ایران‌بوم چیست؟ جزئیات طرح تحول دیجیتال دولت و رفع اختلال سامانه دولت من

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، با تأکید بر ضرورت تحول دیجیتال در کشور گفت: طرح ملی ایران‌بوم با هدف یکپارچه‌سازی سامانه‌های متعدد دستگاه‌های اجرایی و ایجاد زیست‌بوم‌های دیجیتال در حوزه‌های مختلف، با همکاری دستگاه‌های اجرایی و مشارکت بخش خصوصی در دستور کار قرار گرفته است. سید ستار هاشمی در حاشیه نشست تشریح زیست‌بوم دیجیتال دولت در جمع خبرنگاران اظهار کرد: در جلسه امروز موضوعی که به‌صورت ویژه در دستور کار قرار داشت، بحث تحول دیجیتال در کشور بود؛ موضوعی که یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی راهبردی به شمار می‌رود.

وی با اشاره به اهمیت تحول دیجیتال در حوزه حکمرانی افزود: یکی از زمینه‌هایی که اهمیت این موضوع را نشان می‌دهد، سرشماری ثبتی‌مبناست که در دولت چهاردهم در دستور کار قرار گرفته، به نظر می‌رسد این اقدام یکی از اتفاقاتی باشد که مبتنی بر داده‌های کشور، امکان ارائه خدمات و برنامه‌ریزی مؤثرتر برای آینده را فراهم می‌کند. وزیر ارتباطات ادامه داد: پیش از این، سرشماری‌ها معمولاً هر ۱۰ سال یک‌بار انجام می‌شد و آخرین سرشماری در سال ۱۳۹۵ صورت گرفت؛ اما امسال، در سال ۱۴۰۵، قرار است سرشماری مبتنی بر تقاطع‌گیری از داده‌های موجود در پایگاه‌های اطلاعاتی کشور انجام شود.

هاشمی با بیان اینکه این روش از نظر زمان، هزینه و دقت می‌تواند اقدامی بدیع و نوآورانه باشد، تصریح کرد: این شیوه از یک سو به نظام برنامه‌ریزی کشور کمک می‌کند تا اولویت‌ها را دقیق‌تر شناسایی کند و از سوی دیگر، امکان تمرکز مؤثرتر بر چالش‌ها و مسائل کشور را فراهم می‌آورد. وی خاطرنشان کرد: امیدواریم مطابق برنامه زمانی که دوستان در مرکز آمار ایران در دستور کار دارند، شاهد تحقق این اتفاق باشیم.

نکته مهم‌تر این است که با این روش، امکان دسترسی برخط به اطلاعات فراهم می‌شود و دیگر نیازی نیست برای دستیابی مجدد به آمار، یک دهه منتظر بمانیم. وزیر ارتباطات با تأکید بر اینکه این رویکرد در راستای شکل‌گیری نظام برنامه‌ریزی هوشمند قرار دارد، گفت: این اقدام می‌تواند برای مدیریت بهینه منابع کشور بسیار راهگشا باشد و زمینه را برای اجرای دقیق‌تر بودجه‌ریزی عملیاتی با استفاده از ابزارها و فناوری‌های نوین فراهم کند.

هاشمی افزود: طبیعتاً همه تلاش می‌کنند این فرایند در حداقل زمان ممکن به نتیجه برسد. این حرکت و طرح، از جمله اقدامات نوآورانه‌ای است که در دستور کار قرار گرفته و به‌تدریج تکمیل خواهد شد.

وی با اشاره به اینکه اجرای اقدامات برای نخستین‌بار ممکن است با برخی چالش‌ها همراه باشد، اظهار کرد: در این مسیر ممکن است در برخی بخش‌ها به اقدامات اصلاحی نیاز باشد. همچنین داده‌هایی در کشور وجود دارد که کامل نیستند و این فرایند به‌تدریج کمک می‌کند تا به داده‌هایی کامل‌تر و بالغ‌تر دست پیدا کنیم.

وزیر ارتباطات با اشاره به اقدامات این وزارتخانه در حوزه تحول دیجیتال گفت: موضوعی که به‌صورت ویژه در دستور کار همکاران ما در وزارت ارتباطات قرار دارد، اجرای طرحی بزرگ و ملی تحت عنوان ایران‌بوم است که آن را با هماهنگی حداکثری با وزارتخانه‌های مختلف و تعامل نزدیک با سازمان برنامه و بودجه دنبال می‌کنیم. هاشمی توضیح داد: هدف از این طرح آن است که سامانه‌های متعدد و متکثری که طی دهه‌های گذشته در کشور توسعه یافته‌اند، یکپارچه شوند.

