میناب باید از یک جغرافیا به گفتمانی ماندگار در حافظه ملی و جهانی تبدیل شود
وی افزود: آنچه درباره میناب دنبال می‌کنیم، مسئله، شکل‌دادن به گفتمانی ماندگار است تا میناب در حافظه جمعی جامعه حضوری پایدار پیدا کند و به نمادی ملی تبدیل شود.
سیدرضا صالحی‌امیری، وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، صبح سه‌شنبه ۲۸ مهرماه ۱۴۰۵ در دومین نشست ستاد پیگیری جنایت میناب با حضور مدیران دستگاه‌های عضو، با تاکید بر ضرورت عبور از اقدامات پراکنده و حرکت به‌سوی برنامه‌ای منسجم، مستمر و چندوجهی اظهار کرد: میناب برای ما یک گفتمان است، نه یک جغرافیا. او با تشریح رویکرد راهبردی این ستاد، تبدیل جنایت میناب به بخشی از حافظه جمعی ایرانیان و گسترش بازتاب آن در افکار عمومی جهان را از مهم‌ترین اهداف این مجموعه برشمرد و تاکید کرد: این مأموریت نباید به ثبت یک حادثه، برگزاری چند برنامه یا بیان مقطعی یک روایت محدود بماند، بلکه باید با پیوند میان پیگیری حقوقی، مستندسازی، فعالیت رسانه‌ای و تولید آثار فرهنگی و هنری، به فرایندی ماندگار در حافظه ملی و بین‌المللی تبدیل شود.
میناب؛ از ثبت یک واقعه تا شکل‌گیری گفتمان ملی وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با تاکید بر اینکه نخستین هدف ستاد، تبدیل جنایت میناب به یک گفتمان عمومی در ایران است، گفت: این گفتمان باید فراتر از نسل امروز امتداد یابد و در حافظه نسل‌های آینده نیز ماندگار شود. تبدیل این جنایت به حماسه و ارتقای آن از یک واقعه به موضوعی ملی، مستلزم برنامه‌ریزی هدفمند و استمرار فعالیت‌هاست.
صالحی‌امیری با اشاره به تجربه تاریخی جنگ هشت‌ساله ایران و عراق، خرمشهر را نمونه‌ای از تبدیل یک رویداد تاریخی به نمادی ماندگار در حافظه جمعی جامعه دانست و اظهار کرد: در دوران جنگ، شهرهایی مانند خرمشهر و آبادان مقاومت‌های بزرگی را تجربه کردند، اما خرمشهر با پیوند خوردن به روایت تاریخی آزادسازی و جمله ماندگار امام خمینی(ره) که «خرمشهر را خدا آزاد کرد»، به نمادی فراگیر در حافظه عمومی ایرانیان تبدیل شد. وی افزود: آنچه درباره میناب دنبال می‌کنیم، مسئله، شکل‌دادن به گفتمانی ماندگار است تا میناب در حافظه جمعی جامعه حضوری پایدار پیدا کند و به نمادی ملی تبدیل شود.
تحقق این هدف، به شناخت دقیق ویژگی‌های این واقعه و طراحی برنامه‌هایی متناسب با ابعاد تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و بین‌المللی آن نیاز دارد. پیوند پیگیری حقوقی با دیپلماسی فرهنگی و رسانه‌ای صالحی‌امیری با تاکید بر ضرورت پیگیری حقوقی جنایت میناب و تلاش برای محکومیت بین‌المللی آن تصریح کرد: معرفی ابعاد این جنایت به افکار عمومی جهان، با سخنرانی و نصب بنر محقق نمی‌شود، بلکه باید از ظرفیت‌های مؤثرتر و ماندگارتری برای انتقال روایت و تثبیت آن در افکار عمومی بین‌المللی استفاده کرد.
وی با اشاره به ضرورت بهره‌گیری هم‌زمان از ظرفیت‌های حقوقی و فرهنگی افزود: اگر تیم حقوقی بتواند در مراجع معتبر بین‌المللی رأی یا حکمی با عنوان جنایت جنگی یا عنوان حقوقی متناسب به دست آورد، این دستاورد باید با تولید فیلم، آثار فرهنگی و هنری و محتوای رسانه‌ای همراه شود. پیگیری حقوقی و روایت فرهنگی و رسانه‌ای باید در کنار یکدیگر پیش بروند تا موضوع میناب از سطح پیگیری‌های تخصصی فراتر رود و به مطالبه‌ای در افکار عمومی جهان تبدیل شود.
