افشین: فناوری شهری باید از زیرساخت به کیفیت زندگی مردم برسد
هدف از تحول شهری، صرفاً تغییر عنوان شهرها یا افزودن فناوری به ساختارهای موجود نیست، بلکه باید مسیری برای ارتقای قابلیت‌های شهر و اثرگذاری دانش و نوآوری در زندگی مردم ایجاد شود.
به گزارش خبرنگار مهر، حسین افشین صبح پنجشنبه در کارگاه آموزشی تحول مفاهیم شهری و مسیر حرکت به سوی شهرهای دانش‌بنیان که با حضور شهرداران شهرهای استان اصفهان برگزار شد، با تشریح تفاوت شهرهای سنتی، دیجیتال، هوشمند، دانشی و شناختی اظهار کرد: هدف از تحول شهری، صرفاً تغییر عنوان شهرها یا افزودن فناوری به ساختارهای موجود نیست، بلکه باید مسیری برای ارتقای قابلیت‌های شهر و اثرگذاری دانش و نوآوری در زندگی مردم ایجاد شود. وی با بیان اینکه برخورداری از زیرساخت‌های پیشرفته، خدمات دیجیتال و ابزارهای هوش مصنوعی به‌تنهایی معیار پیشرفت یک شهر نیست، افزود: شهر پیشرفته شهری است که بتواند از داده‌ها و تجربه‌های خود بیاموزد، تحولات را پیش‌بینی کند و بر مبنای شناخت دقیق‌تر، تصمیم‌های مؤثرتری بگیرد.
دیجیتالی‌کردن فرایندهای ناکارآمد، شهر را هوشمند نمی‌کند معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور با انتقاد از رویکردهایی که دیجیتالی‌سازی را معادل هوشمندسازی می‌دانند، تصریح کرد: در شهر دیجیتال، خدمات و اطلاعات به بسترهای دیجیتال منتقل می‌شوند، اما در شهر هوشمند، فرایندها و سازوکارهای حکمرانی نیز مورد بازنگری قرار می‌گیرند و بهینه می‌شوند. افشین ادامه داد: اگر فرایندهای اداری پیچیده و ناکارآمد بدون اصلاح به سامانه‌های الکترونیکی منتقل شوند، صرفاً شکل ارائه خدمات تغییر می‌کند و شهروند همچنان با همان موانع قبلی مواجه خواهد بود.
در چنین شرایطی، ممکن است تعداد خدمات آنلاین افزایش یابد، اما مسئله اصلی مردم حل نشود. وی با تأکید بر اینکه هوشمندی شهر را نمی‌توان صرفاً با تعداد حسگرها، سامانه‌ها یا اپلیکیشن‌های خدماتی سنجید، گفت: معیار اصلی این است که فناوری چه تأثیری بر عملکرد شهر و زندگی شهروندان گذاشته است.
اگر استفاده از فناوری به بهبود خدمات، کاهش مشکلات و تسهیل زندگی مردم منجر نشود، نمی‌توان آن را نشانه تحقق هوشمندسازی دانست. شهر هوشمند باید پیش از وقوع بحران تصمیم بگیرد معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور با اشاره به تفاوت مدیریت واکنشی و مدیریت پیش‌بینانه در شهرها اظهار کرد: در الگوی سنتی، معمولاً پس از وقوع یک مسئله برای رفع آن اقدام می‌شود؛ اما شهر هوشمند با تحلیل داده‌ها و شناسایی الگوها می‌تواند پیش از بروز مشکلات، برای مدیریت آن‌ها آماده شود.
افشین ترافیک، بارندگی، برف و حوادث شهری را از جمله حوزه‌هایی دانست که امکان استفاده از رویکردهای پیش‌بینانه در آن‌ها وجود دارد و افزود: در مدیریت هوشمند ترافیک، داده‌های مرتبط با جریان عبورومرور باید برای پیش‌بینی ازدحام و هدایت بهتر تردد به کار گرفته شوند؛ نه اینکه مدیریت شهری تنها پس از شکل‌گیری گره ترافیکی وارد عمل شود. وی با تأکید بر ضرورت توجه هم‌زمان به پایداری شهری خاطرنشان کرد: هوشمندی به‌تنهایی تضمین‌کننده پیشرفت نیست.
شهری ممکن است از فناوری‌های پیشرفته برخوردار باشد، اما در حوزه‌هایی مانند محیط‌زیست، سلامت، تاب‌آوری، عدالت در دسترسی به خدمات و کیفیت زندگی با مشکلات جدی مواجه بماند. به گفته وی، شهر آینده باید ضمن ارتقای بهره‌وری منابع و آمادگی در برابر بحران‌ها، زمینه دسترسی برابر شهروندان به امکانات، حفظ سلامت و ایمنی و مشارکت مردم در فرایندهای شهری را فراهم کند.
