تدوین نقشه راه ملی برای توسعه فناوری‌های زبان فارسی در عصر هوش مصنوعی
تقسیم کار ملی و هم‌افزایی ظرفیت‌های تخصصی یکی از محورهای اصلی این تفاهم، طراحی زیست‌بوم فناورانه زبان فارسی با رویکردی ملی، یکپارچه و مشارکتی و با بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود کشور است.
فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، سند تفاهم مشترک برای طراحی زیست‌بوم ملی فناورانه زبان فارسی با حضور حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، سید حمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور، سید عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی به امضا رسید. این تفاهم با هدف ایجاد چارچوبی منسجم و مشترک برای طراحی و استقرار زیست‌بوم ملی فناورانه زبان فارسی و تقویت ظرفیت‌های علمی، فرهنگی، آموزشی، فناورانه و اقتصادی این زبان در سطح ملی و بین‌المللی تدوین شده است. با توجه به این که زبان فارسی یکی از ارکان هویت ملی و از عوامل مؤثر در انسجام فرهنگی و حفظ میراث تاریخی و تمدنی ایران به شمار می‌رود و با توجه به تحولات شتابان فناوری‌های نوین، به‌ویژه هوش مصنوعی و فناوری‌های زبانی، این سند بر ضرورت تقویت جایگاه زبان فارسی در محیط‌های علمی، فرهنگی و دیجیتال تأکید دارد.
بر اساس این تفاهم‌نامه همکاری، سازمان برنامه و بودجه کشور، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری در چارچوب وظایف و اختیارات قانونی خود، بر اصول همکاری مشترک برای طراحی و استقرار این زیست‌بوم توافق کرده‌اند. تقسیم کار ملی و هم‌افزایی ظرفیت‌های تخصصی یکی از محورهای اصلی این تفاهم، طراحی زیست‌بوم فناورانه زبان فارسی با رویکردی ملی، یکپارچه و مشارکتی و با بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود کشور است. بر این اساس، تدوین تقسیم کار ملی متناسب با مأموریت‌ها، صلاحیت‌ها و ظرفیت‌های تخصصی دستگاه‌ها و نهادهای مرتبط، با هدف جلوگیری از موازی‌کاری و اتلاف منابع، در دستور کار قرار می‌گیرد.
ایجاد سازوکار تعامل و هماهنگی میان نهادهای سیاست‌گذار، علمی، پژوهشی، فرهنگی، آموزشی، فناورانه و اقتصادی از دیگر محورهای همکاری است. همچنین، زمینه‌سازی برای مشارکت بخش خصوصی، شرکت‌های دانش‌بنیان و سایر فعالان مرتبط در طراحی و توسعه این زیست‌بوم پیش‌بینی شده است. بر اساس مفاد سند، طراحی سازوکارهای پایدار تأمین مالی، برنامه‌ریزی، پایش و ارزیابی عملکرد نیز از اصول همکاری چهار دستگاه خواهد بود؛ رویکردی که بر اثربخشی اقدامات و دستیابی به نتایج قابل سنجش تأکید دارد.
طراحی ساختار سه‌سطحی برای راهبری زیست‌بوم زبان فارسی در این تفاهم، چارچوب اولیه حکمرانی و اجرای زیست‌بوم ملی فناورانه زبان فارسی در سه سطح راهبری و سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و هماهنگی و تخصصی و اجرایی تعریف شده است. در سطح نخست، تشکیل شورای راهبری متشکل از بالاترین مقام دستگاه‌های ذی‌ربط برای هماهنگی سیاست‌ها، تعیین اولویت‌ها، تصویب برنامه‌های مشترک در چارچوب اختیارات قانونی و نظارت بر تحقق اهداف پیش‌بینی شده است. در سطح دوم، دبیرخانه مشترک مسئولیت هماهنگی فعالیت‌ها، پیگیری تصمیمات، تنظیم برنامه‌های اجرایی و تهیه گزارش‌های پیشرفت و عملکرد را بر عهده خواهد داشت.
در سطح سوم نیز کارگروه‌ها و شبکه‌های تخصصی با مشارکت دستگاه‌های مسئول، دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، نهادهای فرهنگی، شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان و سایر فعالان مرتبط، وظیفه طراحی و اجرای برنامه‌ها و طرح‌های مصوب را بر عهده خواهند گرفت. بر اساس این سند، ترکیب، وظایف، اختیارات، نحوه استقرار و سازوکار فعالیت این ارکان، با رعایت صلاحیت‌های قانونی دستگاه‌ها، در تفاهم‌نامه جامع مشخص خواهد شد. امضای این تفاهم‌نامه، گام نخست چهار دستگاه برای تدوین چارچوب همکاری ملی در حوزه زبان فارسی و فراهم‌سازی زمینه بهره‌گیری هماهنگ از ظرفیت‌های علمی، فرهنگی و فناورانه کشور در راستای توسعه کاربردهای این زبان در محیط‌های نوین، به‌ویژه عرصه فناوری‌های زبانی و هوش مصنوعی، به شمار می‌رود.