وزیر میراث‌فرهنگی با تاکید بر ضرورت استمرار این مسیر خاطرنشان کرد: مستندسازی، پیگیری حقوقی، فعالیت رسانه‌ای و تولید آثار فرهنگی و هنری، اجزای به‌هم‌پیوسته یک مأموریت واحدند و باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که یکدیگر را تکمیل کنند. هرگونه گسست در این فرایند می‌تواند از دامنه و ماندگاری اثرگذاری آن بکاهد.
کودکان و نسل جدید؛ کانون ماندگاری حافظه جمعی صالحی‌امیری با تاکید بر اهمیت نقش آموزش و فرهنگ در انتقال این روایت به نسل‌های آینده، کودکان و دانش‌آموزان را از گروه‌های محوری در برنامه‌های گفتمان‌سازی درباره میناب دانست و گفت: موضوع کودکان از نظر عاطفی ظرفیت ویژه‌ای برای جلب توجه افکار عمومی جهان دارد و باید از این ظرفیت برای معرفی ابعاد انسانی جنایت میناب و ماندگار کردن یاد کودکان شهید استفاده کرد. وی افزود: مدرسه، دانشگاه، خانواده و فضای عمومی جامعه باید در این فرایند نقش داشته باشند.
کتاب، شعر، سینما، تئاتر و فعالیت‌های آموزشی، ابزارهایی برای تعمیق شناخت و تبدیل احساس اولیه به درکی پایدار هستند؛ ازاین‌رو، برنامه‌های فرهنگی باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که کودکان و نوجوانان از سال‌های نخست تحصیل با این موضوع آشنا شوند و این شناخت در گذر زمان استمرار یابد. وزیر میراث‌فرهنگی با تاکید بر تفاوت میان واکنش عاطفی مقطعی و شکل‌گیری باور اجتماعی پایدار اظهار کرد: مسئله اصلی، تبدیل یک شعار یا احساس جمعی به شناخت و باور است.
تبدیل سوگ به گفتمان و تبدیل احساس به معرفت جمعی، فرایندی پیچیده و زمان‌بر است که به برنامه‌ریزی مستمر و مشارکت حوزه‌های مختلف نیاز دارد. وی همچنین با اشاره به تجربه‌های گفتمان‌ساز در تاریخ معاصر ایران، از شهادت سردار قاسم سلیمانی به‌عنوان نمونه‌ای از تبدیل یک شخصیت و رویداد به نمادی در حافظه جمعی یاد کرد و بر ضرورت مطالعه سازوکارهای فرهنگی و اجتماعی ماندگاری روایت‌ها تاکید کرد.
فعال‌سازی ظرفیت ایرانیان خارج از کشور برای بازتاب جهانی میناب صالحی‌امیری، بهره‌گیری از ظرفیت ایرانیان مقیم خارج از کشور را یکی دیگر از محورهای مهم این مأموریت برشمرد و گفت: ایرانیان خارج از کشور می‌توانند در معرفی جنایت میناب و گسترش آگاهی درباره آن نقش مؤثری ایفا کنند. برای تحقق این هدف، لازم است با هماهنگی دستگاه‌های مرتبط، از ظرفیت‌های فرهنگی و هنری و محل‌های تجمع ایرانیان در کشورهای مختلف استفاده شود.
وی افزود: برگزاری برنامه‌های فرهنگی و هنری، بهره‌گیری از موسیقی و اجراهای هنری و طراحی فعالیت‌های مشترک با مشارکت ایرانیان خارج از کشور می‌تواند زمینه ارتباط مستمر میان ایرانیان داخل و خارج از کشور را تقویت کند و به انتقال این روایت به مخاطبان بین‌المللی یاری رساند. وزیر میراث‌فرهنگی تاکید کرد: این برنامه‌ها نباید به رویدادهایی مقطعی محدود شوند، بلکه لازم است در چارچوب برنامه‌ای منسجم، استمرار داشته باشند تا موضوع میناب در فضای فرهنگی ایرانیان در کشورهای مختلف حضور پیدا کند و زمینه بازتاب گسترده‌تر آن در افکار عمومی جهان فراهم شود.
ستاد هماهنگ‌کننده است، نه جایگزین دستگاه‌های اجرایی وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در بخش دیگری از سخنان خود، انسجام تشکیلاتی و تعیین مسئولیت‌های روشن را از الزامات پیشبرد مأموریت ستاد دانست و گفت: ستاد، مجموعه‌ای هماهنگ‌کننده است و نباید جایگزین وظایف اجرایی دستگاه‌ها شود. وی تصریح کرد: هر دستگاه باید مسئولیت‌های خود را در چارچوب وظایف و ظرفیت‌های تخصصی‌اش دنبال کند.