شهر دانش‌بنیان با تعداد شرکت‌ها و دانشگاه‌ها تعریف نمی‌شود افشین با اشاره به ضرورت بازنگری در الگوی توسعه زیست‌بوم نوآوری کشور گفت: توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان، مراکز نوآوری، شتاب‌دهنده‌ها و پارک‌های فناوری در سال‌های گذشته ظرفیت‌های ارزشمندی ایجاد کرده است، اما وجود مجموعه‌ای از توانمندی‌های مستقل، لزوماً به شکل‌گیری یک قدرت اقتصادی و فناورانه منسجم منجر نمی‌شود. وی افزود: دانشگاه، نیروی انسانی متخصص، شرکت دانش‌بنیان و صنعت زمانی می‌توانند اثربخشی بیشتری داشته باشند که ارتباط میان آن‌ها تقویت شود و زنجیره‌ای پیوسته از شکل‌گیری ایده تا تولید محصول، خلق ارزش اقتصادی و ایجاد اثر اجتماعی و فرهنگی شکل بگیرد.
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور با تأکید بر اینکه دانش و نوآوری باید به قابلیت‌های پایدار تبدیل شوند، اظهار کرد: تولید یک محصول نوآورانه به‌تنهایی کافی نیست؛ مجموعه تولیدکننده باید بتواند توانایی خود را تکرار کند، محصولات جدید توسعه دهد و ظرفیت‌های خود را به‌طور مستمر ارتقا دهد. وی همچنین نقش مدیریت شهری را در شکل‌گیری و تقویت زیست‌بوم نوآوری مهم دانست و گفت: شهرداری‌ها نباید صرفاً به استقرار دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان در محدوده شهر اکتفا کنند، بلکه باید برای تقویت ارتباط این مجموعه‌ها با محیط شهری، توسعه زیرساخت‌های نوآوری و فراهم‌کردن زمینه حضور مؤثر دانش در زندگی روزمره مردم برنامه داشته باشند.
افشین با اشاره به اهمیت شکل‌گیری نواحی نوآوری در بطن شهرها افزود: نوآوری زمانی می‌تواند به بخشی از فرهنگ و تجربه روزمره شهروندان تبدیل شود که از محیط‌های محدود و تخصصی فراتر برود و در تعاملات اجتماعی، فعالیت‌های اقتصادی و فضاهای عمومی شهر نیز جریان پیدا کند. اثرگذاری بر زندگی مردم؛ معیار تحقق شهر دانشی وی با بیان اینکه شهر دانشی را نمی‌توان صرفاً بر اساس تعداد دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان یا نیروی انسانی متخصص تعریف کرد، تصریح کرد: دانش زمانی به مزیت شهری تبدیل می‌شود که بتواند ارزش اقتصادی خلق کند، آثار اجتماعی و فرهنگی به همراه داشته باشد و در زندگی شهروندان قابل مشاهده باشد.
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور افزود: یکی از مهم‌ترین عوامل ماندگاری و اثرگذاری نخبگان، احساس مفیدبودن و مشاهده نتیجه فعالیت‌های آنان است؛ ازاین‌رو، شهرها باید محیطی فراهم کنند که ظرفیت دانشگاه‌ها، شرکت‌های نوآور و نیروهای متخصص امکان بروز و اثرگذاری واقعی داشته باشد. افشین همچنین تأکید کرد که مسیر تحول شهری الزاماً خطی نیست و شهرها ممکن است متناسب با ظرفیت‌ها و شرایط خود، ترکیبی از ویژگی‌های شهر دیجیتال، هوشمند، دانشی و شناختی را تجربه کنند.
بنابراین، هدف اصلی باید شناخت وضعیت موجود، سنجش قابلیت‌ها و طراحی مسیر متناسب برای ارتقای عملکرد شهر باشد. وی با اشاره به نقش شاخص‌ها و چارچوب‌های ارزیابی بین‌المللی در سنجش عملکرد شهرها اظهار کرد: ارزیابی شهرها باید ابعاد مختلفی از جمله کیفیت خدمات شهری، تجربه و رضایت شهروندان، پایداری، تاب‌آوری، حکمرانی داده‌محور، عدالت در دسترسی به امکانات و فرصت‌های رشد فراگیر را دربرگیرد.
افشین در جمع‌بندی مباحث خود تأکید کرد: فناوری زمانی به ابزار پیشرفت شهری تبدیل می‌شود که از سطح زیرساخت و سامانه فراتر برود، به اصلاح فرایندها و ارتقای تصمیم‌گیری کمک کند و نتیجه آن در رفاه، سلامت، امنیت، فرصت‌های برابر و کیفیت زندگی شهروندان قابل سنجش باشد.
