مرکز توسعه تجارت الکترونیک: ۸ هزار میلیارد تومان معامله آنلاین در سال ۱۴۰۴/ سرعت اینترنت در ایران نصف دنیاست

ارزش کل معاملات تجارت الکترونیکی ایران با رشد ۴۹ درصدی به ۸ هزار میلیارد تومان رسید. ارزش کل مبادلات در تجارت الکترونیکی ایران در سال ۱۴۰۴ به رقم ۸ هزار میلیارد تومان رسید که جهش ۴۹ درصدی نسبت به دوره‌ گذشته را نشان می‌دهد.

اگرچه تورم بر این رشد موثر بوده اما هم‌زمان، مجموع تراکنش‌ها به مرز ۵.۳ میلیارد مورد رسید که ۵.۳ درصد بیشتر از سال گذشته است. هم‌چنین میانگین هر سبد خرید تا سطح یک میلیون و ۵۵۰ هزار تومان افزایش یافت.

ضریب نفوذ اینترنت به ۱۵۶.۸ درصد رسید شاخص‌های زیرساختی حاکی از دسترسی گسترده‌ جامعه به شبکه‌ داده هستند، به‌طوری‌ که ضریب نفوذ اینترنت به ۱۵۶.۸ درصد و ضریب نفوذ تلفن همراه به ۱۹۵ درصد بالغ شد. بر اساس آخرین گزارش وزارت ارتباطات در سه ماهه سوم ۱۴۰۴، تعداد کل مشترکین تلفن همراه ۱۶۸,۷۸۹,۲۷۷ و ضریب نفوذ تلفن همراه (تعداد تلفن همراه مشغول به کار به ازای هر صد نفر جمعیت است) ۱۹۴/۹۹ درصد بوده که نسبت به آمار مشابه در سال گذشته حدود ۵ درصد افزایش داشته است.» در مارس ۲۰۲۶ (اسفند ۱۴۰۴ و فروردین ۱۴۰۵) میانگین سرعت دانلود اینترنت تلفن همراه در ایران ۵۷/۲۳ مگابایت در ثانیه بوده است.

این در حالی است که میانگین جهانی ۱۰۹/۲۹ مگابایت در ثانیه بوده است. در سه ماهه سوم ۱۴۰۴ تعداد کل مشترکین پهن‌باند حدود ۱۳۵/۷ میلیون (ثابـت ۱۱/۱ میلیـون و سـیار ۱۲۴/۶ میلیـون) بوده که نسبت به آمار مشابه در سال گذشته ۴ درصد افزایش داشته است.

نفوذ شبکه‌های اجتماعی: ۵۱/۸ درصد بر اساس گزارش جهانی منتشرشده در نوامبر ۲۰۲۵ تعداد کاربران فعال شبکه‌های اجتماعی ایـران حدود ۴۸ میلیون نفر گزارش شده است. با این حساب ضریب نفوذ شبکه‌های اجتماعی در ایران در این سال حدود ۵۱/۸ درصد برآورد شده است.

ضریب نفوذ شبکه‌های اجتماعی در جهان حدود ۶۹/۹ درصد بوده است. هم‌چنین تعداد کل اینمادهای فعال در سال ۱۴۰۴ به ۴۰۲ هزار و ۷۴ مورد رسید که رشد ۳۱ درصدی را نسبت به سال قبل نشان می‌دهد.

بر اساس داده‌های گزارش، ۶۷ درصد از واحدهای تجارت الکترونیکی دارای اینماد در حوزه فروش کالا فعالیت می‌کنند و ۴۱ درصد از صاحبان این واحدها در گروه سنی ۳۰ تا ۴۰ سال قرار دارند.» از این ۸ هزار میلیارد تومان مجموع مبالغ تراکنش‌های خرید انجام‌شده از طریق درگاه‌های پرداخت اینترنتی ۵,۷۳۴ هزار میلیارد تومان بوده است. از سوی دیگر سـهم ارزش معاملات تجارت الکترونیکی از کل معاملات انجام‌شده در شبکه شاپرک طی سال‌های ۱۴۰۰ تـا ۱۴۰۴ روندی افزایشی و پایدار داشته، به طوری که این سهم در سال ۱۴۰۴ به ۳۳ درصد رسیده است.

