. این رویکرد می‌تواند ضمن توجه به تفاوت‌های فدراسیون‌ها، اصول مشترکی مانند قانون‌مداری، نظارت مؤثر، شفافیت، سلامت انتخابات و پاسخگویی عمومی را در تمامی آن‌ها تضمین کند.

اصلاح قواعد حکمرانی برای جلوگیری از تکرار بحران‌های انتخاباتی در جمع‌بندی نشست، مشخص شد که اصلاح اساسنامه‌ها باید علاوه بر بازنگری در فرایند انتخاب رؤسا، به تعیین دقیق حدود اختیارات، تقویت نظارت بر تصمیمات و مصوبات، پیشگیری از تعارض منافع و تضمین حقوق ذی‌نفعان بپردازد. پیام محوری نشست آن بود که فدراسیون‌های ورزشی نباید به نهادهایی خارج از دسترس نظارت قانونی و مطالبه‌گری عمومی تبدیل شوند.

اصلاح اساسنامه‌ها زمانی اثربخش خواهد بود که ضمن حفظ اختیارات تخصصی و مدیریتی لازم، هیچ مقام یا نهادی را از مسئولیت‌پذیری، شفافیت و پاسخگویی در برابر قانون و مردم مصون نکند.