وال‌استریت ژورنال: حادثه فلای‌دبی ریسک‌های جدیدی برای اقتصاد آسیب‌دیده دبی ایجاد کرد

وال‌استریت ژورنال در گزارشی با بررسی پیامدهای حمله به یک پرواز فلای‌دبی، هشدار داد که این حادثه می‌تواند روند احیای گردشگری و صنعت هوانوردی دبی را با چالش‌های تازه‌ای مواجه کند؛ بخش‌هایی که سهم مهمی در اقتصاد این امارت دارند و پیش از این نیز از تبعات جنگ ایران آسیب دیده بودند. جنگ ایران پیش‌تر تصویر دبی به‌عنوان پناهگاهی امن و دور از ناآرامی‌های منطقه را که حاکمان این امارت طی دهه‌ها ساخته بودند، خدشه‌دار کرده بود.

حملات موشکی و پهپادی ایران در جریان جنگ، نگرانی‌هایی درباره سفر هوایی به این شهر ایجاد کرد؛ شهری که به نامی شناخته‌شده در صنعت گردشگری لوکس تبدیل شده است. اکنون حمله به پرواز فلای‌دبی می‌تواند اعتماد مسافران را بیش از پیش تحت فشار قرار دهد.

تحلیلگران می‌گویند تردید دوباره مسافران برای استفاده از شرکت‌های هواپیمایی مستقر در امارات یا سفر به دبی می‌تواند پیامدهایی برای هتل‌ها، رستوران‌ها و فروشگاه‌هایی داشته باشد که همین حالا هم تحت فشار هستند. مسافران صهیونیست در این میان اهمیت ویژه‌ای دارند؛ زیرا پس از عادی‌سازی روابط در سال ۲۰۲۰، به یکی از منابع رو به رشد گردشگری دبی تبدیل شده‌اند.

این مسیر هوایی پیش‌تر نیز تحت تأثیر جنگ قرار گرفته بود، چرا که رژیم صهیونیستی درباره وجود شکاف‌های امنیتی در آن ابراز نگرانی کرده بود. «کریستیان کوتس اولریشسن»، پژوهشگر مؤسسه بیکر دانشگاه رایس، می‌گوید: «هرگونه تردید درباره ترتیبات امنیتی پروازهای خروجی از دبی می‌تواند به اعتماد عمومی به این امارت ضربه بزند؛ به‌ویژه پس از شوک‌های ناشی از جنگ ایران».

دادستان کل امارات روز شنبه تلاش برای سرنگونی پرواز ۱۰۷۳ فلای‌دبی در روز چهارشنبه را یک اقدام تروریستی توصیف کرد. به گفته افرادی مطلع از این پرونده، کمک‌خلبان عمانی که به خلبان حمله کرده بود، پیش‌تر به دلیل نگرانی از گرایشش به دیدگاه‌های افراطی، از پرواز در عمان منع شده بود.

اینکه او توانسته در فلای‌دبی استخدام شود، می‌تواند پرسش‌هایی درباره سازوکارهای امنیتی و بررسی‌های پیش از استخدام در امارات ایجاد کند. فلای‌دبی و دولت امارات تا زمان ادامه تحقیقات درباره این حادثه اظهارنظری نکرده‌اند.

فلای‌دبی پس از این حادثه پروازهای خود به/از سرزمین‌های اشغالی را متوقف کرده است. هنوز نشانه‌ای از لغو گسترده‌تر پروازها یا کاهش رزروها فراتر از پروازهای تعلیق‌شده فلای‌دبی وجود ندارد.

برای ارزیابی اینکه این حادثه رفتار مسافران را در سطح گسترده‌تری تغییر خواهد داد، هنوز زود است؛ هرچند بازتاب گسترده جهانی این حمله احتمالاً به بهبود شرایط کمک نخواهد کرد. اقتصاد گردشگری دبی پیش‌تر نیز توانسته بود از شوک‌های بزرگی مانند همه‌گیری کرونا بهبود یابد.

در ماه‌های اخیر، ترافیک فرودگاه‌ها و نرخ اشغال هتل‌ها از پایین‌ترین سطوح خود فاصله گرفته بود، هرچند هر دو شاخص همچنان به‌طور کلی پایین‌تر از سطح پیش از جنگ قرار دارند. مقام‌های دولت دبی به درخواست‌ها برای اظهارنظر درباره این موضوع پاسخ ندادند.

حادثه هواپیمای فلای‌دبی فشار تازه‌ای بر بخشی وارد می‌کند که در قلب مدل اقتصادی دبی قرار دارد. بر اساس مطالعه مؤسسه آکسفورد اکونومیکس، هوانوردی و گردشگری وابسته به آن در سال ۲۰۲۳ معادل ۲۷ درصد از تولید ناخالص داخلی دبی فعالیت اقتصادی ایجاد کردند.

سرمایه‌گذاری دبی در صنعت هوانوردی نیز افقی چندین‌ساله دارد. توسعه ۳۵ میلیارد دلاری فرودگاه بین‌المللی آل مکتوم، دومین فرودگاه این امارت، قرار است نخستین مرحله جدید خود را در سال ۲۰۳۲ افتتاح کند.