مأموریت ستاد، گردآوری و هماهنگ‌سازی فعالیت‌های پراکنده، اطلاع‌رسانی متقابل میان دستگاه‌ها، تعیین اولویت‌ها و شکل‌دادن به مجموعه‌ای منسجم از اقدامات برای ارائه به دولت و افکار عمومی است. صالحی‌امیری با تاکید بر ضرورت مشارکت همه معاونت‌ها و بخش‌های مرتبط در دستگاه‌های عضو افزود: نمی‌توان انتظار داشت که تمام اقدامات در خود ستاد انجام شود؛ نقش اصلی این مجموعه، ایجاد هماهنگی، جلوگیری از موازی‌کاری و فراهم کردن زمینه مشارکت مؤثر همه دستگاه‌هاست.
وی از مسئولان کارگروه‌ها خواست ظرف یک ماه آینده جلسات تخصصی خود را برگزار کنند، چارچوب فعالیت‌ها و پیش‌نویس برنامه‌هایشان را به‌صورت مکتوب تدوین کنند و پیش از نشست بعدی در اختیار ستاد مرکزی قرار دهند. وزیر میراث‌فرهنگی همچنین بر ضرورت برگزاری چرخشی جلسات کارگروه‌ها در دستگاه‌های عضو تاکید کرد و گفت: برگزاری نشست‌ها در مجموعه‌هایی مانند وزارت امور خارجه، وزارت دفاع و بخش‌های حقوقی دستگاه‌ها می‌تواند زمینه شناخت بهتر ظرفیت‌ها، افزایش تعامل و تقویت همکاری مشترک را فراهم کند.
وی افزود: هماهنگی لازم برای برگزاری جلسه با رئیس‌جمهوری نیز انجام خواهد شد تا روند شکل‌گیری کارگروه‌ها، مسئولیت‌ها و برنامه‌های پیش‌بینی‌شده در سطح عالی دولت مورد بررسی قرار گیرد. مشارکت مدیران هرمزگان و گسترش ظرفیت‌های تخصصی صالحی‌امیری با تاکید بر ضرورت حضور مسئولان استانی و محلی در فرایند تصمیم‌گیری‌ها اظهار کرد: استاندار هرمزگان، مسئولان استانداری و شهرستان، شهردار و دیگر مدیران محلی مرتبط باید در نشست‌های مشترک کارگروه‌ها حضور داشته باشند تا ضمن آگاهی از برنامه‌ها، دیدگاه‌ها، ملاحظات و ظرفیت‌های اجرایی منطقه نیز در تصمیم‌گیری‌ها لحاظ شود.
وی با قدردانی از اقدامات صورت‌گرفته در دستگاه‌های مختلف خاطرنشان کرد: اشاره به عملکرد برخی دستگاه‌ها به معنای نادیده گرفتن تلاش دیگر مجموعه‌ها نیست، آنچه اهمیت دارد، قرار گرفتن همه ظرفیت‌ها در یک مسیر مشترک و ایفای نقش متناسب با مسئولیت و توانایی هر دستگاه است. وزیر میراث‌فرهنگی همچنین گسترش مشارکت تخصصی را از ضرورت‌های پیشبرد این مأموریت دانست و افزود: باید از ظرفیت سازمان‌های هنری و شخصیت‌های حقیقی نیز استفاده شود.
پیشنهاد عضویت یک سازمان هنری و معرفی دو شخصیت حقیقی در همین چارچوب مطرح شده است تا دامنه مشارکت تخصصی افزایش یابد و ستاد بتواند از توانمندی‌های متنوع‌تری بهره بگیرد. مسئولیت مشترک دستگاه‌ها در برابر یک مأموریت ملی صالحی‌امیری در بخش پایانی سخنان خود، باور درونی و احساس مسئولیت اعضای ستاد را از پیش‌شرط‌های موفقیت این مأموریت دانست و تاکید کرد: هر یک از اعضا باید از منظر اعتقادی، اخلاقی و مسئولیت ملی به آن بنگرند و متناسب با تخصص و توانایی خود برای پیشبرد آن وقت بگذارند.
وی افزود: همه افراد نمی‌توانند در میدان نظامی حضور داشته باشند، اما فعالیت حقوقی، فرهنگی، رسانه‌ای و بین‌المللی نیز بخشی از مسیر دفاع از منافع ملی است. هر دستگاه باید در حوزه تخصصی خود مسئولیت بپذیرد و با همکاری سایر مجموعه‌ها، زمینه پیگیری مؤثر و مستمر این مأموریت را فراهم کند.
وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در پایان تاکید کرد: هدف آن است که موضوع میناب به برنامه‌ای مقطعی یا اداری محدود نماند و از طریق هم‌افزایی دستگاه‌ها، پیگیری حقوقی، مستندسازی و فعالیت‌های فرهنگی و رسانه‌ای، به گفتمانی ماندگار در حافظه ملی و بین‌المللی تبدیل شود. منبع: وزارت میراث فرهنگی
