هزینه جهانی حمل نفت بیش از ۶ برابر شد/ عبور از ۲۰ دلار برای هر بشکه

بانک سرمایه‌گذاری گلدمن ساکس درباره احتمال افزایش بیشتر قیمت نفت در بازارهای جهانی هشدار داد؛ چراکه جنگ ایران و بحران تنگه هرمز، هزینه حمل‌ونقل دریایی نفت را به‌شدت افزایش داده و چشم‌انداز بازگشت این هزینه‌ها به سطوح گذشته را با ابهام مواجه کرده است. بر اساس گزارش این بانک، متوسط هزینه حمل دریایی نفت در جهان از حدود ۳ دلار به ازای هر بشکه در سال گذشته، به بیش از ۲۰ دلار در هر بشکه رسیده است؛ افزایشی بیش از شش‌برابری که فشار قابل‌توجهی بر زنجیره تأمین نفت وارد می‌کند.

گلدمن ساکس اعلام کرده است تداوم هزینه‌های بالای حمل‌ونقل در کوتاه‌مدت، در کنار احتمال تشدید حملات به کشتی‌ها و زیرساخت‌های نفتی و ماندگاری ریسک‌های ژئوپلیتیکی، می‌تواند قیمت نفت را بالاتر از پیش‌بینی فعلی این بانک سوق دهد. این بانک در حال حاضر قیمت نفت خام برنت را برای پایان سال جاری میلادی حدود ۹۰ دلار در هر بشکه پیش‌بینی کرده است، اما افزایش بیشتر هزینه حمل‌ونقل دریایی، یکی از عوامل صعودی مؤثر بر این برآورد به شمار می‌رود.

هزینه حمل نفت در مسیرهای خاورمیانه به ۳۵ دلار رسید بر اساس برآورد گلدمن ساکس، هزینه حمل نفت در مسیرهای خاورمیانه به حدود ۳۵ دلار به ازای هر بشکه افزایش یافته است؛ رقمی که نشان‌دهنده تشدید اختلال در جابه‌جایی نفت از این منطقه است. افزایش هزینه حمل‌ونقل تنها به نرخ کرایه کشتی‌ها محدود نمی‌شود و عوامل دیگری نیز در رشد آن نقش دارند.

طبق تحلیل این بانک، حدود ۷ دلار از هزینه اضافی حمل هر بشکه نفت به حق بیمه ریسک جنگ در تنگه هرمز مربوط است. افزایش هزینه سوخت نیز حدود ۴ دلار و عملیات انتقال نفت از یک کشتی به کشتی دیگر در خلیج عمان، حدود ۴ دلار دیگر به هزینه هر بشکه اضافه کرده است.

عملیات انتقال کشتی به کشتی، بخشی از ظرفیت ناوگان نفتکش‌ها را برای مدت بیشتری درگیر می‌کند و از تعداد کشتی‌های در دسترس برای سایر مسیرهای تجاری می‌کاهد. در نتیجه، اختلال در یک منطقه می‌تواند هزینه حمل‌ونقل را در دیگر مسیرهای تجارت جهانی نفت نیز افزایش دهد.

کرایه نفتکش‌های غول‌پیکر رکورد زد بحران حمل‌ونقل نفت در خاورمیانه، بازار نفتکش‌های غول‌پیکر را نیز با محدودیت شدید ظرفیت مواجه کرده است. طبق گزارش‌های منتشرشده، نرخ اجاره نفتکش‌های ابرغول‌پیکر در مسیر خلیج فارس به شرق آسیا در اوایل اکتبر از روزانه ۱.۴ میلیون دلار فراتر رفت و رکورد جدیدی ثبت کرد.

تغییر مسیر کشتی‌ها، طولانی‌تر شدن سفرهای دریایی و ناکارآمدی فرآیند بارگیری نفت در خاورمیانه، از عوامل تشدید این وضعیت عنوان شده‌اند. در چنین شرایطی، نفتکش‌ها مدت بیشتری در سفر یا عملیات انتقال نفت باقی می‌مانند و ظرفیت مؤثر ناوگان برای حمل محموله‌های جدید کاهش می‌یابد.

این وضعیت به سایر بخش‌های بازار حمل‌ونقل دریایی نفت نیز سرایت کرده است. با محدود شدن دسترسی به نفتکش‌های غول‌پیکر، تقاضا برای کشتی‌های کوچک‌تر از جمله نفتکش‌های افراماکس و سوئزمکس افزایش یافته و نرخ کرایه روزانه آنها نیز تحت فشار صعودی قرار گرفته است.

بحران حمل‌ونقل؛ تهدیدی تازه برای قیمت جهانی نفت افزایش هزینه حمل نفت در شرایطی رخ می‌دهد که بازار جهانی انرژی همچنان تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی خاورمیانه قرار دارد. تداوم بحران در تنگه هرمز، علاوه بر ایجاد اختلال در مسیرهای دریایی، هزینه انتقال نفت به مصرف‌کنندگان نهایی را افزایش داده است.

از نگاه گلدمن ساکس، در صورت تداوم نرخ‌های بالای حمل‌ونقل، تشدید حملات به کشتی‌ها یا آسیب دیدن زیرساخت‌های نفتی، احتمال افزایش قیمت نفت نسبت به پیش‌بینی فعلی این بانک بیشتر خواهد شد. به این ترتیب، بحران کنونی صرفاً به عرضه و تولید نفت محدود نیست، بلکه افزایش هزینه انتقال و کاهش ظرفیت مؤثر ناوگان نفتکش‌ها نیز به عاملی مهم در تعیین قیمت نهایی نفت تبدیل شده است؛ عاملی که در صورت تداوم تنش‌ها می‌تواند فشار بیشتری بر بازار جهانی انرژی وارد کند.