استاندار زنجان: سیاست‌گذاری جمعیتی بدون داده‌های دقیق نتیجه‌بخش نیست

سیدمحسن صادقی امروز (چهارشنبه، ۸ مهر) در جلسه ستاد حمایت از خانواده و جوانی جمعیت و ستاد ساماندهی امور جوانان استان زنجان، با اشاره به عوامل مختلف مؤثر بر تحولات جمعیتی، اظهار کرد: بخشی از این عوامل به مسائل درمانی و خدمات سلامت مربوط می‌شود، اما باید بخش‌های دیگری را که بر کاهش ازدواج، کاهش فرزندآوری و تغییرات جمعیتی اثرگذار است نیز شناسایی کنیم و ببینیم در کدام حوزه‌ها امکان مداخله وجود دارد. وی با اشاره به آمارهای ارائه‌شده درباره ازدواج، طلاق، ولادت و وفات در استان، افزود: برخی شاخص‌های اجتماعی، از جمله کاهش ازدواج و افزایش طلاق، نیازمند بررسی دقیق‌تر است.

اگرچه نسبت ولادت به وفات در استان همچنان مثبت است، اما روند کاهشی ولادت در مقایسه با سال‌های گذشته باید مورد توجه قرار گیرد. استاندار زنجان یکی از الزامات تصمیم‌گیری در حوزه جمعیت را ایجاد یک مبنای آماری دقیق و قابل اتکا دانست و گفت: در برخی موارد میان آمار دستگاه‌های مختلف از جمله ثبت احوال، مراکز رصد اجتماعی و مراکز درمانی تفاوت‌هایی وجود دارد و باید این اختلافات برطرف شود.

صادقی ادامه داد: تصمیم‌گیری در حوزه‌های اجتماعی بدون برخورداری از یک بانک اطلاعاتی معتبر و قابل ارجاع، امکان برنامه‌ریزی دقیق را کاهش می‌دهد. ثبت احوال نیز به عنوان مرجع اصلی وقایع حیاتی باید نقش محوری در ایجاد و ارائه داده‌های معتبر داشته باشد تا دستگاه‌های تصمیم‌گیر بتوانند بر اساس یک مبنای آماری واحد سیاست‌گذاری کنند.

او بر ضرورت انجام پژوهش درباره عوامل مؤثر بر کاهش ازدواج و فرزندآوری تأکید کرد و گفت: باید سهم عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، تغییر سبک زندگی و تحولات مربوط به باورها، نگرش‌ها و ارزش‌های اجتماعی به‌صورت علمی بررسی شود تا مشخص شود در شرایط موجود کدام عوامل تأثیر بیشتری دارند. استاندار زنجان با بیان اینکه مسئله جمعیت چندلایه و چندعاملی است، تصریح کرد: مسائل اجتماعی را نمی‌توان با یک عامل توضیح داد و به همین دلیل نمی‌توان با اقدامات شعاری از کنار آن عبور کرد.

باید مسئله به‌صورت علمی و تخصصی بررسی شود و نقاطی که امکان مداخله مؤثر وجود دارد، مشخص شود. وی با اشاره به تداوم روند کاهشی فرزندآوری در کشور، اظهار کرد: با وجود اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت و پیش‌بینی حمایت‌ها و مشوق‌های مختلف، باید بررسی شود چرا روند فرزندآوری همچنان کاهشی است و چه خلأها یا نقص‌هایی در سیاست‌ها و اقدامات موجود وجود دارد.

صادقی جمعیت را یکی از مؤلفه‌های مهم قدرت ملی دانست و افزود: استمرار روند کاهشی جمعیت، به‌ویژه با در نظر گرفتن مهاجرت و تأثیر آن بر ساختار جمعیتی، می‌تواند کشور را با چالش‌های مهمی مواجه کند؛ بنابراین پژوهش اجتماعی دقیق و تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد در این حوزه ضروری است. استاندار زنجان همچنین با اشاره به افزایش سزارین، گفت: افزایش گرایش به زایمان غیرطبیعی و سزارین صرفاً یک موضوع پزشکی نیست و بخشی از آن می‌تواند ریشه در نگرش‌ها و عوامل اجتماعی داشته باشد، بنابراین باید این موضوع از ابعاد مختلف بررسی و برای آن مداخله مناسب طراحی شود.