بر اساس آمـار منتشرشده توسط شـاپرک، مجموع تراکنش‌هـای خریـد ثبت‌شـده در سـال ۱۴۰۴ نسـبت بـه سـال ۱۴۰۳ بـا رشـد ۶ درصدی همراه بوده است. از این میزان، تعداد تراکنش‌های خرید از طریق پایانه‌های فروش (POS) رشد ۲ درصدی را تجربه کرده، در حالی که تعــداد تراکنش‌های خرید اینترنتی بــا رشد قابل توجه ۱۲ درصدی مواجه شده است.

اثر جنگ بر تراکنش‌های بانکی اسفندماه معمولا فصل خریدهای نوروزی و استفاده از کمپین‌های فـروش ویـژه است، امـا در اسفند سال گذشته قطعی اینترنت و اختلال در زیرساخت ارتباطی کشور، باعث شد نه‌تنها در این حوزه رشدی رخ ندهد، بلکه مبلغ کل تراکنش‌ها از ۴۹۳ هـزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ به ۴۵۱ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۴ کاهش پیدا کرد. اختلال اینترنت در اسفند، معاملات تجارت الکترونیکی را ۸ درصد کاهش داد حمید توفیقی، رئیس مرکز توسعه تجارت الکترونیکی، می‌گوید: همچنین در سال ۱۴۰۴، حدود ۱۰.۸ میلیون گواهی امضای الکترونیکی صادر شده که حاکی از رشد ۶۱ درصدی نسبت به سال قبل است؛ شاخصی که در کنار سایر زیرساختهای ارتباطی و اعتماد دیجیتال، از اهمیت ویژهای در توسعه مبادلات الکترونیکی دارد.- حمید توفیقی، رئیس مرکز توسعه تجارت الکترونیکی خلاصه تجارت الکترونیک در ماه‌های بحرانی: رشـد ۴۹ درصـدی ارزش کل معـاملات تجـارت الکترونیـکی در سـال ۱۴۰۴ نسـبت بـه سـال ۱۴۰۳ بـا وجود تورم ۴۸٫۳ درصـدی، هم پـای تورم حرکـت کـرده اسـت.

امـا در خـرداد و تیـر (جنـگ تحمیـلی ۱۲ روزه)، رشـد تعـداد تراکنـش بـه ترتیـب بـه ٪۷ و ٪۴ سـقوط کـرد کـه کمتریـن رشــد مثبــت ســال اســت. در دی مــاه (نــاآرامی هــا و حوادث دی مــاه)، رشــد تعــداد تراکنــش تنهــا ٪۱۰ و رشــد ارزش حــدود ٪۴۷ (کمتریـن رشـد ارزش در نیمـه دوم سـال) ثبـت شـد.

در اسـفند نیـز هـر دو شـاخص منـفی شـدند (٪۶- تعـداد و ٪۸- ارزش). اگـر ایـن سـه مـاه بحـرانی را حـذف کنیـم، رشـد ارزش در ماه‌هـای عـادی سـال بـه طور میانگیـن بالای ٪۶۰ و رشـد تعـداد بالای ٪۱۵ بـوده کـه بـه مراتـب فراتـر از تورم اسـت.

همچنیـن، افزایـش ۱۱ درصـدی تعـداد تراکنش هـا در کل سـال، بـا وجود افـت در اسـفند و رشـد ضعیـف در خـرداد (٪۷)، تیـر (٪۴) و دی (٪۱۰)، نشـان می دهـد کـه تمایـل مـردم بـه خریـد بـر خـط در ماه هـای بـدون بحـران بیشـتر بـوده اسـت. امـا هـر بـار کـه ناامنی یـا قطـعی اینترنـت رخ داده، رفتـار مصرف کننـده بالفاصلـه تغییـر کـرده و خریدهـا یـا بـه تعویـق افتـاده یا به سـمت خریـد حضوری رفتـه اسـت.

- کسب‌وکارها بیشتر از چه مسیری کالای خود را می‌فروشند؟ شـبکه‌های اجتمـاعی (۷۷٫۱ درصـد) و پیام رسـان ها (۶۲٫۶ درصـد) بیشـترین کاربرد را داشـته و به عـنوان اصلی تریـن بسـترهای ارتبـاطی و بازاریابـی مورد اسـتفاده قـرار می گیرنـد.