دبی می‌گوید این فرودگاه پس از تکمیل، به بزرگ‌ترین مرکز هوانوردی جهان تبدیل خواهد شد و ظرفیت جابه‌جایی بیش از ۲۶۰ میلیون مسافر در سال را خواهد داشت. فرودگاه بین‌المللی دبی، که سال گذشته شلوغ‌ترین فرودگاه جهان از نظر تعداد مسافران بین‌المللی بود، در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ شاهد کاهش نزدیک به یک‌سومی ترافیک نسبت به مدت مشابه سال قبل بود.

این فرودگاه اکنون انتظار دارد امسال ۷۰ میلیون مسافر را جابه‌جا کند؛ رقمی که به‌مراتب کمتر از پیش‌بینی ۹۹.۵ میلیون مسافری پیش از جنگ است. حادثه روز چهارشنبه در شرایطی رخ داده که اقتصاد گسترده‌تر امارات نیز امسال با فشار مواجه است؛ جنگ صادرات نفت را مختل کرده و به گردشگری آسیب زده است.

مؤسسه کپیتال اکونومیکس پیش‌بینی کرده تولید ناخالص داخلی امارات امسال ۱.۵ درصد کاهش یابد. برگزاری برخی رویدادهای مهم نیز مختل شده است.

شماری از هتل‌های لوکس، از جمله هتل نمادین برج‌العرب، برای انجام عملیات بازسازی تعطیل شده‌اند. بسیاری از شرکت‌های هواپیمایی بین‌المللی نیز به دلیل جنگ، از بهار امسال پروازهای خود را تا اکتبر یا حتی پس از آن متوقف کرده‌اند.

شرکت هواپیمایی کَتِی پاسیفیک هنگ‌کنگ روز دوشنبه تعلیق پروازهای خود به دبی را تا پایان ژانویه تمدید کرد. شرکت‌های هواپیمایی دولتی فلای‌دبی، امارات و اتحاد، در مقایسه با بسیاری از رقبای بین‌المللی خود، فعالیت گسترده‌تری را در سراسر منطقه حفظ کرده‌اند.

دبی امسال حتی در اوج جنگ ایران نیز تلاش کرده بود پروازهای خود را برقرار نگه دارد. وال‌استریت ژورنال گزارش داده بود که در هفته‌های نخست درگیری، ده‌ها هواپیما در فاصله تنها پنج دقیقه پس از هشدار درباره حملات موشکی یا پهپادی در فرودگاه بین‌المللی دبی فرود آمده یا از آنجا برخاسته‌اند.

گردشگری دبی نیز مانند صنعت هوانوردی، از این درگیری ضربه شدیدی خورده است. بر اساس داده‌های دولتی، دبی در هشت ماه نخست سال ۲۰۲۶ پذیرای ۶.۹۷ میلیون گردشگر بین‌المللی با اقامت شبانه بود؛ در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۱۲.۵۴ میلیون نفر بود.

هتل‌ها به‌تدریج در حال پر شدن هستند و نرخ اشغال آنها از ۳۶ درصد در ماه مارس به ۶۶ درصد در ماه اوت افزایش یافته است، هرچند همچنان پایین‌تر از سطح سال گذشته قرار دارد. مسافران اسراییلی در سال‌های اخیر به یکی از منابع جدید تقاضای گردشگری در دبی تبدیل شده‌اند.

پس از عادی‌سازی روابط در سال ۲۰۲۰، شمار آنها با کمک سفر بدون روادید و پروازهای مستقیم متعدد افزایش یافت. بر اساس اعلام سفارت رژیم در امارات، تا پایان سال ۲۰۲۳ حدود ۱.۲ میلیون گردشگر صهیونیست از این کشور بازدید کرده بودند.

جنگ ایران این روند را کند کرد. شورای امنیت ملی اسراییل در ماه مارس به شهروندانش توصیه کرد از پروازهایی که از طریق امارات انجام می‌شوند استفاده نکنند؛ امارات تنها چند ده کیلومتر با ایران فاصله دارد.

پیش از حادثه روز چهارشنبه، فلای‌دبی پروازهای منظم میان دبی و تل‌آویو را انجام می‌داد. تعلیق این پروازها اکنون می‌تواند فشار بیشتری بر یکی از پایدارترین پیوندهای تجاری ایجادشده پس از عادی‌سازی روابط وارد کند.

«مایکل هوروویتز»، تحلیلگر امنیتی و ژئوپلیتیک که کتابی درباره آینده اسراییل در خاورمیانه نوشته است، می‌گوید: «این حادثه آزمون بزرگی برای این رابطه است». او افزود: «برای امارات، که یک مرکز بزرگ حمل‌ونقل است، مدیریت بحران از منظر روابط عمومی اهمیت زیادی دارد.

اگر اسرائیل علناً به کاستی‌های امنیتی اشاره کند یا پروازها را برای مدت طولانی متوقف کند، سایر شرکت‌های هواپیمایی ممکن است این اقدام را نشانه‌ای از ناامن بودن فرودگاه دبی تلقی کنند».