او با تأکید بر جایگاه ستاد حمایت از خانواده و جوانی جمعیت و شورای اجتماعی در تصمیم‌گیری‌های این حوزه، اظهار کرد: این شورا باید از پشتوانه کارشناسی قوی برخوردار باشد و تصمیمات آن به‌گونه‌ای باشد که بتوان اثر آنها را در شاخص‌های اجتماعی مشاهده و ارزیابی کرد. صادقی با بیان اینکه تعداد جلسات به‌تنهایی معیار موفقیت نیست، افزود: کیفیت مصوبات و میزان اثربخشی آنها در تغییر روندهای اجتماعی اهمیت دارد.

اگر تصمیمی در این جلسات گرفته می‌شود، باید در یک بازه زمانی منطقی بتوان اثر آن را در شاخص‌های اجتماعی مشاهده و ارزیابی کرد. نماینده عالی دولت در استان زنجان، با تأکید بر استفاده از ظرفیت دانشگاه‌ها گفت: دانشگاه‌ها و استادان حوزه‌های جامعه‌شناسی، علوم اجتماعی و سایر رشته‌های مرتبط می‌توانند در قالب پژوهش‌ها، رساله‌ها و مطالعات تخصصی به این موضوعات ورود کنند و تصویری نزدیک به واقعیت از تحولات اجتماعی ارائه دهند.

وی تغییر سبک زندگی و تأثیر فناوری‌های نوین بر مناسبات فرهنگی و اجتماعی را از دیگر موضوعات نیازمند بررسی دانست و اظهار کرد: توسعه فناوری، مرزهای فرهنگی کشورها را تحت تأثیر قرار داده و نسل جوان در معرض حجم گسترده‌ای از محتوا و الگوهای فرهنگی قرار دارد. در چنین شرایطی باید ضمن توجه به تغییرات ناشی از توسعه فناوری، از ظرفیت‌های فرهنگی کشور برای تقویت هویت ایرانی و اسلامی و ارزش‌های اجتماعی استفاده کرد.

صادقی با اشاره به تغییر نگرش‌ها نسبت به ازدواج و افزایش سن ازدواج، ادامه داد: شکل‌گیری الگوهای جدید زندگی از جمله موضوعاتی است که باید به‌صورت علمی بررسی شود. این تغییرات ممکن است در برخی مناطق و گروه‌های اجتماعی شدت بیشتری داشته باشد و تحولات اجتماعی در کلانشهرها نیز بر سایر مناطق اثرگذار باشد.

او تأکید کرد: اگر پژوهش‌ها نشان دهد عوامل فرهنگی و تغییرات نگرشی سهم بیشتری در کاهش ازدواج و فرزندآوری دارند، برنامه‌ها باید بر همان اساس هدفمند شوند و اگر عوامل اقتصادی یا اجتماعی سهم بیشتری داشته باشند، مداخلات نیز باید متناسب با همان یافته‌ها طراحی شود. استاندار زنجان با تأکید بر ضرورت مسئله‌محوری در فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی، گفت: باید از طرح مسائل کلی فاصله بگیریم و مشخص کنیم با چه مسئله‌ای مواجه هستیم، چه عواملی در شکل‌گیری آن نقش دارند و در کدام نقطه می‌توان مداخله مؤثر انجام داد.

صادقی همچنین بر تقویت سازمان‌های مردم‌نهاد تأکید کرد و افزود: باید زمینه شکل‌گیری و تقویت تشکل‌های مردمی و سازمان‌های مردم‌نهاد در حوزه‌های مختلف فراهم شود تا این مجموعه‌ها به سطحی از بلوغ و کارآمدی برسند که بتوان بخشی از مسئولیت‌ها و مأموریت‌های اجتماعی را به آنها واگذار کرد. وی درباره ساماندهی امور جوانان نیز اظهار کرد: شورای ساماندهی امور جوانان باید علاوه بر برگزاری جلسات، مسئله‌شناسی دقیق‌تری در حوزه جوانان داشته باشد و تحولات نسلی و اجتماعی جدید و مسائل مرتبط با نسل جدید به‌صورت مستمر پایش شود.

نماینده عالی دولت در استان زنجان خاطرنشان کرد: برای رسیدن به تصمیمات مؤثر باید از ظرفیت صاحب‌نظران و متخصصان حوزه‌های مختلف استفاده شود و اعضای شورا نیز متناسب با وظایف خود، داده‌ها و تحلیل‌های کارشناسی را به جلسه ارائه کنند تا از میان این داده‌ها، تصمیمات مشخص، اجرایی و قابل ارزیابی استخراج شود.