بر اساس آخرین آماری که همکاران ارائه کرده‌اند، تاکنون حدود ۳ هزار و ۲۰۰ سامانه مختلف در کشور شناسایی شده است. وی ادامه داد: در ساختارهای فناوری باید به سمتی حرکت کنیم که امکان یکپارچه‌سازی این سامانه‌ها فراهم شود.

طرح ایران بوم نیز در همین مسیر تعریف شده است تا بتوانیم زیست‌بوم‌های مختلف کشور را در حوزه‌های گوناگون شناسایی و سامان‌دهی کنیم. وزیر ارتباطات با بیان اینکه تاکنون بیش از ۱۶ زیست‌بوم در حوزه‌های مختلف شناسایی شده است، گفت: حوزه‌های لجستیک، سلامت، آموزش، امور مالی و مالیاتی و بخش‌های دیگر از جمله این زیست‌بوم‌ها هستند.

هاشمی افزود: به‌جای آنکه تمرکز اصلی ما بر توسعه سامانه‌های بخشی باشد، تلاش می‌کنیم با نگاهی حوزه‌ای و زیست‌بومی به این موضوع بپردازیم. اقدامات مربوط به این طرح نهایی شده است و امیدواریم در آینده نزدیک، فراخوان مشارکت بخش خصوصی منتشر شود و این فرایند به نتیجه برسد.

وزیر ارتباطات در پاسخ به پرسشی درباره مشکلات ایجادشده در سامانه‌های دولتی، از جمله اختلال در پنجره واحد دولت در زمان ثبت خوداظهاری افزایش اعتبار کالابرگ، اظهار کرد: موضوع کالابرگ یکی از مسائل بسیار مهمی است که در دستور کار دولت چهاردهم و در چارچوب نگاه عدالت‌محور قرار دارد. وی افزود: باور ما این است که منابع کشور باید به‌گونه‌ای هدایت شوند که عدالت در توزیع آن‌ها رعایت شود.

یکی از موضوعاتی که به‌صورت ویژه دنبال کردیم، استفاده از پنجره واحد برای دریافت اطلاعات مبتنی بر خوداظهاری هم‌وطنان بود تا بر اساس اطلاعات دریافتی و پردازش آن‌ها، امکان متناسب‌سازی افزایش مبلغ کالابرگ فراهم شود. هاشمی با تأکید بر ضرورت استفاده از پنجره واحد خدمات دولت گفت: برای پرهیز از ایجاد درگاه‌های متعدد جهت ورود اطلاعات، استفاده از پنجره واحد ضروری است و در این موضوع تردیدی وجود ندارد.

وی ادامه داد: با این حال، در مقطع اولیه‌ای که مردم وارد این درگاه شدند، با توجه به اینکه سامانه پنجره واحد خدمات دولت برای دریافت اطلاعات و استعلام از دستگاه‌های مختلف استفاده می‌کند، در برخی موارد امکان پاسخ‌گویی متناسب با درخواست‌های مردم وجود نداشت. وزیر ارتباطات توضیح داد: از جمله این استعلام‌ها می‌توان به استعلام کد ملی از سازمان ثبت احوال، استعلام کد پستی از شرکت ملی پست و همچنین استعلام از سامانه‌های مختلف دیگر اشاره کرد.

هاشمی تصریح کرد: در برخی موارد، این سامانه‌ها نتوانستند متناسب با درخواست‌های مردم پاسخ‌گو باشند. به همین دلیل، تمهیدات لازم اندیشیده شد و همکاران ما بلافاصله تقویت بخش‌هایی را که در این فرایند به بهبود عملکرد نیاز داشتند، در دستگاه‌های مختلف پیگیری کردند.

همچنین مهلت انجام این فرایند تمدید شد. وزیر ارتباطات با اشاره به اهمیت تجربه ایجاد یکپارچگی در داده‌های کشور گفت: پس از دهه‌ها، در حال حرکت به سمت هم‌بندی و انسجام داده‌های کشور هستیم؛ اقدامی که به تسهیل امور مردم و همچنین جلوگیری از بسترهای فساد کمک می‌کند؛ بسترهایی که در برخی فرایندها و موارد، مردم را با مشکلات جدی مواجه کرده‌اند.

هاشمی تأکید کرد: این تجربه ممکن است در برخی مراحل با نقاطی روبه‌رو شود که نیازمند اصلاح باشند، اما این نقاط شناسایی و اصلاح خواهند شد. وی ابراز امیدواری کرد: در آینده نزدیک، این مسیر به ارائه خدمات دولتی به مردم بر مبنای نگاهی عادلانه‌تر کمک کند.