در کنـار آن، تلفـن (۴۳٫۱ درصـد) و پیامـک (۳۱٫۸ درصـد) نیـز همچنـان جایـگاه قابل توجـهی دارنـد کـه بیانگـر تـداوم اهمیـت ابزارهـای سـنتی در کنـار ابزارهـای دیجیتـال اسـت. فقط ۵.۳ درصد کسب‌وکارهای آنلاین اپلیکیشن اختصاصی دارند سهم محدودتر ایمیل (۱۸٫۶ درصـد) و به‌ویژه اپلیکیشن‌های اختصاصی (۵٫۳ درصد) نشان می‌دهد کــه بسیاری از کسب‌وکارها ترجیح می دهند از بسترهای آماده و در دسترس استفاده کنند.

- روش دریافت وجه در این کسب‌وکارها عمدتا چیست؟ - کدام شهر بیشتر اینماد گرفته است؟

فروش و عرضه کالاهای پرتقاضا و مصرفی همچنان بیشترین سهم را در میان فعالیت‌های تجارت الکترونیکی به خود اختصاص داده‌اند. این‌ها شامل چه کالاهایی می‌شوند؟

طبق داده‌های استخراج‌شده از سامانه اینماد، بیشترین سهم واحدهای تجارت الکترونیکی مربوط بـه کسـب‌وکارهایی اسـت کـه بین یک تـا چهار سال سابقه فعالیت دارند (۵۷٫۱ درصد)؛ پس از آن، کسـب‌وکارهای کمتر از یک سال با ۲۵٫۵ درصد قرار می‌گیرند. در مقابل، سهم کسب‌وکارهای با سابقه بیشتر به‌تدریج کاهش می‌یابد؛ به طوری که گروه ۴ تا ۸ سال ۱۳٫۱ درصد و بیش از ۸ سـال تنها ۴٫۳ درصد از کل را تشـکیل می‌دهنـد.

چه کسانی کسب‌وکارهای آنلاین ایران را اداره می‌کنند؟ سهم ۴۱ درصدی گروه سنی ۳۰ تا ۴۰ سال بیشترین سهم سنی در این کسب‌وکارها متعلق به گروه سنی ۳۰ تـا ۴۰ سال است که با ۴۰٫۷ درصد، ستون فقرات کسب> کارهای آنلاین را می‌سازند.

سپس گروه سنی ۴۰ تا ۵۰ سـال با سهم ۲۲٫۱ درصدی قرار دارند. - ترکیب جنسیتی صاحبان کسب‌وکارها چه تفاوتی داشته است؟

بیشتر کسب‌وکارهای آنلاین ایران کمتر از ۴ سال سابقه دارند تقریبا نیمی از فعالان تجارت الکترونیکی کشور (۴۷٫۷ درصد) بدون سابقه فروشگاه فیزیکی وارد این حوزه شده‌اند. در مقابـل ۴۴٫۷ درصد از کسب‌وکارها پیش از ورود به فضای اینترنت دارای فروشگاه فیزیکی بوده‌اند.

هم‌چنین، ۷٫۶ درصد پس از آغاز فعالیت اینترنتی فروشگاه فیزیکی راه‌اندازی کرده‌اند. بازارگاه‌ها چقدر اهمیت پیدا کرده‌اند؟

حدود ۳۲٫۳ درصد از آن‌ها علاوه بـر فروش مستقیم از طریق وب‌سـایت خود، بـا بازارگاه‌ها نیـز همکاری دارند؛ موضوعی کــه تمایل کسب‌وکارها به تنوع‌بخشی کانال‌های فروش و بهره‌گیری از ظرفیت پلتفرم‌های واسـط برای توسعه بازار است. البته ۶۷٫۷ درصد از کسب‌وکارها هنوز این نوع همکاری را انتخاب نکرده‌اند.

در میان مارکت‌پلیس‌ها دیجی‌کالا با امتیاز ۸۱ و اسنپ‌مارکت با امتیاز ۸۰ در سطح اول قرار دارند.